Ngôi nhà vẫn còn nguyên những âm thanh quen thuộc của mùa cũ: tiếng gió luồn qua tán cau, tiếng lá bưởi khẽ rung, tiếng cửa gỗ kêu nhẹ mỗi khi ai đó đi ngang. Nhưng cái âm thanh ấm áp nhất: tiếng ông ho khẽ lúc sáng tinh mơ, tiếng dép lê kéo chậm chậm từ sân vào bếp thì đã vắng xa.

Ông hiền và ít nói. Ông sống bằng những điều nhỏ bé nhưng lại làm người khác nhớ cả đời. Có một kỷ niệm mà mỗi lần Tết đến tôi đều nhớ, dù ông chưa bao giờ kể lại. Đó là một chiều 29 Tết của nhiều năm trước.

Hôm ấy trời rét căm. Tôi chạy về nhà trong tiếng gió hun hút, tay ôm cuốn truyện tranh mới mua. Vừa bước vào sân, tôi thấy ông đang đứng bên gốc bưởi già trước hiên. Cái cây mà ông vẫn gọi là “lộc nhà mình”.

Gió mạnh quá, một cành bưởi trĩu hoa nghiêng hẳn xuống. Ông đang loay hoay chống lại cho nó khỏi gãy. 

Thấy tôi về, ông ngẩng lên, đôi mắt hiền nheo lại vì gió, rồi nở một nụ cười nhỏ, đủ làm cả sân ấm lên. Tôi chạy lại phụ ông giữ cành. Tay ông khô, lạnh, chai sần sau bao năm cuốc đất, tỉa cây. Ông bảo: Giữ chắc nhé, hoa bưởi sắp vào mùa rồi.

Một câu thôi. Nhưng cái cách ông nói, nhẹ nhàng mà ấm áp, khiến tôi đứng im lặng rất lâu, như sợ làm rơi mất những bông hoa trắng đang run rẩy trước gió.

Khi cành bưởi đã được chống lại cẩn thận, ông phủi bụi khỏi áo, rồi lặng lẽ vào bếp rót cho tôi một cốc nước ấm. Ông không dặn dò gì, không hỏi han, chỉ đặt cốc nước xuống bàn và gật đầu một cái rất từ tốn. Cái gật đầu của những người cả đời chọn hành động để yêu thương thay vì lời nói. Hoa bưởi từ đó trở thành ký ức của riêng tôi về ông.

Không phải vì hoa thơm. Mà vì người nâng niu hoa đã không còn nữa.

Chiều 30 Tết năm nay, cả nhà bày mâm cỗ cúng tất niên. Khi chuẩn bị bày biện, tôi thấy chiếc ghế gỗ ông vẫn ngồi được đẩy vào sát tường. Không ai ngồi vào đó vì nhớ thương. Chỉ một chiếc ghế thôi mà làm lòng mọi người chùng xuống. 

Rồi mẹ lặng lẽ đặt lên bàn một chén trà nóng ướp hương bưởi, đúng loại trà ông thích, như thể vẫn muốn giữ ông lại thêm một mùa Tết nữa.

Đêm giao thừa buông xuống rất chậm. Trên bầu trời cuối ngõ, những vệt sáng đầu tiên của pháo hoa nở rồi tắt, để lại khoảng lặng mênh mang giữa sắc trời đêm. Gió thổi qua sân mang theo hơi lạnh của mùa Tết cũ, làm những tán bưởi khẽ rung lên chạm vào ký ức xa xăm. 

Giữa không gian ấy, tôi bất giác thấy ông như vẫn đang ngồi ở bậc cửa năm nào, tay ôm chén trà nóng, ánh mắt hiền lành hướng lên bầu trời, trầm lặng, bình thản và quen thuộc đến mức chỉ nhìn thôi đã thấy yên lòng.

Đêm giao thừa nào ông cũng hái một chùm hoa bưởi, đặt lên ban thờ tổ tiên. Ông bảo mẹ tôi: Để hương thơm dẫn ông bà về.

Một câu nói giản dị, đúng kiểu người xưa, tin rằng hương hoa bưởi đủ thanh để gọi về những điều tốt đẹp.

Năm nay, ông không còn nhưng mẹ tôi vẫn nhẹ nhàng hái lên một chùm hoa mới, đặt đúng vị trí ông thường để. Cả căn nhà thơm mùi hoa bưởi. Mùi hương của sự bình yên và tiếp nối. Thứ hương thơm ấy lan rất chậm, rất nhẹ nhưng một khi đã chạm vào ký ức thì chẳng thể nào phai.

Người ta hay nghĩ mái ấm tạo nên từ những điều lớn lao. Nhưng với gia đình tôi, mái ấm được níu lại từ những điều rất nhỏ: một cành bưởi được chống lại cho khỏi gãy, một chùm hoa đặt lên ban thờ, một cái gật đầu hiền từ, một thói quen không ai dám quên. 

Và có lẽ, từ cả sự yên lặng của ông, cái yên lặng đã từng giữ cho ngôi nhà này một nhịp sống thật chậm, thật an.

Tết thiếu ông không làm ngôi nhà lặng lẽ, chỉ khiến mọi thứ khẽ chậm lại. Những câu chúc đầu năm bỗng mềm hơn, nhỏ lại. Những cuộc trò chuyện quanh mâm cỗ ngập ngừng hơn một nhịp. Giữa tiếng cười của con trẻ, thỉnh thoảng vẫn có một khoảng lặng rất mỏng, đủ để ai đó giật mình nhớ đến người đã đi xa. Và trong mỗi mùi hương đầu xuân, lại có hình bóng người đã khuất.

Có những mất mát nhẹ như một sợi khói nhưng lại bám rất lâu trong lòng người ở lại. Người ta nói Tết là đoàn viên, nhưng không phải lúc nào đoàn viên cũng đủ người. Có những cái Tết, ta học cách ôm lấy khoảng trống, để hiểu hơn điều gọi là “mái ấm”.

Tôi tin mỗi mùa xuân sang, ông vẫn trở về. Không phải bằng tiếng gọi nơi xa, mà bằng chính hương hoa bưởi đầu mùa, dịu dàng mà bền bỉ, như tình yêu của ông dành cho gia đình. Vì sự hiện diện của ông chưa bao giờ mất đi. Nó chỉ đổi chỗ để ở sâu hơn trong lòng người ở lại…

Mời bạn đọc tham gia cuộc thi viết
Mái ấm ngày xuân

Như một món ăn tinh thần mỗi dịp Tết đến xuân về, báo Tuổi Trẻ cùng đối tác đồng hành là Công ty Xi măng INSEE tiếp tục mời bạn đọc tham gia cuộc thi viết Mái ấm ngày xuân để chia sẻ giới thiệu về ngôi nhà - mái ấm của bạn, về những đặc điểm ngôi nhà cùng những kỷ niệm mà bạn nhớ mãi không quên.

Ngôi nhà nơi ông bà, cha mẹ và bạn sinh ra, lớn lên; ngôi nhà do chính bạn tận tay xây dựng; ngôi nhà nơi bạn đón cái Tết đầu tiên cùng gia đình nhỏ... đều có thể gửi về cuộc thi để giới thiệu đến bạn đọc cả nước.

Bài viết Mái ấm ngày xuân phải chưa từng tham gia bất kỳ cuộc thi viết nào, chưa từng được đăng trên các phương tiện truyền thông, mạng xã hội. Tác giả chịu trách nhiệm về bản quyền, ban tổ chức có quyền biên tập, bài khi lựa chọn đăng trên các ấn phẩm Tuổi Trẻ sẽ được nhận nhuận bút.

Cuộc thi diễn ra từ ngày 1-12-2025 đến 15-1-2026, mời gọi tất cả người Việt Nam không giới hạn độ tuổi, nghề nghiệp đều được tham gia.

Bài viết Mái ấm ngày xuân bằng tiếng Việt tối đa 1.000 chữ, khuyến khích kèm theo ảnh, video minh họa (không nhận ảnh video minh họa lấy từ mạng xã hội không có bản quyền). Chỉ nhận bài qua email, không nhận qua đường bưu điện để tránh thất lạc.

Bài viết dự thi gửi đến địa chỉ email maiamngayxuan@tuoitre.com.vn.

Tác giả phải ghi địa chỉ, điện thoại, email, số tài khoản, số căn cước công dân để ban tổ chức liên lạc, gửi nhuận bút hoặc giải thưởng.

Cán bộ nhân viên báo Tuổi Trẻ và người nhà có thể tham gia cuộc thi viết Mái ấm ngày xuân nhưng không được xét giải. Quyết định của ban tổ chức là quyết định cuối cùng.

Lễ trao giải Mái ấm ngày xuân và ra mắt giai phẩm Tuổi Trẻ Xuân

Ban giám khảo gồm các nhà báo, nhà văn hóa tên tuổi cùng đại diện báo Tuổi Trẻ sẽ xét duyệt chấm giải từ các bài đã qua sơ khảo và chọn trao thưởng.

Lễ trao giải, ra mắt giai phẩm Tuổi Trẻ Xuân dự kiến tổ chức tại Đường sách Nguyễn Văn Bình, TP.HCM vào cuối tháng 1-2026.

Giải thưởng:

1 giải nhất: 10 triệu đồng + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân;

1 giải nhì: 7 triệu đồng + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân;

1 giải ba: 5 triệu đồng + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân;

5 giải khuyến khích: 2 triệu đồng mỗi giải + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân.

10 giải bạn đọc bình chọn: 1 triệu đồng mỗi giải + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân.

Số điểm bình chọn được tính dựa trên tương tác với bài viết, trong đó 1 sao = 15 điểm, 1 tim = 3 điểm, 1 like = 2 điểm.

Mái nhà của ngoại trong mùa gió nắng

Mái nhà của ngoại nằm sâu trong con ngõ đất đỏ, nơi mỗi buổi chiều gió vẫn thổi qua bụi chuối, rì rào như kể những câu chuyện tôi đã từng nghe đến thuộc lòng.