Nhà tôi có một cái ngưỡng cửa như thế. Một thanh gỗ lim già nua, đen bóng, nằm vắt ngang lối vào gian chính, im lìm và kiên định như một vị thần hộ mệnh đã ngủ quên thế kỷ.

Nếu ví ngôi nhà là một cơ thể, thì cái ngưỡng cửa chính là vết sẹo dịu dàng nhất. Nó không phẳng phiu. Ở chính giữa thanh gỗ, nơi bàn chân người ta hay đặt xuống nhất, gỗ đã bị bào mòn, lõm xuống thành một hình vòng cung mềm mại.

Tôi hay ngồi bệt xuống đất, đưa ngón tay miết dọc theo vết lõm ấy. Gỗ lim cứng như đá, lạnh và đanh, nhưng cái chỗ lõm xuống ấy lại nhẵn thín, trơn tuột như da em bé. Đó không phải là lỗi của thợ mộc. Đó là tác phẩm điêu khắc của thời gian.

Cái vết lõm ấy chứa đựng bước chân cụ nội ngày xưa đi làm đồng về, gót chân nứt nẻ đầy bùn đất. Chứa đựng bước chân tất tả của mẹ những chiều 30 Tết, gánh gồng cả một mùa xuân trên vai. Và chứa đựng cả những bước chân chập chững đầu đời của anh em tôi.

Hàng triệu lần ma sát, hàng triệu lần đi ra đi vào của bao thế hệ đã mài mòn thớ gỗ cứng nhất, để lại một "vũng ký ức" trũng sâu. Tôi có cảm giác, nếu đổ nước vào vết lõm ấy, nước sẽ không chảy đi đâu được, cũng như ký ức của gia đình này, cứ đọng lại mãi ở đó, cô đặc và vĩnh cửu.

Ngày bé, cái ngưỡng cửa ấy là "trạm kiểm soát" của tôi.

Những chiều đông rét mướt, tôi hay ngồi vắt vẻo trên đó, má áp chặt vào thớ gỗ mát lạnh, mắt đau đáu nhìn ra cổng đợi mẹ đi chợ về. Gỗ lim hút hết nhiệt, lạnh buốt, nhưng tôi vẫn cứ thích ôm lấy nó. Bởi tôi biết, chỉ cần mẹ bước qua cái vạch gỗ đen sì kia thôi là quà bánh sẽ về, là nụ cười sẽ về.

Cũng cái ngưỡng cửa ấy là nơi "ngự trị" của bố. Những đêm mưa phùn gió bấc, bố hay ngồi bó gối ngay bậu cửa, mắt nhìn xa xăm vào màn đêm đặc quánh. Trên tay bố là cái điếu cày tre lên nước nâu bóng.

Cộp… Cộp… Tiếng bố gõ cái nõ điếu vào thành gỗ lim vang lên, đanh gọn và khô khốc. Âm thanh ấy đã găm vào tiềm thức tôi sâu đến mức sau này đi xa, mỗi lần nghe tiếng gõ cửa hay tiếng guốc mộc, tôi lại giật mình thảng thốt nhớ về dáng ngồi trầm mặc của bố. Tiếng "cộp… cộp" ấy là tiếng thở dài của người đàn ông trụ cột, đang toan tính lo liệu cho cái Tết của vợ con được đủ đầy.

Và rồi, khoảnh khắc thiêng liêng nhất cũng đến. Khoảnh khắc tôi - một gã trai vừa bị bào mòn bởi cơm áo gạo tiền nơi phố thị, lặng bước trở về.

Đêm 30 Tết. Tôi đứng trước hiên nhà. Ba lô nặng trĩu trên vai, bụi đường bám đầy tóc áo. Gió bấc rít từng cơn qua kẽ lá, quất vào mặt lạnh buốt. Cái lạnh không chỉ ở da thịt, mà là cái lạnh của sự cô đơn, của những áp lực deadline, của những bon chen đố kỵ ngoài xã hội mà tôi vừa phải gồng mình chống đỡ suốt 365 ngày qua.

Tôi cúi xuống. Dưới ánh đèn vàng vọt hắt ra từ gian thờ, cái ngưỡng cửa gỗ lim hiện lên, đen nhánh, bóng loáng.

Tôi nhấc chân lên. Đế giày thể thao lấm lem bụi phố thị lơ lửng trên không trung.

Khoảnh khắc ấy dường như kéo dài vô tận. Bên ngoài gót chân tôi là gió rét, là tiếng còi xe, là những lo toan nợ nần, là những chiếc mặt nạ tôi phải đeo để mưu sinh. Đó là thế giới của "bão dông".

Chân tôi hạ xuống. Lớp cao su đế giày chạm nhẹ vào vết lõm trơn láng của thanh gỗ lim. Một sự tiếp xúc êm ái đến lạ lùng.

Tôi dồn trọng tâm, đẩy người về phía trước. Vút…

Cả thân người tôi lướt qua ranh giới ấy, đổ ập vào không gian bên trong.

Ngay giây phút tôi đặt trọn vẹn hai chân vào trong nhà, cả thế giới bỗng nhiên thay đổi đột ngột. Tiếng gió rít bên ngoài im bặt. Cái lạnh cắt da cắt thịt biến mất, như thể có một bức tường lửa vô hình chặn đứng nó lại ngay sau gót chân tôi.

Thay vào đó là một luồng không khí ấm sực bao trùm lấy cơ thể. Không khí ấy đặc quánh mùi hương trầm - cái mùi thơm u tịch, linh thiêng và an yên đến ứa nước mắt. Pha lẫn trong đó là mùi hương mùi già tỏa ra từ nồi nước tắm mẹ vừa đun, mùi lá dong luộc chín, mùi mứt gừng cay nồng.

Tôi đứng chôn chân ngay sau ngưỡng cửa, lồng ngực phập phồng. Tôi nghe thấy tiếng lách tách của lửa trong bếp, tiếng bố đang khấn rầm rì trên ban thờ, tiếng mẹ lục tục dọn mâm bát.

Trút bỏ chiếc ba lô xuống nền gạch, vai tôi nhẹ bẫng. Và kỳ lạ thay, tâm hồn tôi cũng nhẹ bẫng. Những gai góc, xù xì, những phòng vệ mà tôi dựng lên để đối phó với người đời bỗng nhiên rụng rơi lả tả ngay tại bậc cửa này.

Tôi chợt nhận ra, cái ngưỡng cửa gỗ lim mòn vẹt kia không chỉ là một thanh gỗ. Nó là một "đường biên giới" thiêng liêng.

Nó phân định rạch ròi hai thế giới: Một bên là cuộc đời đầy sóng gió, và một bên là nhà - nơi bão dừng sau cánh cửa.

Bố mẹ không cần nói gì nhiều. Chỉ cần giữ cho cái ngưỡng cửa ấy luôn sạch sẽ, bóng loáng, là đã giữ cho tôi một đường lui an toàn tuyệt đối.

Để tôi biết rằng, dù ngoài kia có bị vùi dập đến đâu, chỉ cần lết về đến đây, nhấc chân bước qua cái vạch gỗ đen sì, lõm xuống vì thương nhớ ấy, là tôi được an toàn. Là tôi được bé lại. Là tôi được tha thứ.

Tết, bắt đầu từ chính cái bước chân qua ngưỡng cửa ấy.

Mời bạn đọc tham gia cuộc thi viết

Mái ấm ngày xuân

Như một món ăn tinh thần mỗi dịp Tết đến xuân về, báo Tuổi Trẻ cùng đối tác đồng hành là Công ty Xi măng INSEE tiếp tục mời bạn đọc tham gia cuộc thi viết Mái ấm ngày xuân để chia sẻ giới thiệu về ngôi nhà - mái ấm của bạn, về những đặc điểm ngôi nhà cùng những kỷ niệm mà bạn nhớ mãi không quên.

Ngôi nhà nơi ông bà, cha mẹ và bạn sinh ra, lớn lên; ngôi nhà do chính bạn tận tay xây dựng; ngôi nhà nơi bạn đón cái Tết đầu tiên cùng gia đình nhỏ... đều có thể gửi về cuộc thi để giới thiệu đến bạn đọc cả nước.

Bài viết Mái ấm ngày xuân phải chưa từng tham gia bất kỳ cuộc thi viết nào, chưa từng được đăng trên các phương tiện truyền thông, mạng xã hội. Tác giả chịu trách nhiệm về bản quyền, ban tổ chức có quyền biên tập, bài khi lựa chọn đăng trên các ấn phẩm Tuổi Trẻ sẽ được nhận nhuận bút.

Cuộc thi diễn ra từ ngày 1-12-2025 đến 15-1-2026, mời gọi tất cả người Việt Nam không giới hạn độ tuổi, nghề nghiệp đều được tham gia.

Bài viết Mái ấm ngày xuân bằng tiếng Việt tối đa 1.000 chữ, khuyến khích kèm theo ảnh, video minh họa (không nhận ảnh video minh họa lấy từ mạng xã hội không có bản quyền). Chỉ nhận bài qua email, không nhận qua đường bưu điện để tránh thất lạc.

Bài viết dự thi gửi đến địa chỉ email maiamngayxuan@tuoitre.com.vn.

Tác giả phải ghi địa chỉ, điện thoại, email, số tài khoản, số căn cước công dân để ban tổ chức liên lạc, gửi nhuận bút hoặc giải thưởng.

Cán bộ nhân viên báo Tuổi Trẻ và người nhà có thể tham gia cuộc thi viết Mái ấm ngày xuân nhưng không được xét giải. Quyết định của ban tổ chức là quyết định cuối cùng.

Lễ trao giải Mái ấm ngày xuân và ra mắt giai phẩm Tuổi Trẻ Xuân

Ban giám khảo gồm các nhà báo, nhà văn hóa tên tuổi cùng đại diện báo Tuổi Trẻ sẽ xét duyệt chấm giải từ các bài đã qua sơ khảo và chọn trao thưởng.

Lễ trao giải, ra mắt giai phẩm Tuổi Trẻ Xuân dự kiến tổ chức tại Đường sách Nguyễn Văn Bình, TP.HCM vào cuối tháng 1-2026.

Giải thưởng:

1 giải nhất: 10 triệu đồng + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân;

1 giải nhì: 7 triệu đồng + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân;

1 giải ba: 5 triệu đồng + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân;

5 giải khuyến khích: 2 triệu đồng mỗi giải + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân.

10 giải bạn đọc bình chọn: 1 triệu đồng mỗi giải + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân.

Số điểm bình chọn được tính dựa trên tương tác với bài viết, trong đó 1 sao = 15 điểm, 1 tim = 3 điểm, 1 like = 2 điểm.

Nơi mẹ giữ hộ mùa xuân

Có những buổi chiều tháng Chạp, đứng trước cánh cổng đã bạc màu thời gian, tôi bỗng nghe mùi khói bếp lẫn trong gió như tiếng thì thầm của một ngôi nhà đã chứng kiến quá nhiều mất mát.