Tôi nghĩ về ba ngôi nhà và một hành trình đủ dài để hiểu trọn vẹn hai chữ: về nhà. Nơi ấy, có những cánh cửa đã đóng lại, nhưng ký ức chưa bao giờ rời đi. Và chính những mái nhà ấy đã cho tôi hiểu thế nào là một nơi để trở về.

Ngôi nhà đầu tiên là căn nhà cấp bốn nơi tôi sinh ra. Ngôi nhà 48m², cho sáu con người chung sống. Hai bên ngôi nhà là vườn rau, phía trước là sân gạch đỏ nơi phơi lúa, xay thóc, và mỗi dịp Tết đến lại đỏ lửa nồi bánh chưng suốt đêm.

Ngôi nhà ấy hướng Nam, nhìn ra cánh đồng lúa, mát mẻ quanh năm. Phía giáp mái ngói có một cái chạn cất lúa - tài sản quý nhất của gia đình. Cổng nhà được bố tôi uốn từ hai bụi tre hai bên thành một vòm cong. Sau này đi nhiều nơi, tôi vẫn chưa thấy một chiếc cổng nào đẹp và có hồn đến thế.

Những cái Tết thời thơ ấu của tôi đều nằm gọn trong căn nhà ấy. Người lớn ngồi bên ấm trà, trẻ con chạy quanh sân, tiếng cười hòa vào mùi khói bếp. 

Trong góc nhà, bên khung cửa sổ nhìn ra vườn xanh, là chiếc bàn học nhỏ - nơi tôi viết những dòng chữ đầu đời, những giấc mơ đầu tiên…

Và cũng là căn nhà đó, có lúc khiến tôi chạnh lòng. Tôi từng ước, giá như một cái Tết nào đó, nhà mình cũng khang trang như nhà bạn bè, để tôi có thể thỏa thích bày biện, trang trí.

18 tuổi, tôi đi học xa, mang theo một ước mơ rất rõ ràng: xây lại nhà cho bố mẹ.

Năm 32 tuổi, sau 9 năm ra trường, tôi gửi về 300 triệu đồng để bố mẹ xây một ngôi nhà mới - một trệt, một lầu, đủ rộng để mỗi người có không gian riêng, đủ ấm để đón họ hàng mỗi dịp xuân về.

Ngôi nhà cũ không bị phá đi. Nó vẫn ở đó.

Những mùa Tết sau này, tôi thường bước từ nhà mới sang nhà cũ. Có khi ăn Tết trong phòng khách khang trang, rồi lại lặng lẽ quay về căn nhà xưa, ngồi bên cửa sổ cũ, nơi từng có một đứa trẻ ôm ấp những giấc mơ rất dài.

Ngôi nhà thứ ba đến khi tôi 35 tuổi. Một căn hộ chung cư 54m² giữa TP.HCM - dấu chấm hết cho 9 năm ở trọ, 9 lần chuyển phòng, 9 năm loay hoay tìm một chỗ đứng giữa thành phố xa lạ.

Cái Tết đầu tiên ở đó rất yên tĩnh. Không gói bánh chưng, không bày biện nhiều thứ quen thuộc của Tết quê. Nhưng đó là cái Tết của sự đứng vững. Lần đầu tiên tôi thật sự có một nơi thuộc về mình.

Mỗi mùa xuân đi qua, tôi lại mang theo một mái nhà. Có mái nhà ở lại trong ký ức, có mái nhà đánh dấu trưởng thành, có mái nhà giúp tôi đứng vững giữa đời sống rộng lớn. Và đến lúc này, tôi chỉ biết: nhà không chỉ là nơi để ở, mà là nơi cho con người được thở chậm lại, được giữ nguyên những điều đã làm nên mình.

Ba mái nhà đã đi qua - không nằm lại phía sau, mà lặng lẽ đi cùng tôi trong mỗi mùa xuân. Tôi thường nghĩ về ba mái nhà trong niềm hạnh phúc an nhiên, không phải vì có thêm căn nhà mới, mà vì đã mang được mái ấm theo suốt hành trình đời mình.

Mỗi dịp xuân về, tôi hiểu rằng: con người có thể đi rất xa để tìm chỗ đứng, nhưng chỉ cần một nơi để đặt lòng xuống.

Ba ngôi nhà đã đi qua,

Và sau tất cả, tôi hiểu: được trở về, đã là một mùa xuân trọn vẹn.

Ba ngôi nhà đã đi qua,

Xuân về, lòng tôi yên chỗ ở.

Ba mái nhà, và một con đường duy nhất: đường về nhà!

Mời bạn đọc tham gia cuộc thi viết

Mái ấm ngày xuân

Như một món ăn tinh thần mỗi dịp Tết đến xuân về, báo Tuổi Trẻ cùng đối tác đồng hành là Công ty Xi măng INSEE tiếp tục mời bạn đọc tham gia cuộc thi viết Mái ấm ngày xuân để chia sẻ giới thiệu về ngôi nhà - mái ấm của bạn, về những đặc điểm ngôi nhà cùng những kỷ niệm mà bạn nhớ mãi không quên.

Ngôi nhà nơi ông bà, cha mẹ và bạn sinh ra, lớn lên; ngôi nhà do chính bạn tận tay xây dựng; ngôi nhà nơi bạn đón cái Tết đầu tiên cùng gia đình nhỏ... đều có thể gửi về cuộc thi để giới thiệu đến bạn đọc cả nước.

Bài viết Mái ấm ngày xuân phải chưa từng tham gia bất kỳ cuộc thi viết nào, chưa từng được đăng trên các phương tiện truyền thông, mạng xã hội. Tác giả chịu trách nhiệm về bản quyền, ban tổ chức có quyền biên tập, bài khi được lựa chọn đăng trên các ấn phẩm Tuổi Trẻ sẽ được nhận nhuận bút.

Cuộc thi diễn ra từ ngày 1-12-2025 đến 15-1-2026, mời gọi tất cả người Việt Nam không giới hạn độ tuổi, nghề nghiệp đều được tham gia.

Bài viết Mái ấm ngày xuân bằng tiếng Việt tối đa 1.000 chữ, khuyến khích kèm theo ảnh, video minh họa (không nhận ảnh video minh họa lấy từ mạng xã hội không có bản quyền). Chỉ nhận bài qua email, không nhận qua đường bưu điện để tránh thất lạc.

Bài viết dự thi gửi đến địa chỉ email maiamngayxuan@tuoitre.com.vn.

Tác giả phải ghi địa chỉ, điện thoại, email, số tài khoản, số căn cước công dân để ban tổ chức liên lạc, gửi nhuận bút hoặc giải thưởng.

Cán bộ nhân viên báo Tuổi Trẻ và người nhà có thể tham gia cuộc thi viết Mái ấm ngày xuân nhưng không được xét giải. Quyết định của ban tổ chức là quyết định cuối cùng.

Lễ trao giải Mái ấm ngày xuân và ra mắt giai phẩm Tuổi Trẻ Xuân

Ban giám khảo gồm các nhà báo, nhà văn hóa tên tuổi cùng đại diện báo Tuổi Trẻ sẽ xét duyệt chấm giải từ các bài đã qua sơ khảo và chọn trao thưởng.

Lễ trao giải, ra mắt giai phẩm Tuổi Trẻ Xuân dự kiến tổ chức tại Đường sách Nguyễn Văn Bình, TP.HCM vào cuối tháng 1-2026.

Giải thưởng:

1 giải nhất: 10 triệu đồng + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân;

1 giải nhì: 7 triệu đồng + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân;

1 giải ba: 5 triệu đồng + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân;

5 giải khuyến khích: 2 triệu đồng mỗi giải + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân.

10 giải bạn đọc bình chọn: 1 triệu đồng mỗi giải + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân.

Số điểm bình chọn được tính dựa trên tương tác với bài viết, trong đó 1 sao = 15 điểm, 1 tim = 3 điểm, 1 like = 2 điểm.

Chúng tôi chắp lại mái nhà

Cha mẹ tôi là những người gốc Bắc di cư vào Tây Nguyên theo diện kinh tế mới. Ông bà khai phá được những mảnh rẫy nương màu mỡ để trồng cà phê và cất một ngôi nhà bằng gỗ sao, ba gian thẳng thớm.