
Hoàng hôn trên những dãy núi đá Yên Minh thuộc Cao nguyên đá Đồng Văn, nơi đang dự kiến thu phí lưu trú để bảo tồn - Ảnh: NGUYỄN HOÀNG BẢO
Việc dự kiến thu 30.000 đồng/người/đêm đối với khách lưu trú tại Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Cao nguyên đá Đồng Văn (Tuyên Quang) đang thu hút sự quan tâm. Nguồn tiền thu được dành cho bảo tồn di sản, cải thiện hạ tầng và phát triển du lịch địa phương.
Hiện nay, nhiều điểm đến trên thế giới đã áp dụng các khoản thu dành cho du khách, với mức phí, hình thức và thời điểm thanh toán rất khác nhau.
Những khoản phí theo chân du khách

Những ngôi nhà cổ bên quảng trường Amsterdam. Thành phố Hà Lan áp dụng thuế du lịch bằng 12,5% giá lưu trú chưa bao gồm VAT - Ảnh: NGUYỄN HOÀNG BẢO
Khi đặt phòng qua ứng dụng cho chuyến đi đến Amsterdam (Hà Lan), tôi được thông báo về khoản thuế lưu trú, kèm lời nhắc sẽ thanh toán khi nhận phòng. Năm 2026, thành phố áp dụng mức thuế du lịch bằng 12,5% giá lưu trú chưa bao gồm VAT.
Chẳng hạn, phòng giá 100 euro/đêm chịu thêm 12,5 euro, trong khi phòng 300 euro là 37,5 euro. Cách tính theo tỉ lệ khiến người lựa chọn dịch vụ lưu trú đắt tiền phải đóng nhiều hơn.
Cũng tại châu Âu, Venice (Ý) thu phí đối với những du khách chỉ ghé thành phố trong ngày. Trong 60 ngày được chỉ định từ tháng 4 đến tháng 7-2026, khách thuộc diện áp dụng phải trả 5 euro nếu đăng ký sớm hoặc 10 euro khi đăng ký sát ngày. Người lưu trú tại các cơ sở hợp lệ được miễn khoản này.
Chính sách được triển khai trong bối cảnh thành phố nổi tiếng với những con kênh và quảng trường cổ kính đang phải đối mặt với sức ép từ lượng khách tham quan đông đảo.
Tại Bhutan, tôi biết đến một khoản phí đáng kể ngay từ lúc chuẩn bị hành trình. Khi mua land tour qua đối tác nước ngoài, tôi được giải thích rằng ngoài khách sạn, ăn uống, hướng dẫn viên, vé tham quan và phương tiện vận chuyển, còn có phí phát triển bền vững (SDF) tính theo số đêm lưu trú. Mức hiện hành dành cho phần lớn khách quốc tế trưởng thành là 100 USD/người/đêm.
Một hành trình bảy đêm như vậy phát sinh thêm 700 USD, chưa kể các chi phí dịch vụ và visa. Vương quốc vùng Himalaya sử dụng nguồn thu cho bảo vệ môi trường, văn hóa, giáo dục, y tế và hạ tầng, theo đuổi mô hình du lịch giá trị cao, nhưng cũng khiến nhiều người phải cân nhắc ngân sách.

Vịnh Milford Sound với những vách núi hùng vĩ, một trong những cảnh quan thiên nhiên nổi tiếng mà New Zealand chú trọng bảo tồn - Ảnh: NGUYỄN HOÀNG BẢO
Một khoản tiền khác tôi từng thanh toán trực tuyến trong quá trình xin visa là phí bảo tồn và du lịch quốc tế (IVL) của New Zealand. Từ tháng 10-2024, mức thu tăng lên 100 NZD (khoảng 1,4 triệu đồng) đối với phần lớn khách quốc tế thuộc diện áp dụng. Chính phủ sử dụng nguồn tiền cho các hoạt động bảo vệ thiên nhiên và phát triển hạ tầng du lịch, đồng thời công bố những chương trình đầu tư để công chúng có thể theo dõi việc phân bổ ngân sách.
Nếu New Zealand thu phí từ trước chuyến đi thì tại đảo Phục Sinh, hay Rapa Nui thuộc Chile, tôi lại mua vé tham quan công viên quốc gia ngay ở sân bay. Hòn đảo biệt lập giữa Thái Bình Dương nổi tiếng với những tượng đá Moai khổng lồ do cư dân Polynesia cổ đại tạo dựng.
Giá vé hiện khoảng 95.000 peso Chile (2,5 triệu đồng) đối với khách quốc tế trưởng thành, cho phép tiếp cận các khu vực khảo cổ theo quy định. Du khách ngày nay cũng có thể mua vé trực tuyến hoặc tại các điểm bán chính thức trên đảo.

Tác giả bên dãy tượng Moai trên đảo Phục Sinh, nơi du khách quốc tế phải mua vé riêng để tham quan công viên quốc gia - Ảnh: NGUYỄN HOÀNG BẢO
Trả tiền để bảo vệ những gì?
Tại Indonesia, Bali áp dụng khoản thu 150.000 rupiah (210.000 đồng) đối với khách quốc tế từ tháng 2-2024, thông thường một lần cho mỗi chuyến thăm. Nguồn thu hướng đến bảo vệ văn hóa và môi trường tự nhiên.
Với một hòn đảo mà những ngôi đền Hindu, nghi lễ tôn giáo, ruộng bậc thang và đời sống cộng đồng đã trở thành sức hấp dẫn đặc biệt, gìn giữ bản sắc cũng chính là bảo vệ nền tảng của ngành du lịch.
Cùng quốc gia nhưng tại Vườn quốc gia Komodo, du khách quốc tế phải mua vé vào khu bảo tồn với mức cơ bản 250.000 rupiah/người (350.000 đồng), chưa kể một số chi phí hoạt động riêng. Đây là nơi sinh sống của loài rồng Komodo, cùng hệ sinh thái biển và cảnh quan hoang dã đặc biệt. Khoản tiền này khác với phí du lịch Bali, bởi gắn trực tiếp với việc tiếp cận một vùng thiên nhiên được bảo vệ.

Từ đỉnh đảo Padar nhìn xuống những vịnh biển tuyệt đẹp thuộc Vườn quốc gia Komodo, nơi khách quốc tế phải mua vé tham quan - Ảnh: NGUYỄN HOÀNG BẢO

Người dân Zanzibar mưu sinh trên bãi biển khi thủy triều rút, trong khi khách lưu trú trên đảo phải đóng thuế hạ tầng - Ảnh: NGUYỄN HOÀNG BẢO
Ở châu Phi, đảo Zanzibar của Tanzania áp dụng thuế hạ tầng đối với khách lưu trú, phổ biến ở mức 2-5 USD/người/ngày tùy hạng khách sạn, một số cơ sở đặc biệt có mức cao hơn. Những con đường quanh co ở Stone Town, những ngôi nhà cổ mang dấu ấn giao thương Ấn Độ Dương và các bãi biển nhiệt đới thu hút khách quốc tế, đồng thời đặt ra nhu cầu đầu tư giao thông, điện nước và dịch vụ công.
Tôi rất xót tiền mỗi khi tham quan các di sản ở Ấn Độ vì giá vé giữa khách nội địa và khách quốc tế chênh lệch khá lớn. Chẳng hạn, tại Taj Mahal ở thành phố Agra, người Ấn chỉ trả 50 rupee, trong khi du khách Việt Nam phải trả 1.100 rupee (300.000 đồng), tức cao gấp 22 lần. Khoản tiền này chưa bao gồm vé vào khu lăng mộ chính.
Dù hiểu việc ưu đãi giá vé cho người dân sở tại, sự chênh lệch ấy vẫn khiến tôi không khỏi đắn đo mỗi khi mua vé tham quan.
Tất nhiên, không phải khoản tiền nào du khách đóng cũng là thuế. Phí lưu trú, phí phát triển bền vững, vé tham quan di sản hay phí bảo tồn quốc tế có cơ sở pháp lý và mục đích sử dụng khác nhau. Việc thu tiền cũng không đồng nghĩa toàn bộ nguồn thu đều được dành riêng cho bảo tồn.
Điều đáng quan tâm là hiệu quả thực tế của những chính sách ấy. Các khoản thu có giúp di sản được chăm sóc tốt hơn, hạ tầng được cải thiện và người dân địa phương hưởng lợi nhiều hơn? Du khách có được thông báo rõ ràng trước chuyến đi và chính quyền có công khai cách sử dụng nguồn tiền?

Taj Mahal trong ánh bình minh, di sản nổi tiếng của Ấn Độ có giá vé dành cho du khách nước ngoài cao gấp 22 lần người bản địa - Ảnh: NGUYỄN HOÀNG BẢO
Từ câu chuyện Đồng Văn, Việt Nam có thể nhìn rộng hơn đến những vùng thiên nhiên quý giá như Vườn quốc gia Cát Bà, nơi có loài voọc Cát Bà cực kỳ nguy cấp, hay bán đảo Sơn Trà (Đà Nẵng), nơi sinh sống của voọc chà vá chân nâu. Nếu nghiên cứu thêm những cơ chế đóng góp cho bảo tồn, điều quan trọng là nguồn tiền phải thực sự phục vụ việc gìn giữ sinh cảnh, thay vì khuyến khích thêm hoạt động tham quan gây xáo trộn đời sống động vật hoang dã.
Bảo tồn cần nguồn lực tài chính, nhưng đôi khi cũng đòi hỏi giới hạn lượng khách, đóng cửa những khu vực nhạy cảm hoặc từ chối các hoạt động có nguy cơ làm tổn hại thiên nhiên. Mỗi điểm đến cần tìm sự cân bằng giữa lợi ích kinh tế, quyền tiếp cận của du khách và những giá trị phải được trao truyền cho thế hệ sau.

Khu phố cổ Stone Town nhìn từ biển, nơi ngành du lịch Zanzibar tạo ra nhu cầu đầu tư và duy trì các dịch vụ hạ tầng - Ảnh: NGUYỄN HOÀNG BẢO
Thăm dò ý kiến
Bạn nghĩ sao về Đề án thu phí khách lưu trú tại Cao nguyên đá Đồng Văn?
Bạn có thể chọn 1 mục. Bình chọn của bạn sẽ được công khai.
Tối đa: 1500 ký tự
Hiện chưa có bình luận nào, hãy là người đầu tiên bình luận