Tôi sinh ra vào những năm đầu thập niên 90, trên mảnh đất cù lao giữa dòng sông Cổ Chiên hiền hòa. 

Nơi ấy, nhà này cách nhà kia không phải bằng bức tường bê tông mà bằng những ruộng lác xanh rì, những liếp nhãn, vườn cam, bằng con rạch nhỏ có ghe xuồng rẽ nước, len qua đám lục bình dày đặc.

Giữa không gian ấy, ngôi nhà ba gian của ông bà ngoại tôi được xây từ những năm 70, mái ngói cũ, vách tường đã sẫm màu thời gian nhưng vẫn rất kiên cố, vẫn rộn tiếng nói cười.

Tuổi thơ tôi gắn liền với ngôi nhà ấy. Tôi ở với ông bà ngoại không vì hoàn cảnh, mà vì tôi thích. Thích được ở cạnh ông bà, thích được ở cùng dì Sáu. 

Mỗi sáng, dì Sáu dắt tôi đi học mẫu giáo. Những ngày lũ về, dì Sáu cõng tôi lần mò từng bước từ nhà ngoại ra đến bờ lộ, rồi tôi cùng đám bạn đi bộ đến trường. Tôi nhảy chân sáo đi học, dì Sáu thì nói với theo: “Đi cho đàng hoàng nghe con”.

Tối tối, tôi lại nằm kế bên nghe ông ngoại kể chuyện cổ tích. Giọng ông trầm, chậm rãi, kể chuyện Tấm Cám, Thạch Sanh, có khi kể cả chuyện đời xưa của chính ông.

Tôi nghe mà mắt tròn xoe, tưởng tượng đủ điều. Với bà ngoại, tôi là đứa được bà cưng nhất. Đến giờ, tôi vẫn nhớ mùi trầu cay nồng nơi khóe môi bà, mùi quen đến mức chỉ cần nghĩ tới là cả tuổi thơ như hiện về.

Những ngày nhà ngoại có giỗ, tôi và đám trẻ trong xóm ra sau hiên nhà, ngồi gặm chân gà luộc, vừa ăn vừa nghe người lớn bàn chuyện ruộng vườn, chuyện con cháu. Nhưng ký ức rõ nét nhất với tôi là những cái Tết.

Khi đó, Tết chưa có quá nhiều bánh kẹo, chưa có điện thoại thông minh hay mạng xã hội. Tết là chờ, là mong, là rộn ràng từ rất sớm. Khi đó, cả nhà bắt đầu chuẩn bị từ 25, 26 tháng Chạp. Gian bếp đỏ lửa suốt ngày. Ông ngoại lo chẻ củi, bà ngoại ướp thịt, bà Tám, bà Bảy, mấy dì và mẹ cùng nhau làm lạp xưởng.

Đêm 30 Tết, cả nhà quây quần trong gian nhà ba gian cũ kỹ nhưng ấm áp. Tôi ngồi canh nồi bánh tét với ông ngoại, vừa canh vừa ngủ gục. Rồi đến khoảnh khắc giao thừa, tiếng pháo đì đùng vọng từ xa, không khí se lạnh, lòng tôi rộn ràng một niềm vui rất khó gọi tên.

Năm tôi học lớp 4, tôi về ở với ba mẹ. Nhà ba mẹ cách nhà ngoại chừng 30 phút bơi xuồng, vậy mà đêm nào ba cũng chở tôi bơi xuồng vô ngoại để coi phim bộ. Con xuồng nhỏ lướt nhẹ trên mặt nước, tiếng chèo khua đều đều trong đêm yên ắng.

Hồi đó chưa có điện, nhà ngoại tôi chạy máy dầu phát điện, mỗi tối chiếu phim bộ cho cả xóm coi. Người lớn, trẻ con trải chiếu ra ngồi đầy sân, vừa coi vừa bàn tán rôm rả. Những đêm trăng sáng, coi phim xong, ba bồng tôi đặt nằm cuộn tròn trong lòng xuồng.

Tôi mở mắt nhìn vầng trăng treo lơ lửng trên bầu trời, nghe gió thổi mát rượi, nghe tiếng nước vỗ nhẹ mạn xuồng, như một khúc hát ru không lời. Giữa không gian tĩnh lặng ấy, tôi chìm vào giấc ngủ lúc nào chẳng hay, mang theo trong mơ cả mùi sông nước, mùi quê nhà và hơi ấm của một mái ấm chưa bao giờ rời xa.

Ngôi nhà ấy đã chứng kiến tôi lớn lên, chứng kiến những ngày vui nhất đời người. Ngày tôi tổ chức lễ vu quy cũng diễn ra tại đây. Nhưng hôm ấy, bà ngoại đã không còn. Ngôi nhà vẫn đông đủ, vẫn rộn ràng, mà trong lòng tôi lại thấy thiếu vắng một điều gì đó rất lớn.

Ngôi nhà ấy cũng chứng kiến những ngày buồn nhất, ngày bà mất, ngày ông mất, ngày cậu Út ra đi khi tuổi đời chưa chạm 60. Mỗi lần như vậy, gian nhà lại lặng hơn, mái ngói cũ như trĩu nặng thêm bởi nỗi chia ly. Nhưng kỳ lạ thay, tôi chưa bao giờ thấy nơi ấy lạnh lẽo. Có lẽ vì ký ức yêu thương đã thấm vào từng góc nhà, từng viên gạch cũ.

Giờ đây, ngôi nhà xưa chỉ còn dì Sáu ở. Năm 2025, dì quyết định xây mới ngôi nhà trên chính nền đất cũ của ngoại. Ngôi nhà mới là thành quả của cả một đời làm lụng, chắt chiu, là ước nguyện dì mang trong lòng suốt bao năm. Nhưng với tôi, đó không chỉ là nhà mới. Đó là sự tiếp nối của ký ức.

Tết 2026, chúng tôi sẽ quây quần trong mái ấm mới ấy. Nhà đã khác, khang trang hơn, nhưng tôi tin rằng hồn quê vẫn còn nguyên. Vẫn là mùi Tết, là tiếng cười, là cảm giác bình yên khi được trở về.

Với tôi, dù thời gian có trôi, mái ấm gia đình ấy vẫn luôn là nơi lưu giữ cả một tuổi thơ miền Tây - ấm áp, chân thành và không bao giờ phai.

Mời bạn đọc tham gia cuộc thi viết

Mái ấm ngày xuân

Như một món ăn tinh thần mỗi dịp Tết đến xuân về, báo Tuổi Trẻ cùng đối tác đồng hành là Công ty Xi măng INSEE tiếp tục mời bạn đọc tham gia cuộc thi viết Mái ấm ngày xuân để chia sẻ giới thiệu về ngôi nhà - mái ấm của bạn, về những đặc điểm ngôi nhà cùng những kỷ niệm mà bạn nhớ mãi không quên.

Ngôi nhà nơi ông bà, cha mẹ và bạn sinh ra, lớn lên; ngôi nhà do chính bạn tận tay xây dựng; ngôi nhà nơi bạn đón cái Tết đầu tiên cùng gia đình nhỏ... đều có thể gửi về cuộc thi để giới thiệu đến bạn đọc cả nước.

Bài viết Mái ấm ngày xuân phải chưa từng tham gia bất kỳ cuộc thi viết nào, chưa từng được đăng trên các phương tiện truyền thông, mạng xã hội. Tác giả chịu trách nhiệm về bản quyền, ban tổ chức có quyền biên tập, bài khi được lựa chọn đăng trên các ấn phẩm Tuổi Trẻ sẽ được nhận nhuận bút.

Cuộc thi diễn ra từ ngày 1-12-2025 đến 15-1-2026, mời gọi tất cả người Việt Nam không giới hạn độ tuổi, nghề nghiệp đều được tham gia.

Bài viết Mái ấm ngày xuân bằng tiếng Việt tối đa 1.000 chữ, khuyến khích kèm theo ảnh, video minh họa (không nhận ảnh video minh họa lấy từ mạng xã hội không có bản quyền). Chỉ nhận bài qua email, không nhận qua đường bưu điện để tránh thất lạc.

Bài viết dự thi gửi đến địa chỉ email maiamngayxuan@tuoitre.com.vn.

Tác giả phải ghi địa chỉ, điện thoại, email, số tài khoản, số căn cước công dân để ban tổ chức liên lạc, gửi nhuận bút hoặc giải thưởng.

Cán bộ nhân viên báo Tuổi Trẻ và người nhà có thể tham gia cuộc thi viết Mái ấm ngày xuân nhưng không được xét giải. Quyết định của ban tổ chức là quyết định cuối cùng.

Lễ trao giải Mái ấm ngày xuân và ra mắt giai phẩm Tuổi Trẻ Xuân

Ban giám khảo gồm các nhà báo, nhà văn hóa tên tuổi cùng đại diện báo Tuổi Trẻ sẽ xét duyệt chấm giải từ các bài đã qua sơ khảo và chọn trao thưởng.

Lễ trao giải, ra mắt giai phẩm Tuổi Trẻ Xuân dự kiến tổ chức tại Đường sách Nguyễn Văn Bình, TP.HCM vào cuối tháng 1-2026.

Giải thưởng:

1 giải nhất: 10 triệu đồng + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân;

1 giải nhì: 7 triệu đồng + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân;

1 giải ba: 5 triệu đồng + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân;

5 giải khuyến khích: 2 triệu đồng mỗi giải + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân.

10 giải bạn đọc bình chọn: 1 triệu đồng mỗi giải + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân.

Số điểm bình chọn được tính dựa trên tương tác với bài viết, trong đó 1 sao = 15 điểm, 1 tim = 3 điểm, 1 like = 2 điểm.

Có một mái ấm chờ trong tiếng gió mùa xuân

Mỗi khi năm hết Tết đến, những người con xa quê lại đau đáu nhớ về 'nơi chôn nhau cắt rốn', nơi có ông bà, bố mẹ ngóng chờ.