Lễ trao giải cuộc thi viết Mái ấm ngày xuân (báo Tuổi Trẻ tổ chức, INSEE đồng hành), diễn ra ngày 30-1 tại báo Tuổi Trẻ.

Nâng niu nếp nhà

Nhà báo Nguyễn Hoàng Nguyên, Phó tổng biên tập báo Tuổi Trẻ, nhận định một trong những thành công của cuộc thi là cho thấy các bạn trẻ không hề thờ ơ hay buông bỏ giá trị gia đình Việt Nam. "Có thể các bạn mê làm clip, quay TikTok, mê làm video mà ít viết hơn nhưng họ vẫn là những người được sinh ra trong gia đình người Việt và muốn truyền tải giá trị văn hóa của gia đình Việt" - ông nói.

Trong cuộc thi có nhiều bài viết về mái ấm mà gắn chặt với người mẹ, người ông, người bà... thân thương của tác giả. Vì những thân thương ấy, đi đâu họ cũng muốn trở về để vun đắp nếp nhà, như cách họ cố gắng gìn giữ sự hiện diện của người thân đã khuất trong mỗi căn nhà.

Tác giả Nguyễn Hiếu Nhân trong bài Chiếc ghế trống giữa mùa xuân (giải nhất) khiến độc giả rưng rưng khi tác giả kể về nỗi nhớ ông nội đã mất. Ông chính là người giữ lửa cho bao mùa Tết, là điểm tựa để con cháu quay về, bởi với ông: "Tết thì phải về nhà, phải nhìn mặt nhau để biết gia đình vẫn còn yên ấm".

Cái cảm giác bình yên, ấm áp khi có ông hiện diện trong biết bao mùa xuân đã qua của tác giả. Ông mất đi, mùa xuân có phần trống vắng nhưng con cháu đã biết cách gần nhau hơn để giữ ngọn lửa gia đình không tắt, bởi mái nhà thân thương đó không chỉ dựng bằng gạch, ngói mà còn được dựng bằng ký ức và hơi ấm của những người từng sống trong đó.

Chuyện các con về thăm Tết phải đâu năm nào cũng thuận (giải nhì) của tác giả Võ Quý Cầu khiến bao người con xa quê phải xốn xang. Từ mảnh đất nghèo Bình Sơn (Quảng Ngãi) có biết bao người rời quê mưu sinh nơi đất người. Để rồi những ngày cuối năm cả làng rộn ràng đón những đứa con làm ăn xa trở về ăn Tết. Ba mẹ của tác giả cũng trải qua biết bao mùa xuân đỏ mắt chờ con như thế.

Tác giả Lương Hạnh thì nghĩ rằng mái ấm được níu lại từ những điều rất nhỏ như hương bưởi thanh tao trong bài Hoa bưởi ngát hương (giải ba). Ở đó có nỗi nhớ về chùm bưởi mà ông nhẹ nhàng đặt lên bàn thờ tổ tiên trong đêm giao thừa để "hương thơm dẫn lối ông bà về". Hương bưởi từ đó trở thành ký ức riêng của con cháu về người ông kính yêu.

Vẫn còn nhiều lắm những mái nhà xưa cũ, đong đầy nỗi nhớ từ vùng núi phía Bắc đến sông Hồng rét căm căm, những mái nhà miền Trung in dấu tích nhặt nhạnh sau những đợt mưa lũ triền miên.

Hay ngược lên Tây Nguyên đầy nắng gió rồi xuôi về Đồng bằng sông Cửu Long mát rượi, an lành. Từng bậc thềm, cánh cửa, vách nhà, mái ngói như biết thở, kể cho người ta nghe những câu chuyện thiết tha mang tên gia đình khi xuân tràn ngập muôn nơi.

Biết trân trọng giá trị gia đình

Nghệ sĩ Hồng Ánh là một trong ba giám khảo của cuộc thi Mái ấm ngày xuân. Cô nói từ cuộc thi này mà những người xa quê có thêm một dịp để kể, để nhớ lại những câu chuyện về người thân, gia đình vì vậy những trang viết thấm đẫm cảm xúc.

Hồng Ánh tâm sự đọc nhiều bài viết cảm thấy rất gần gũi vì hiện ba mẹ cô đang sống ở Trà Vinh. Ngôi nhà đó từ thời ông bà đã là nơi quay về, nơi neo giữ hồn Tết cho cả nhà ngoại. Với nhịp sống hiện nay, Ánh cũng có những e ngại, cứ nắm níu sợ vuột những ký ức về mái ấm ngày xuân riêng cho gia đình của mình.

Giám khảo, nhà văn Huỳnh Trọng Khang cho biết dù người dự thi ở khắp mọi miền với những câu chuyện khác nhau nhưng tựu trung đều đem lại không khí ấm áp, tôn vinh tình cảm gia đình.

"Cuộc thi một phần giúp chúng ta hoài nhớ về những ký ức tốt đẹp, một phần thôi thúc mãnh liệt chúng ta trở về mái ấm gia đình, tìm đến những niềm vui giản dị, đơn sơ. Đó là cảm xúc quý giá mà đôi khi chúng ta có thể lãng quên trong cuộc sống hối hả hôm nay" - Trọng Khang bày tỏ.

Cuộc thi Mái ấm ngày xuân nhận được gần 1.500 bài dự thi, chọn đăng 45 bài viết và trao giải nhất cho bài Chiếc ghế trống giữa mùa xuân (tác giả Nguyễn Hiếu Nhân); giải nhì bài Chuyện các con về thăm Tết phải đâu năm nào cũng thuận (tác giả Võ Quý Cầu); giải ba bài Hoa bưởi ngát hương (tác giả Lương Hạnh) cùng năm giải khuyến khích và 10 giải bạn đọc bình chọn.

Trao giải Mái ấm ngày xuân: Ai cũng chân thành, Hồng Ánh xúc động rưng rưng

Lễ trao giải Mái ấm ngày xuân và giới thiệu giai phẩm Tuổi Trẻ Xuân Bính Ngọ 2026 diễn ra lúc 9h sáng 30-1 tại trụ sở báo Tuổi Trẻ (60A Hoàng Văn Thụ - TP.HCM).