Ông nội tôi là con trai cả của cụ cố. Cụ cố có ba người con trai, một người con gái. Ba người con trai của cụ cố đều tham gia kháng chiến chống Pháp, còn người con gái không lấy chồng.

Ông nội tôi sinh năm 1936, ông là người chăm chỉ, chịu khó nhất nhà. Cũng vì tính cách này mà bà nội đã lấy ông. Bà nội sinh ra trong gia đình khá giả, hai ông bà sống cùng nhau ở làng quê nghèo khó đồng bằng Bắc Bộ, sinh ra được 6 người con, gồm ba trai ba gái. Bác gái cả mất hồi nhỏ do bị bệnh.

Ngày xưa, giai đoạn năm 1965-1980, cuộc sống khó khăn, lam lũ vất vả, nuôi năm người con quả không hề dễ dàng. Ông nội đi làm thuê rất nhiều công việc, cày bừa thuê, bốc vác, chăn trâu bò, cấy lúa 5-6 sào ruộng, trồng hoa màu để kiếm sống. Cuộc sống nghèo khó là vậy nhưng chúng tôi sống rất vui vẻ, công việc đồng áng làm thuê, làm đổi.

Khi tôi học lớp 1 ở trường làng, ông thường đưa tôi đi học, còn bà nội ở nhà nấu cơm. Ông kể rất nhiều chuyện khi đi kháng chiến bên Lào cho chúng tôi nghe, tiểu đoàn của ông hy sinh khá nhiều.

Ông còn buồn vì để người hàng xóm xấu tính mượn bằng khen huân chương kháng chiến xong sửa đổi tên nhằm chiếm đoạt công lao của ông. Sau này thủ trưởng của ông cùng các đồng đội ký tên xác minh ông nội tôi từng tham gia kháng chiến chống Pháp tại Lào để đòi lại công bằng.

Và kỷ niệm lớn nhất chính là ngôi nhà ba gian của ông nội tôi. Ngôi nhà được xây vào những năm 60-70 của thế kỷ trước, ngày xưa thường xây bằng vôi vữa, lợp ngói ranh nên rất mát mẻ vào mùa hè.

Trong nhà cũng rất đơn giản, chính giữa là tủ chè, bộ bàn ghế gỗ, hai bên có đôi câu đối, trên ban thờ có treo bức ảnh ngũ quả như bao nhà cùng thời, một bên chiếc phản ông nằm, một bên chiếc giường bà nội nằm.

Tôi nhớ hồi nhỏ nhà nền đất, nóng nực thường rải mảnh áo tơi nằm cho mát, sau này có điều kiện ông bà đã cho lát nền gạch đỏ cho sạch sẽ hơn. Hồi học cấp 1, tôi và chị gái xuống ngủ cùng ông bà nội, nhà tôi cách nhà ông bà chừng 500m.

Tôi sẽ ngủ cùng ông nội, còn chị gái tôi ngủ cùng bà nội. Ngôi nhà của ông bà có một gian thò (một gian phòng nhỏ nhô ra hoặc thụt vào so với các gian chính trong nhà) bên trái, trong đó chứa thóc, gạo, ngô...

Sau này ông bà xây thêm một gian thò nữa bên phải cho chú út lấy vợ. Ngôi nhà tuy đơn sơ nhưng chứa đựng bao kỷ niệm thời thơ ấu của tôi, bao nhiêu buồn vui, khổ cực đã chứng kiến cùng.

Sân nhà ông tôi rất rộng để phơi thóc, hoặc đến mùa làm mạ để cấy lúa giăng ở sân cho tiện. Phía trước nhà là vườn tược trồng rau mồng tơi, rau thơm, lá lốt, tía tô, bà trồng hai cây cau để ăn trầu.

Phía bên trái nhà là gian bếp của ông nội, nơi hằng ngày ông đun nước sôi để pha trà, nấu cơm. Phía sau có sân, một giếng khơi từ rất lâu, xanh mát. Phía sau bà nội tôi trồng cây khế ngọt và nuôi nhiều gà, ngan. Sau nhà vẫn còn vườn, ông bà trồng khoai lang, lá dong, bưởi và nhãn. Còn phía bên phải nhà trồng mấy cây quýt ta, hồng xiêm và đu đủ.

Ngôi nhà đã tồn tại hàng chục năm, nuôi chúng tôi trưởng thành. Mùa đông năm kia ông tôi mất, hưởng thọ 87 tuổi, ông mất trong vòng tay của cả nhà.

Ngôi nhà cũ nay cũng không còn, năm 2018 gia đình xây ngôi nhà mới khang trang hơn để có chốn vui vầy cùng con cháu. Chúng tôi vẫn luôn nhớ về ông nội và ngôi nhà cấp ba gian cũ như minh chứng về những năm tháng gian lao vất vả. Ông đã đi xa, đã về với tổ tiên nhưng tôi mong ông ở bên kia luôn an nhàn, cả nhà luôn nhớ về ông nội.

Mời bạn đọc tham gia cuộc thi viết

Mái ấm ngày xuân

Như một món ăn tinh thần mỗi dịp Tết đến xuân về, báo Tuổi Trẻ cùng đối tác đồng hành là Công ty Xi măng INSEE tiếp tục mời bạn đọc tham gia cuộc thi viết Mái ấm ngày xuân để chia sẻ giới thiệu về ngôi nhà - mái ấm của bạn, về những đặc điểm ngôi nhà cùng những kỷ niệm mà bạn nhớ mãi không quên.

Ngôi nhà nơi ông bà, cha mẹ và bạn sinh ra, lớn lên; ngôi nhà do chính bạn tận tay xây dựng; ngôi nhà nơi bạn đón cái Tết đầu tiên cùng gia đình nhỏ... đều có thể gửi về cuộc thi để giới thiệu đến bạn đọc cả nước.

Bài viết Mái ấm ngày xuân phải chưa từng tham gia bất kỳ cuộc thi viết nào, chưa từng được đăng trên các phương tiện truyền thông, mạng xã hội. Tác giả chịu trách nhiệm về bản quyền, ban tổ chức có quyền biên tập, bài khi được lựa chọn đăng trên các ấn phẩm Tuổi Trẻ sẽ được nhận nhuận bút.

Cuộc thi diễn ra từ ngày 1-12-2025 đến 15-1-2026, mời gọi tất cả người Việt Nam không giới hạn độ tuổi, nghề nghiệp đều được tham gia.

Bài viết Mái ấm ngày xuân bằng tiếng Việt tối đa 1.000 chữ, khuyến khích kèm theo ảnh, video minh họa (không nhận ảnh video minh họa lấy từ mạng xã hội không có bản quyền). Chỉ nhận bài qua email, không nhận qua đường bưu điện để tránh thất lạc.

Bài viết dự thi gửi đến địa chỉ email maiamngayxuan@tuoitre.com.vn.

Tác giả phải ghi địa chỉ, điện thoại, email, số tài khoản, số căn cước công dân để ban tổ chức liên lạc, gửi nhuận bút hoặc giải thưởng.

Cán bộ nhân viên báo Tuổi Trẻ và người nhà có thể tham gia cuộc thi viết Mái ấm ngày xuân nhưng không được xét giải. Quyết định của ban tổ chức là quyết định cuối cùng.

Lễ trao giải Mái ấm ngày xuân và ra mắt giai phẩm Tuổi Trẻ Xuân

Ban giám khảo gồm các nhà báo, nhà văn hóa tên tuổi cùng đại diện báo Tuổi Trẻ sẽ xét duyệt chấm giải từ các bài đã qua sơ khảo và chọn trao thưởng.

Lễ trao giải, ra mắt giai phẩm Tuổi Trẻ Xuân dự kiến tổ chức tại Đường sách Nguyễn Văn Bình, TP.HCM vào cuối tháng 1-2026.

Giải thưởng:

1 giải nhất: 10 triệu đồng + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân;

1 giải nhì: 7 triệu đồng + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân;

1 giải ba: 5 triệu đồng + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân;

5 giải khuyến khích: 2 triệu đồng mỗi giải + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân.

10 giải bạn đọc bình chọn: 1 triệu đồng mỗi giải + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân.

Số điểm bình chọn được tính dựa trên tương tác với bài viết, trong đó 1 sao = 15 điểm, 1 tim = 3 điểm, 1 like = 2 điểm.

Một góc khói, cả một đời thương

Một chốn nào đó được người ta nhớ tới không hẳn vì nó đẹp, mẹ tôi dặn vậy ngày tôi vào đại học với ước mơ rời làng háo hức lên đường khám phá thế giới.