Nhà tôi ở gần quốc lộ 1A, nay thuộc xã Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi. Ngày xưa, cứ đến tháng chạp là mẹ cùng ba ra bưu điện huyện, gọi nhờ qua điện thoại bàn của các cơ quan, doanh nghiệp mà các con công tác để hỏi Tết này có về không? Hiểu mẹ mong, nên dù có bao điều cần sắp xếp nhưng tất cả chúng tôi đều trả lời mẹ là sẽ về.

Cũng từ đó, mẹ hối ba lên rẫy đào củ dem đem về cắt lấy củ vùi trong tro bếp. Rồi mẹ ra sau vườn hái trái đu đủ vừa chín tới đem cắt vỏ, "chấn" đủ các hình thù, đem phơi, trước khi dầm mắm củ kiệu.

Sau đó, mẹ mở chiếc ghè xi măng lấy lúa nếp mà ba mẹ cấy cày trên cánh đồng làng từ hồi tháng ba, đem phơi lại chừng một con nắng rồi chia ra một phần để làm bánh nổ. Phần nhiều hơn đem xay để làm bánh tét hay kết hợp với trứng gà làm bánh thuẩn.

Mẹ còn lấy bột huỳnh tinh (cũng được trồng trong vườn) đem mài lọc lấy bột làm bánh in. Công việc bận rộn nhưng niềm vui ngời lên trong mắt mẹ.

Hồi đó, sân bay Chu Lai chưa đưa vào hoạt động nên từ TP.HCM muốn về quê phải về sân bay Đà Nẵng rồi đi xe khách hoặc thuê xe về Quảng Ngãi và giá vé rất đắt đỏ. Mấy chị em tôi cũng như bao người đi học rồi “đậu" lại thành phố, cuộc sống nhiều khó khăn nên chọn xe đò để về quê.

Cũng vì thế nên sau khi lên xe là chờ đến nhà chứ giữa đường không có nhắn tin gọi điện được. Thế cho nên từ giữa tháng chạp trở về cuối tháng, ở quê, nhà nhà đều ngóng tin con trở về. Còn gì vui hơn sau một năm làm ăn vất vả gặp lại là ba mẹ, con cháu ôm choàng lấy nhau, rồi sau đó lấy xe đạp, xe máy chở người và hành lý về nhà. Tiếng nói cười vang rộn đường quê.

Mẹ tôi những ngày đó thì vừa làm vừa ngóng. Nghe tiếng xe đò dừng lại trên quốc lộ 1A là mẹ lần ra ngõ dõi mắt nhìn. Còn giữa đêm khuya thì mẹ bật dậy, bảo ba đạp xe lên đường cái xem có phải con mình về hay không? Thức khuya, làm nhiều việc nên mẹ ốm hơn. Chỉ có đôi mắt mong chờ con là đầy đặn.

Rồi những đứa con xa cũng lần lượt trở về, ngôi nhà xưa rộn ràng hơn. Chúng tôi lo dọn nhà, rồi ra chợ Châu Ổ mua hoa và mua thêm bánh trái. Chiều 30 Tết, sau khi cúng rước ông bà, tất cả quây quần bên mâm cơm tất niên ấm áp vô cùng.

Rồi mùng 1 Tết, tất cả mừng tuổi mẹ, mừng tuổi con cháu rồi vào mộ thắp hương ông bà, đi thăm bà con chòm xóm, bạn bè. Biết mẹ cả đời cực khổ nên đứa nào cũng tình nguyện đưa mẹ đi chơi. Nhưng mẹ chẳng đi đâu xa ngoài việc về quê ngoại thắp hương rồi về. Bởi mẹ biết, thời gian không có nhiều nên ở nhà thủ thỉ với các con vẫn thích hơn.

Nhưng chuyện các con về thăm Tết phải đâu năm nào cũng thuận. Tôi nhớ mãi cái Tết đoàn viên năm đó. Trước Tết, vợ chồng thằng út bận rộn nên nó bảo với hai chị là không về được. Nhưng để mẹ yên tâm, nó hứa với mẹ là sẽ về.

Cho đến sáng ngày 30 Tết, mẹ chờ mãi nên sốt ruột, quay sang chất vấn vợ chồng chị Hai, rồi vợ chồng cô Bốn. Nghe mẹ hỏi, cả hai đều lảng tránh: “Thì vợ chồng nó bảo là sẽ về. Nhưng chắc là bận gì đó. Thì thôi ba mẹ không buồn, Tết năm sau tụi nó về mà". Nghe vậy, mẹ thở dài thườn thượt: “Các con lớn đều trở về mà thằng út của mẹ thì không".

Bữa cơm chiều 30 Tết năm đó ngon hơn ngày thường nhiều lắm nhưng không khí uể oải vô cùng. Khi đang ăn, bỗng nghe tiếng chó sủa trước nhà rồi lặng đi. Tất cả chúng tôi đều nghĩ là có người hàng xóm nào đi ngang trước ngõ.

Nhưng mẹ thì không vậy mà đã lẳng lặng ra ngõ thật nhanh. Rồi sau đó nghe tiếng mẹ và tiếng vợ chồng thằng Út vọng vào. Tất cả chúng tôi và bữa cơm chiều như sống lại. 

Thằng Út, sau khi rửa mặt qua loa, ngồi vào mâm đã nói: "Thì tụi em báo với các anh chị là không về để các anh chị lựa lời mà thưa với ba mẹ. Nhưng sáng 29 Tết thấy lòng nôn nao nên vợ chồng em quyết định về".

Hai vợ chồng thằng Út vơ vội mấy bộ quần áo cho vào ba lô, đóng cửa, ẵm con, rồi thuê xe đến bến xe miền Đông mua vé. May là có xe tăng cường cho tuyến xe về Quảng Ngãi. Nhưng nó chạy cà rịch cà tang, banh xe hai lần nên về muộn.

Nó kể chưa dứt lời, chúng tôi đều đồng thanh hoan hô và đều cho rằng vợ chồng thằng Út sáng suốt. Bởi vợ chồng nó mà không về, mẹ buồn thì sẽ là một cái Tết hẩm hiu.

Rồi năm tháng đi qua, cuộc sống chúng tôi khá dần lên. Nhưng ba mẹ thì xa vắng lâu rồi. Ngày Tết đến, thắp nén hương thơm trên bàn thờ, tôi lại nhớ chuyện xưa và hiểu hơn ai cũng có một miền quê, một gia đình. Nơi đó luôn rộng vòng tay đón mình trở về, nhất là dịp xuân sang Tết đến.

Mời bạn đọc tham gia cuộc thi viết

Mái ấm ngày xuân

Như một món ăn tinh thần mỗi dịp Tết đến xuân về, báo Tuổi Trẻ cùng đối tác đồng hành là Công ty Xi măng INSEE tiếp tục mời bạn đọc tham gia cuộc thi viết Mái ấm ngày xuân để chia sẻ giới thiệu về ngôi nhà - mái ấm của bạn, về những đặc điểm ngôi nhà cùng những kỷ niệm mà bạn nhớ mãi không quên.

Ngôi nhà nơi ông bà, cha mẹ và bạn sinh ra, lớn lên; ngôi nhà do chính bạn tận tay xây dựng; ngôi nhà nơi bạn đón cái Tết đầu tiên cùng gia đình nhỏ... đều có thể gửi về cuộc thi để giới thiệu đến bạn đọc cả nước.

Bài viết Mái ấm ngày xuân phải chưa từng tham gia bất kỳ cuộc thi viết nào, chưa từng được đăng trên các phương tiện truyền thông, mạng xã hội. Tác giả chịu trách nhiệm về bản quyền, ban tổ chức có quyền biên tập, bài khi được lựa chọn đăng trên các ấn phẩm Tuổi Trẻ sẽ được nhận nhuận bút.

Cuộc thi diễn ra từ ngày 1-12-2025 đến 15-1-2026, mời gọi tất cả người Việt Nam không giới hạn độ tuổi, nghề nghiệp đều được tham gia.

Bài viết Mái ấm ngày xuân bằng tiếng Việt tối đa 1.000 chữ, khuyến khích kèm theo ảnh, video minh họa (không nhận ảnh video minh họa lấy từ mạng xã hội không có bản quyền). Chỉ nhận bài qua email, không nhận qua đường bưu điện để tránh thất lạc.

Bài viết dự thi gửi đến địa chỉ email maiamngayxuan@tuoitre.com.vn.

Tác giả phải ghi địa chỉ, điện thoại, email, số tài khoản, số căn cước công dân để ban tổ chức liên lạc, gửi nhuận bút hoặc giải thưởng.

Cán bộ nhân viên báo Tuổi Trẻ và người nhà có thể tham gia cuộc thi viết Mái ấm ngày xuân nhưng không được xét giải. Quyết định của ban tổ chức là quyết định cuối cùng.

Lễ trao giải Mái ấm ngày xuân và ra mắt giai phẩm Tuổi Trẻ Xuân

Ban giám khảo gồm các nhà báo, nhà văn hóa tên tuổi cùng đại diện báo Tuổi Trẻ sẽ xét duyệt chấm giải từ các bài đã qua sơ khảo và chọn trao thưởng.

Lễ trao giải, ra mắt giai phẩm Tuổi Trẻ Xuân dự kiến tổ chức tại Đường sách Nguyễn Văn Bình, TP.HCM vào cuối tháng 1-2026.

Giải thưởng:

1 giải nhất: 10 triệu đồng + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân;

1 giải nhì: 7 triệu đồng + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân;

1 giải ba: 5 triệu đồng + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân;

5 giải khuyến khích: 2 triệu đồng mỗi giải + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân.

10 giải bạn đọc bình chọn: 1 triệu đồng mỗi giải + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân.

Số điểm bình chọn được tính dựa trên tương tác với bài viết, trong đó 1 sao = 15 điểm, 1 tim = 3 điểm, 1 like = 2 điểm.

Một góc khói, cả một đời thương

Một chốn nào đó được người ta nhớ tới không hẳn vì nó đẹp, mẹ tôi dặn vậy ngày tôi vào đại học với ước mơ rời làng háo hức lên đường khám phá thế giới.