Có ai xa mà không thương không nhớ/ Có ai xa mà không nhớ không thương/ Không ngóng trông mong đợi từng ngày/ Không bồi hồi xao xuyến lúc chia tay… 

Ai lớn lên từ bất kỳ một miền quê nào trên đất Việt rồi xa quê hương học tập, lập nghiệp đều chung một nỗi đau đáu nhớ về "nơi chôn nhau cắt rốn" của mình.

Quả thực, với khúc ruột miền Trung "cõng đồi nắng lửa", tình yêu quê hương của những kẻ xa nhà đều tha thiết, đượm tình hơn bao giờ hết. 

Ở phương xa, mỗi khi gió mùa Đông Bắc thổi về kéo theo cơn mưa phùn bất chợt, tôi lại đếm từng phút giây thời gian để được về nhà những ngày giáp Tết.

Suốt những năm tháng trưởng thành, tôi và anh trai đi học, rồi đi làm xa nhà, kẻ Bắc người Nam, cách nhà hàng trăm cây số. Cuộc sống bộn bề đưa người ta đi thật xa, để rồi mỗi năm chỉ về được độ đôi lần.

Và không biết tự bao giờ, Tết trong ký ức của chúng tôi không còn là màn pháo hoa rực trời đêm giao thừa, cây đào khoe nụ ngoài sân…, mà còn là nụ cười của bố mẹ mỗi khi nghe con gọi điện thoại "mẹ ơi 27 Tết con về".

Ngôi nhà nhỏ của bố mẹ tôi nằm nép mình giữa vùng trung du Bắc Trung Bộ, nơi có những triền đồi xanh trải dài theo bao mùa nắng gió. Mái nhà lớp ngói đã cũ, tường vôi trắng loang màu thời gian vần vũ, nhưng dưới mái nhà ấy luôn đầy ắp tiếng cười, mùi khói bếp thân quen và chan chứa tình cảm mẹ cha nồng hậu như nắng ấm mùa xuân.

Nhà tôi có một căn bếp nhỏ với ống khói cao dưới rặng dừa hơn hai chục năm tuổi. Nơi đó, suốt tuổi thơ tôi, mẹ nhóm lửa bằng rơm, bằng lá dừa, lá mía với món cơm độn khoai, độn sắn, cá rô kho nhút, cứ thế mà nuôi lớn hai anh em tôi khôn lớn thành người. 

Dù cuộc sống chẳng dư nhiều, nhưng bố mẹ luôn giữ một thói quen có lẽ cả cuộc đời không bao giờ thay đổi: dành mọi điều tốt đẹp nhất cho con. Dù bây giờ cuộc sống đã đủ đầy hơn một chút, nhưng mỗi khi mang áo mới tự tay mình mua, tôi bùi ngùi nhớ lại những cái Tết tuổi thơ. 

Tết nào mẹ cũng sắm cho hai anh em bộ quần áo mới và đôi dép mới. Tôi xúng xính, điệu đà trong bộ quần áo mới mẹ mua tung tăng theo mẹ trên con đường làng đất đỏ mà vô tư chẳng nghĩ về việc bố mẹ cả mấy năm trời vẫn mang đồ áo cũ. Cho đến tận bây giờ, khi các con cũng đã gần 30 “nồi bánh chưng”, mua cho bố mẹ cái áo mới mà bố mẹ cũng phải để dành.

Những ngày cận Tết, cả nhà lại cùng nhau dọn dẹp từng góc sân, quét dọn nhà cửa, lau bàn thờ, gói bánh chưng, bánh tét, cùng thức đợi giao thừa. Sau chừng bốn năm tiếng đun lửa bằng bếp củi thì bánh chưng cũng đã chín. 

Mẹ lấy cái thúng rồi vớt bánh chưng, bánh tét ra cho ráo nước để giao thừa thắp hương cũng như tiếp khách mấy ngày Tết. Hơi nước từ nồi bánh bốc lên nghi ngút, bám vào cả tóc tôi. 

Đó là mùi hương mà hai anh em tôi nhớ nhất trong những năm tháng xa nhà, mùi của lá dong, của hạt nếp ôm trọn từng miếng thịt và đỗ xanh, mùi của sương gió nhọc nhằn một năm qua mẹ cha đã cày sâu cuốc bẫm. 

Vẫn là thứ lúa nếp mẹ trồng từ hồi tháng 7, là con lợn mẹ nuôi từ đầu năm, là đống củi ba gom từ đầu đông, những củ hành mẹ mua được trong phiên chợ cuối năm. 

Phải là người con của một gia đình thuần nông mới thấy hết được những dư vị gom góp trong từng chiếc bánh chưng, bánh tét, là cả một quãng mưu sinh và gánh gồng sương gió của đấng sinh thành. 

Tết năm nay đặc biệt hơn những năm qua khi anh trai tôi vừa lập gia đình và đón em bé đầu lòng. Lần đầu tiên bố mẹ lên chức ông bà nội, được ẵm cháu, ru cháu ngủ trên đôi tay chai sần mưa nắng như ấp ủ một mái ấm to lớn hơn của đại gia đình về sau. 

Căn nhà nhỏ dưới ngọn đồi thoai thoải bỗng rộn ràng hơn bởi tiếng bi bô, tiếng cười trẻ thơ vang vọng như kéo cả mùa xuân vào nhà.

Đêm 30 Tết, cả nhà ra sân ngắm màn pháo hoa rực trời, giữa sân vẫn chập chờn làn hương bố mẹ đang làm lễ thắp hương đón năm mới. Tôi nhẹ nhàng khoác tay, dựa đầu vào vai mẹ với niềm hạnh phúc hân hoan. Thật sự không gì hạnh phúc hơn Tết nào cũng được về nhà, đoàn tụ cùng gia đình, bố mẹ vẫn khỏe mạnh, đầy ắp niềm vui.

Mái ấm đối với nhiều người trẻ xa nhà trong đó có tôi chỉ đơn giản là trở về ăn bữa cơm canh mồng tơi, thịt kho nước dừa của mẹ, nghe tiếng đánh răng của bố mỗi sáng và tiếng à ơi ru cháu ngủ của chị dâu.

Chỉ cần bố mẹ vẫn luôn ở đó, có căn bếp đỏ lửa chờ con thì xuân mãi ở lại như lời bài hát của rapper Đen Vâu: "Lao vào đời tìm miếng cơm, lao vào đời tìm cơ hội... Bước ra ngoài mới biết, không ở đâu bằng ở nhà".

Mời bạn đọc tham gia cuộc thi viết

Mái ấm ngày xuân

Như một món ăn tinh thần mỗi dịp Tết đến xuân về, báo Tuổi Trẻ cùng đối tác đồng hành là Công ty Xi măng INSEE tiếp tục mời bạn đọc tham gia cuộc thi viết Mái ấm ngày xuân để chia sẻ giới thiệu về ngôi nhà - mái ấm của bạn, về những đặc điểm ngôi nhà cùng những kỷ niệm mà bạn nhớ mãi không quên.

Ngôi nhà nơi ông bà, cha mẹ và bạn sinh ra, lớn lên; ngôi nhà do chính bạn tận tay xây dựng; ngôi nhà nơi bạn đón cái Tết đầu tiên cùng gia đình nhỏ... đều có thể gửi về cuộc thi để giới thiệu đến bạn đọc cả nước.

Bài viết Mái ấm ngày xuân phải chưa từng tham gia bất kỳ cuộc thi viết nào, chưa từng được đăng trên các phương tiện truyền thông, mạng xã hội. Tác giả chịu trách nhiệm về bản quyền, ban tổ chức có quyền biên tập, bài khi được lựa chọn đăng trên các ấn phẩm Tuổi Trẻ sẽ được nhận nhuận bút.

Cuộc thi diễn ra từ ngày 1-12-2025 đến 15-1-2026, mời gọi tất cả người Việt Nam không giới hạn độ tuổi, nghề nghiệp đều được tham gia.

Bài viết Mái ấm ngày xuân bằng tiếng Việt tối đa 1.000 chữ, khuyến khích kèm theo ảnh, video minh họa (không nhận ảnh video minh họa lấy từ mạng xã hội không có bản quyền). Chỉ nhận bài qua email, không nhận qua đường bưu điện để tránh thất lạc.

Bài viết dự thi gửi đến địa chỉ email maiamngayxuan@tuoitre.com.vn.

Tác giả phải ghi địa chỉ, điện thoại, email, số tài khoản, số căn cước công dân để ban tổ chức liên lạc, gửi nhuận bút hoặc giải thưởng.

Cán bộ nhân viên báo Tuổi Trẻ và người nhà có thể tham gia cuộc thi viết Mái ấm ngày xuân nhưng không được xét giải. Quyết định của ban tổ chức là quyết định cuối cùng.

Lễ trao giải Mái ấm ngày xuân và ra mắt giai phẩm Tuổi Trẻ Xuân

Ban giám khảo gồm các nhà báo, nhà văn hóa tên tuổi cùng đại diện báo Tuổi Trẻ sẽ xét duyệt chấm giải từ các bài đã qua sơ khảo và chọn trao thưởng.

Lễ trao giải, ra mắt giai phẩm Tuổi Trẻ Xuân dự kiến tổ chức tại Đường sách Nguyễn Văn Bình, TP.HCM vào cuối tháng 1-2026.

Giải thưởng:

1 giải nhất: 10 triệu đồng + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân;

1 giải nhì: 7 triệu đồng + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân;

1 giải ba: 5 triệu đồng + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân;

5 giải khuyến khích: 2 triệu đồng mỗi giải + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân.

10 giải bạn đọc bình chọn: 1 triệu đồng mỗi giải + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân.

Số điểm bình chọn được tính dựa trên tương tác với bài viết, trong đó 1 sao = 15 điểm, 1 tim = 3 điểm, 1 like = 2 điểm.

Chúng tôi chắp lại mái nhà

Cha mẹ tôi là những người gốc Bắc di cư vào Tây Nguyên theo diện kinh tế mới. Ông bà khai phá được những mảnh rẫy nương màu mỡ để trồng cà phê và cất một ngôi nhà bằng gỗ sao, ba gian thẳng thớm.