Theo lẽ thông thường, khi ai đó nhớ Tết, người ta thường nhớ về nơi mình sinh ra, nhớ tiếng ru ầu ơ của mẹ, nhớ bóng hình lặng lẽ của ba, nhớ những bữa cơm chiều cả nhà quây quần vui vẻ, nhớ tiếng pháo hoa rộn ràng đêm giao thừa. Có lẽ chẳng ai lại nhớ Tết theo kiểu buồn cười như tôi.

Ba mẹ tôi đông con. Anh đầu và chị thứ hai lớn hơn chúng tôi khá nhiều. Khi tôi lớn lên, hai người đã “thoát ly”, đi học đại học cả rồi. Anh kế hơn tôi hai tuổi. Tôi là đứa thứ tư, sau còn có thằng cu em nhỏ hơn tôi mười một tuổi.

Ba tôi là thầy giáo “đời đầu” của xã. Sau ngày đất nước giải phóng, ông trút bỏ bộ quân phục người lính để trở lại nghề dạy học. Mẹ tôi ở nhà làm vườn. Cuộc sống gia đình tôi lúc nào cũng trong cảnh chật vật, bữa trước lo bữa sau. Nghề giáo của ba tôi với đồng lương bèo bọt không đủ sống.

Nhà tôi có gần mẫu ruộng, đó là sinh kế chính của cả gia đình. Mấy anh em tôi chưa kịp lớn đã phải lăn lộn với đồng ruộng. Con trâu già trở thành người bạn đồng hành bền bỉ của chúng tôi. 

Chúng tôi không có thời gian để tụm năm tụm bảy bày trò như đám trẻ con trong xóm. Ngày mùa, chúng tôi đầu tắt mặt tối suốt ngoài đồng. Mùa xong lại lo chăn trâu, cắt cỏ, chẳng lúc nào được nghỉ ngơi.

Nhiều lúc nhìn bạn bè được sung sướng, mấy anh em tôi cũng thấy tủi thân. Căn buồng kê chiếc giường tre của tôi và anh kế có khung cửa sổ nhìn ra cái chuồng trâu, lúc nào cũng phảng phất mùi ngai ngái của nước đái trâu theo gió thoảng vào.

Anh là người bao bọc, che chở cho tôi nhiều nhất. Khi hai anh chị đầu đi học xa, tôi và anh lúc nào cũng kè kè như hình với bóng. Anh to khỏe, trái ngược với thân hình mỏng cơm, gầy đét của tôi. Bao nhiêu việc nặng nhọc anh đều gánh cho tôi cả.

Tôi còn nhớ những ngày vào vụ, tôi lẽo đẽo đi theo dắt trâu cho anh cày. Vụ đông xuân thường bắt đầu trước Tết. Trời lạnh như cắt da cắt thịt. Tôi dắt trâu đi trước, bước chân con trâu già khiến bùn văng đầy người tôi. Cày xong, anh thường kéo tôi xuống hói rửa bùn. Cái cảm giác được anh lau vệt bùn trên mặt, quấn lại cho chiếc khăn len bị sổ ra, đến bây giờ tôi vẫn còn thấy ấm áp.

Ngày Tết, chúng tôi vẫn phải cho trâu đi ăn. Trâu không giống như bò, nhốt lâu trong chuồng không được. Bởi thế, ba ngày Tết, chúng tôi vẫn phải tranh thủ cho trâu ra đồng một lúc. Cảm giác hai anh em ngồi trên đê đốt một đống lửa to, lôi chiếc bánh chưng, vài chiếc kẹo ra ăn, kể cũng vui. Ngày Tết của chúng tôi thuở ấy đơn giản như thế.

Có lần đang ngủ, giật mình tỉnh dậy, tôi thấy anh ngồi bên cửa sổ nhìn ra phía chuồng trâu khóc. Anh bảo nghe ba mẹ bàn nhau bán con trâu già lấy tiền đóng học phí cho anh cả, chỉ giữ lại con trâu Chảng để cày ruộng thôi. Tôi cũng bàng hoàng. 

Nhờ có con trâu già ấy mà chúng tôi có được ngày hôm nay. Nó đã trở thành một phần trong gia đình tôi. Ngày người ta đến dắt con trâu đi, hai anh em tôi trùm chăn ôm nhau khóc. Biết làm sao được. Giá nhà tôi khá giả, chắc ba mẹ cũng không phải tính đến phương án này đâu.

Rồi anh cũng xong lớp mười hai và đi học xa. Đêm trước ngày đi, hai anh em ngồi bên cửa sổ nói chuyện rất khuya. Anh bảo: “Tao thoát ly được thì sướng rồi, chỉ thương mày ở nhà…”. 

Những ngày không có anh, căn buồng tự nhiên trống trải đến lạ. Tôi lấy cớ thằng út đã lớn, bảo ba mẹ cho nó qua ngủ với tôi để bớt đi cảm giác chông chênh ấy. Có nó, tự nhiên tôi thấy mình mạnh mẽ hơn đôi chút. Rồi tôi cũng phải trở nên giống anh, dần trở thành chỗ dựa tinh thần cho thằng Út.

Những bức thư anh gửi về cho tôi lúc nào cũng nhắc về căn buồng có chiếc cửa sổ nhìn ra chuồng trâu ấy. Giờ thì mấy đứa chúng tôi đều lập nghiệp nơi xa cả rồi. 

Nhà tôi cũng đã thôi làm ruộng. Cái chuồng trâu nay trở thành cái nhà kho để củi và mấy thứ đồ lặt vặt. Càng gần Tết, mấy anh em chúng tôi lại càng háo hức đếm từng ngày để được về ôm nhau ngủ trên chiếc giường tre trong căn buồng ấy.

Những câu chuyện của chúng tôi không còn xoay quanh ước mơ được đi xa như xưa nữa, mà là những trận cười rả rích khi nhắc lại những kỷ niệm thời bé thơ. Bởi thế, lúc nào tôi cũng kể với bạn bè rằng nỗi nhớ Tết của chúng tôi luôn có hình bóng của căn buồng nhìn ra cái chuồng trâu.

Mời bạn đọc tham gia cuộc thi viết

Mái ấm ngày xuân

Như một món ăn tinh thần mỗi dịp Tết đến xuân về, báo Tuổi Trẻ cùng đối tác đồng hành là Công ty Xi măng INSEE tiếp tục mời bạn đọc tham gia cuộc thi viết Mái ấm ngày xuân để chia sẻ giới thiệu về ngôi nhà - mái ấm của bạn, về những đặc điểm ngôi nhà cùng những kỷ niệm mà bạn nhớ mãi không quên.

Ngôi nhà nơi ông bà, cha mẹ và bạn sinh ra, lớn lên; ngôi nhà do chính bạn tận tay xây dựng; ngôi nhà nơi bạn đón cái Tết đầu tiên cùng gia đình nhỏ... đều có thể gửi về cuộc thi để giới thiệu đến bạn đọc cả nước.

Bài viết Mái ấm ngày xuân phải chưa từng tham gia bất kỳ cuộc thi viết nào, chưa từng được đăng trên các phương tiện truyền thông, mạng xã hội. Tác giả chịu trách nhiệm về bản quyền, ban tổ chức có quyền biên tập, bài khi được lựa chọn đăng trên các ấn phẩm Tuổi Trẻ sẽ được nhận nhuận bút.

Cuộc thi diễn ra từ ngày 1-12-2025 đến 15-1-2026, mời gọi tất cả người Việt Nam không giới hạn độ tuổi, nghề nghiệp đều được tham gia.

Bài viết Mái ấm ngày xuân bằng tiếng Việt tối đa 1.000 chữ, khuyến khích kèm theo ảnh, video minh họa (không nhận ảnh video minh họa lấy từ mạng xã hội không có bản quyền). Chỉ nhận bài qua email, không nhận qua đường bưu điện để tránh thất lạc.

Bài viết dự thi gửi đến địa chỉ email maiamngayxuan@tuoitre.com.vn.

Tác giả phải ghi địa chỉ, điện thoại, email, số tài khoản, số căn cước công dân để ban tổ chức liên lạc, gửi nhuận bút hoặc giải thưởng.

Cán bộ nhân viên báo Tuổi Trẻ và người nhà có thể tham gia cuộc thi viết Mái ấm ngày xuân nhưng không được xét giải. Quyết định của ban tổ chức là quyết định cuối cùng.

Lễ trao giải Mái ấm ngày xuân và ra mắt giai phẩm Tuổi Trẻ Xuân

Ban giám khảo gồm các nhà báo, nhà văn hóa tên tuổi cùng đại diện báo Tuổi Trẻ sẽ xét duyệt chấm giải từ các bài đã qua sơ khảo và chọn trao thưởng.

Lễ trao giải, ra mắt giai phẩm Tuổi Trẻ Xuân dự kiến tổ chức tại Đường sách Nguyễn Văn Bình, TP.HCM vào cuối tháng 1-2026.

Giải thưởng:

1 giải nhất: 10 triệu đồng + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân;

1 giải nhì: 7 triệu đồng + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân;

1 giải ba: 5 triệu đồng + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân;

5 giải khuyến khích: 2 triệu đồng mỗi giải + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân.

10 giải bạn đọc bình chọn: 1 triệu đồng mỗi giải + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân.

Số điểm bình chọn được tính dựa trên tương tác với bài viết, trong đó 1 sao = 15 điểm, 1 tim = 3 điểm, 1 like = 2 điểm.

Tết bắt đầu từ những chuyến 'hàng ngoại'

Những chuyến 'hàng ngoại' lặng lẽ suốt bốn mùa không chỉ nuôi lớn hai đứa trẻ mà còn giữ ấm mái nhà xa quê.