Dưới ánh bình minh đầu tiên của tháng chạp, tôi thư thái ngắm nhìn tấm thảm xanh rì mơn mởn trước hiên nhà được dệt nên từ gam màu tươi xanh của hàng ngàn mầm non hoa cúc.

Lẫn trong sắc xanh dịu mát ấy là bóng dáng dung dị của má, chiếc nón lá nghiêng nghiêng quen thuộc, chiếc áo bà ba đã bạc màu, phai dần sắc tím. Bàn tay má khe khẽ nựng nịu từng đọt cúc, hệt như người mẹ hiền đang chăm bẵm cho đàn con thơ dại.

Những lúc chông chênh nơi đất khách, như một phản xạ không điều kiện, tôi lại mở lối về nhà. Khu vườn nhỏ trước mái hiên quê vẫn ở đó, lúc nào cũng ngóng chờ tôi, vườn ôm ấp tôi vào lòng, mát lành như vòng tay mẹ.

Những ngày cuối tuần cận Tết, tôi về quê với một tâm thế xốn xang là lạ. Lúc này, bao câu chuyện tâm tình dông dài không phải được kể lể bên mâm cơm gia đình hay bên nhịp võng kẽo kẹt trước hiên nhà nữa, mà là ngoài vườn bông, giữa những chậu cúc đương thì mơn mởn.

Từ tháng mười âm lịch, những bữa cơm nhà trở nên gấp gáp thấy rõ. Má có câu cửa miệng nghe riết quen tai: “Công chuyện đăng đăng đê đê, tay chân phải lẹ làng mới mần chạy việc”. Thế là cả nhà cùng nhau xắn tay áo, vừa mần bông vừa nói chuyện.

Nghề bông Tết cực và hồi hộp lắm. Phải đủ thiên thời, địa lợi, nhân hòa thì khi xuân về, cúc mới rạng ngời khoe sắc, vàng rực sân nhà, bắt mắt khách vãng lai.

Từ khâu chuẩn bị giá thể, xuống giống, chăm bón cho đến lúc tượng nụ và trổ hoa là cả hành trình hơn bốn tháng trời ròng rã, mồ hôi chan hòa cùng nước mắt.

Đã trót mê cái nghề làm đẹp cho đời, cực mấy cha má cũng chịu. Má dặn tôi hoài: “Mai mốt cha má trăm tuổi, hổng còn sức trồng trọt, con cũng đừng bỏ nghề nghen! Tết nhất mà sân vườn trống trơn, không tự trồng nổi chậu cúc để chưng thì buồn dữ lắm". Tôi chỉ cười, không dám hứa chắc nhưng cũng không nỡ chối từ. Cúc với gia đình tôi ân tình sâu nặng quá!

Những chậu cúc non được bàn tay cha má nâng niu chăm chút. Cúc lớn lên từ bao vất vả cần lao và từ những lời tâm sự thấm thía tình thân, máu mủ. Mỗi lần tôi về nhà một hai bữa rồi lại đi, cảnh vườn lại buồn tênh hiu hắt. Hai vợ chồng già vào ra lủi thủi, gửi nỗi nhớ niềm thương vào những sinh linh bé nhỏ xanh rì mang theo hy vọng mùa xuân.

Những ngày giữa chạp, từng nụ hoa khẽ rủ nhau “xé kiếng”. Những đốm vàng be bé bắt đầu lộ diện, dần dần che khuất mảng lá xanh rì. Đời cúc cũng giống đời người, tôi nghe má ví von hoài: sinh ra, lớn lên, rực rỡ, rồi cũng lụi tàn trở về với đất.

Chưng hoa, ngắm hoa để chiêm nghiệm quy luật vô thường ấy mà biết thương, biết quý, biết trân trọng nhiều hơn những phút giây hiện tại. Ai cũng hiểu chẳng có gì là vĩnh cửu, nhưng mấy ai rời bỏ được nhịp sống bon chen, quay cuồng trên con tàu danh lợi.

Gia đình tôi yêu cúc cũng bởi vẻ đẹp thanh thoát và bền bỉ. Cúc sống ngay, chết thẳng, “Diệp bất ly chi, hoa vô lạc địa”. Bên cạnh những chậu “quân tử chi hoa” ấy, má kể tôi nghe vô vàn chuyện cũ. Tôi nhớ cái thời cả chục năm ròng cha má đi ghe, trôi dạt theo dòng phù sa tha hương nơi đất khách.

Lâu lâu mới về nhà dăm ba đêm rồi lại rời đi khuất nẻo, lặng lẽ, âm thầm, giữa đêm khuya, cha má sợ làm tôi tỉnh giấc rồi lại bịn rịn, nước mắt chảy tràn. Tôi ở với ông bà nội, những đêm học bài dưới ánh đèn dầu leo lét, mưa ào xuống, hơi nước tạt vào lạnh buốt mang tai, tủi thân, chốc lại quặn lòng thấy thương cha má.

Rồi một ngày nọ, cha má về quê, không đi ghe nữa. Sáu bàn tay đan vào nhau ôm chầm lấy góc quê máu thịt. Lênh đênh đủ rồi, phải dừng chân để con cái có nơi ngã lòng. Từ đó, cha má làm đủ nghề, ai thuê gì mần nấy. Vài năm chắt chiu ít vốn liếng, cha má tìm tòi và bén duyên với những chậu cúc Tết đầu tiên. Năm ấy tôi vào lớp 6.

Hơn chục mùa xuân cả nhà tôi đồng hành với cúc. Đủ dâu bể thăng trầm, có năm cúc nở trễ, má đứng ở hiên nhà nhìn đám bông mà thút thít mỗi chiều. Không phải má sợ thua lỗ, má chỉ thương cho đời cúc. Má bảo, bạc tiền kiếm lại được, còn cúc, cũng giống như người ta, sống có một đời. Cứ đà này, thế nào nó cũng sẽ bị rẻ rúng, bị chê bai trong những ngày giáp Tết.

Năm nay, cúc đang trên đà đúng hẹn. Mắt má ánh lên nỗi mừng lo xen lẫn…

Xuân về, cúc nhuộm vàng sân. Sau chuỗi ngày khóc cười nơi đất khách, được trở về nhà, được ngắm nhìn nụ cười dung dị của cha má trước phông nền rực rỡ của vườn xuân, lòng nhẹ tênh, miên man vui sướng.

Khi mà những bước chân phiêu bạt in hằn qua bao nẻo phồn hoa tôi mới hiểu rằng chính mái ấm gia đình và khu vườn quê ấy mới thật sự là bến đỗ bình yên nhất, dịu dàng nhất, là nơi đượm nồng sinh khí trời xuân.

Mời bạn đọc tham gia cuộc thi viết

Mái ấm ngày xuân

Như một món ăn tinh thần mỗi dịp Tết đến xuân về, báo Tuổi Trẻ cùng đối tác đồng hành là Công ty Xi măng INSEE tiếp tục mời bạn đọc tham gia cuộc thi viết Mái ấm ngày xuân để chia sẻ giới thiệu về ngôi nhà - mái ấm của bạn, về những đặc điểm ngôi nhà cùng những kỷ niệm mà bạn nhớ mãi không quên.

Ngôi nhà nơi ông bà, cha mẹ và bạn sinh ra, lớn lên; ngôi nhà do chính bạn tận tay xây dựng; ngôi nhà nơi bạn đón cái Tết đầu tiên cùng gia đình nhỏ... đều có thể gửi về cuộc thi để giới thiệu đến bạn đọc cả nước.

Bài viết Mái ấm ngày xuân phải chưa từng tham gia bất kỳ cuộc thi viết nào, chưa từng được đăng trên các phương tiện truyền thông, mạng xã hội. Tác giả chịu trách nhiệm về bản quyền, ban tổ chức có quyền biên tập, bài khi được lựa chọn đăng trên các ấn phẩm Tuổi Trẻ sẽ được nhận nhuận bút.

Cuộc thi diễn ra từ ngày 1-12-2025 đến 15-1-2026, mời gọi tất cả người Việt Nam không giới hạn độ tuổi, nghề nghiệp đều được tham gia.

Bài viết Mái ấm ngày xuân bằng tiếng Việt tối đa 1.000 chữ, khuyến khích kèm theo ảnh, video minh họa (không nhận ảnh video minh họa lấy từ mạng xã hội không có bản quyền). Chỉ nhận bài qua email, không nhận qua đường bưu điện để tránh thất lạc.

Bài viết dự thi gửi đến địa chỉ email maiamngayxuan@tuoitre.com.vn.

Tác giả phải ghi địa chỉ, điện thoại, email, số tài khoản, số căn cước công dân để ban tổ chức liên lạc, gửi nhuận bút hoặc giải thưởng.

Cán bộ nhân viên báo Tuổi Trẻ và người nhà có thể tham gia cuộc thi viết Mái ấm ngày xuân nhưng không được xét giải. Quyết định của ban tổ chức là quyết định cuối cùng.

Lễ trao giải Mái ấm ngày xuân và ra mắt giai phẩm Tuổi Trẻ Xuân

Ban giám khảo gồm các nhà báo, nhà văn hóa tên tuổi cùng đại diện báo Tuổi Trẻ sẽ xét duyệt chấm giải từ các bài đã qua sơ khảo và chọn trao thưởng.

Lễ trao giải, ra mắt giai phẩm Tuổi Trẻ Xuân dự kiến tổ chức tại Đường sách Nguyễn Văn Bình, TP.HCM vào cuối tháng 1-2026.

Giải thưởng:

1 giải nhất: 10 triệu đồng + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân;

1 giải nhì: 7 triệu đồng + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân;

1 giải ba: 5 triệu đồng + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân;

5 giải khuyến khích: 2 triệu đồng mỗi giải + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân.

10 giải bạn đọc bình chọn: 1 triệu đồng mỗi giải + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân.

Số điểm bình chọn được tính dựa trên tương tác với bài viết, trong đó 1 sao = 15 điểm, 1 tim = 3 điểm, 1 like = 2 điểm.

Chuyện các con về thăm Tết phải đâu năm nào cũng thuận

Ngày Tết đến, thắp nén hương thơm trên bàn thờ, tôi lại nhớ chuyện xưa và hiểu hơn ai cũng có một miền quê, một gia đình.