Tết bắt đầu từ những chuyến 'hàng ngoại'

HOÀNG QUÂN

Những chuyến 'hàng ngoại' lặng lẽ suốt bốn mùa không chỉ nuôi lớn hai đứa trẻ mà còn giữ ấm mái nhà xa quê.

Gia đình tôi ở Đà Nẵng nhưng bữa cơm hằng ngày lại mang hương vị quê ngoại Quảng Trị.

"Hàng ngoại" gửi vào quanh năm giúp nuôi lớn hai đứa trẻ và giữ ấm mái nhà xa quê. Từ đó, Tết của chúng tôi đến sớm, nó bắt đầu từ căn nhà cũ bên sườn đồi quê ngoại, nơi có tình yêu thương bền bỉ.

Nơi tình thương theo những chuyến xe đi suốt bốn mùa

Vợ chồng là viên chức, quê xa, vào thành phố lập nghiệp. Thu nhập vừa phải mà chi phí học, điện nước, sữa, ăn uống… ngày một nặng; con cái lớn dần và những thay đổi công việc, khiến cuộc sống phải dè sẻn hơn. Không đến mức thiếu thốn, nhưng để có bữa cơm trọn vẹn, cần có sự san sẻ.

Với gia đình tôi, sự san sẻ đến từ nơi cách xa hàng trăm cây số - quê ngoại Quảng Trị. Nhiều năm nay, chúng tôi quen đón Tết trong tâm thế của một người luôn mang ơn hai miền quê.

Hàng tháng, từ ngôi nhà nhỏ bên sườn đồi, bố mẹ vợ gom gạo, rau, củ quả, cá, thịt… tự tay làm ra. “Hàng ngoại” được gửi theo xe tải nhỏ, khi thì nhờ khoang hành lý của những chuyến xe khách quen.

Những gói hàng không ghi tên người gửi, không cần báo trước. Chỉ cần nhà xe gọi nhận, ở trước mặt là biết ngay “hàng ngoại” đã đến.

Bởi mùi đất ruộng vườn, ao nước, khói bếp. Đó không chỉ là đồ ăn, mà là cách ông bà hiện diện trong đời sống con cháu, dù không thể ở gần nhau mỗi ngày.

Có lần, “hàng ngoại” theo chân bố vợ vào Đà Nẵng. Tôi ra bến xe đón ông cùng mấy bao bì. Mở ra, tôi ngỡ ngàng vì thấy cả “mảnh vườn quê”. Bố vợ thở dốc, vẫn cười. Tôi hỏi có mệt không. Ông liền ôm “hàng ngoại” đặt lên xe, nói: “Mệt chút thôi. Về đi con”.

Tôi nhớ mãi hôm đó và nhắc lại với vợ con bằng mấy câu vè vui: “Nhiệt tình ra bến xe mau/ Đà Nẵng rộn rã, con rể cúi chào/ Tưởng đâu dăm túi hành, rau/ Ai ngờ cả chục bao tải ào ào/ Gà, rau, cá, thịt… ân cần/ Cưới vợ lời quá, bố còng lưng rồi”!

Trong những bao tải nặng trĩu là tấm lòng của người cha muốn mang theo càng nhiều càng tốt để gửi cho con cháu. “Hàng ngoại” không chỉ nặng về lượng, mà bởi tình thương của những người ở quê.

Mái ấm Tết từ căn nhà cũ bên sườn đồi

Quê ngoại ở xã Vĩnh Thủy (Quảng Trị) - vùng đất từng hứng chịu nhiều đau thương của chiến tranh. Nhà của bố mẹ vợ là căn nhà cấp 4 nằm trên sườn đồi thấp.

Từ ga tàu, rẽ qua cổng làng Thủy Ba Tây, đi vào đường đất ngang đầm nước (xưa bị bom đạn dội) là đến nhà. Sau nhà là đường sắt Bắc - Nam, mỗi lần tiếng còi kéo dài, xé vào yên ắng của làng quê.

Bố vợ tôi là bệnh binh nặng, mẹ từng là thanh niên xung phong. Ông bà gầy, lưng còng dần. Nhưng khu vườn quanh nhà vẫn xanh, đàn bò, ao cá vẫn được chăm sóc. Tình thương của họ dành cho con cháu bằng cách rất cụ thể: mớ rau, con cá, cân thịt, yến gạo… gửi theo xe đều đặn hằng tháng.

Nhiều năm, chúng tôi quen đón Tết trong tâm thế mang ơn hai miền quê nội - ngoại. Nhà tôi thường có 8-9 ngày Tết phải chia nhiều miền: quê mới Đà Nẵng, quê ngoại Quảng Trị và quê nội Thanh Hóa và từ mùng 1 đến mùng 3, luân phiên: năm này nội, năm sau ngoại.

Theo “lịch”, năm ni là Tết ngoại. Căn nhà cũ gần 30 năm tuổi, nhưng chưa bao giờ lạnh. Tết đến. Bánh tét gói từ nếp nhà, thịt heo nuôi, dưa hành muối chua.

Cổ vũ ba mẹ, ông bà ngoại gói, nấu bánh tét, bé Bơ (5 tuổi) nhìn anh trai, rồi tíu tít: “Ước gì năm nào cũng rứa anh Bắp”. Bếp củi lửa đỏ từ chiều 28 tháng Chạp đến mấy ngày sau Tết, sưởi ấm cả nhà. Không khí Tết đủ đầy trong từng sinh hoạt nhỏ.

Từ căn nhà, lũ trẻ theo ông bà ra vườn, ao nước, được nghe tàu chạy ngang làng, được quây quần bên những bữa cơm không tự nhiên mà có.

Nó là công sức của bố mẹ vợ mỗi ngày. Sự nhọc nhằn càng gấp bội khi ông bà dè sẻn, dành dụm “hàng ngoại” để gửi cho chúng tôi. Ngôi nhà cũ bên sườn đồi như mái ấm trong thói quen, khi ông bà ngoại luôn tự hỏi nhau: “Tuần ni gửi chi cho mấy đứa nhỏ?”.

Tròn 10 năm gắn bó với ngôi nhà ấy, tôi - người con rể đã xem như ngôi nhà, quê hương thứ hai của mình và các con. Năm nay, chúng tôi về sớm hơn. Và sẽ ở lại lâu hơn.

Tết về, nhìn lại những bữa cơm suốt năm, tôi thấy rõ tình thương từ quê ngoại đi xa rồi đến nhà mình.

Lúc đoàn tàu xình xịch ngang làng, tôi nhận ra: Tết của gia đình bắt đầu từ những chuyến “hàng ngoại” chắt chiu qua từng tháng, lặng lẽ rời quê, để giữ ấm một mái nhà. Và có những mái ấm nếu mất đi, Tết của mỗi gia đình, mỗi người sẽ nhiều thiếu vắng.

Mời bạn đọc tham gia cuộc thi viếtMái ấm ngày xuân

Như một món ăn tinh thần mỗi dịp Tết đến xuân về, báo Tuổi Trẻ cùng đối tác đồng hành là Công ty Xi măng INSEE tiếp tục mời bạn đọc tham gia cuộc thi viết Mái ấm ngày xuân để chia sẻ giới thiệu về ngôi nhà - mái ấm của bạn, về những đặc điểm ngôi nhà cùng những kỷ niệm mà bạn nhớ mãi không quên.

Ngôi nhà nơi ông bà, cha mẹ và bạn sinh ra, lớn lên; ngôi nhà do chính bạn tận tay xây dựng; ngôi nhà nơi bạn đón cái Tết đầu tiên cùng gia đình nhỏ... đều có thể gửi về cuộc thi để giới thiệu đến bạn đọc cả nước.

Bài viết Mái ấm ngày xuân phải chưa từng tham gia bất kỳ cuộc thi viết nào, chưa từng được đăng trên các phương tiện truyền thông, mạng xã hội. Tác giả chịu trách nhiệm về bản quyền, ban tổ chức có quyền biên tập, bài khi được lựa chọn đăng trên các ấn phẩm Tuổi Trẻ sẽ được nhận nhuận bút.

Cuộc thi diễn ra từ ngày 1-12-2025 đến 15-1-2026, mời gọi tất cả người Việt Nam không giới hạn độ tuổi, nghề nghiệp đều được tham gia.

Bài viết Mái ấm ngày xuân bằng tiếng Việt tối đa 1.000 chữ, khuyến khích kèm theo ảnh, video minh họa (không nhận ảnh video minh họa lấy từ mạng xã hội không có bản quyền). Chỉ nhận bài qua email, không nhận qua đường bưu điện để tránh thất lạc.

Bài viết dự thi gửi đến địa chỉ email maiamngayxuan@tuoitre.com.vn.

Tác giả phải ghi địa chỉ, điện thoại, email, số tài khoản, số căn cước công dân để ban tổ chức liên lạc, gửi nhuận bút hoặc giải thưởng.

Cán bộ nhân viên báo Tuổi Trẻ và người nhà có thể tham gia cuộc thi viết Mái ấm ngày xuân nhưng không được xét giải. Quyết định của ban tổ chức là quyết định cuối cùng.

Lễ trao giải Mái ấm ngày xuân và ra mắt giai phẩm Tuổi Trẻ Xuân

Ban giám khảo gồm các nhà báo, nhà văn hóa tên tuổi cùng đại diện báo Tuổi Trẻ sẽ xét duyệt chấm giải từ các bài đã qua sơ khảo và chọn trao thưởng.

Lễ trao giải, ra mắt giai phẩm Tuổi Trẻ Xuân dự kiến tổ chức tại Đường sách Nguyễn Văn Bình, TP.HCM vào cuối tháng 1-2026.

Giải thưởng:

1 giải nhất: 10 triệu đồng + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân;

1 giải nhì: 7 triệu đồng + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân;

1 giải ba: 5 triệu đồng + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân;

5 giải khuyến khích: 2 triệu đồng mỗi giải + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân.

10 giải bạn đọc bình chọn: 1 triệu đồng mỗi giải + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân.

Số điểm bình chọn được tính dựa trên tương tác với bài viết, trong đó 1 sao = 15 điểm, 1 tim = 3 điểm, 1 like = 2 điểm.