Mỹ sẽ tấn công Iran ngay cuối tuần này hay chờ sau bầu cử?

Kể từ khi xung đột Mỹ mở chiến dịch Epic Fury (Cuồng nộ), cùng Israel tấn công vào Iran hôm 28-2, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã liên tục thay đổi lập trường về mục tiêu và thời gian của cuộc chiến.

Thời gian gần đây, khi sức nóng của bầu cử giữa kỳ tại Mỹ và bầu cử tại Israel đến gần, Washington lại liên tục phát tín hiệu về khả năng nối lại không kích Iran, có thể ngay sau bầu cử Mỹ hoặc thậm chí "ngay cuối tuần này".

Mỹ liên tục úp mở việc nối lại tấn công Iran

Đại sứ Mỹ tại Thổ Nhĩ Kỳ Tom Barrack ngày 23-10 cho biết Washington có thể tấn công Iran ngay trong cuối tuần này, song nhấn mạnh Mỹ vẫn để ngỏ khả năng đạt được thỏa thuận ngoại giao với Tehran.

Khi được hỏi về phát biểu của ông Barrack, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói ông "không biết gì về chuyện này".

Tuy nhiên tại một cuộc vận động ở bang Florida cùng ngày, ông Trump cho biết Washington "có thể tiến hành thêm một chiến dịch Epic Fury nho nhỏ nữa", nhưng không giải thích thêm về khả năng này.

Trước đó khi trả lời phóng viên bên ngoài Nhà Trắng, ông Trump cho rằng Mỹ có thể nhanh chóng kết thúc cuộc chiến, nhưng đặt câu hỏi liệu Washington nên chấm dứt xung đột ngay lập tức hay để cuộc chiến dần lắng xuống.

Ban đầu, ông dự đoán cuộc chiến sẽ kéo dài 4-5 tuần, nhưng đến nay xung đột đã bước sang tháng thứ chín. Đến đầu tháng 10, ông nhiều lần phát tín hiệu Mỹ sẽ nối lại tấn công Iran, nhưng tuyên bố việc này sẽ không diễn ra trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3-11.

Bài toán bầu cử Mỹ và thách thức ở Iran

Trong bài viết trên Council on Foreign Relations (CFR) hôm 23-10, tác giả James M. Lindsay nhận định việc tuyên bố Mỹ sẽ không tấn công Iran ngay trước bầu cử đã giúp ông Trump giải quyết vấn đề chính trị trước mắt.

Ở Mỹ, cuộc chiến Iran chỉ được 1/3 người dân nước này ủng hộ. Giao tranh cũng khiến giá xăng dầu tăng vọt, ảnh hưởng đến khả năng kiểm soát Quốc hội của Đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa kỳ.

Tuy nhiên khi áp lực chính trị lắng xuống sau ngày 3-11, ông Trump sẽ lại đối mặt với bài toán tìm ra phương án khả thi để giành chiến thắng như đã tuyên bố, với mức tổn thất mà công chúng Mỹ có thể chấp nhận.

Ông James M. Lindsay đã trao đổi với các chuyên gia Cole Bucy - người từng là nhà phân tích của Cơ quan Tình báo trung ương Mỹ (CIA) và Nate Swanson - Giám đốc Dự án Chiến lược Iran tại Atlantic Council. 

Các chuyên gia cho rằng ông Trump có 3 lựa chọn: hoặc nối lại các cuộc tấn công và tăng sức ép kinh tế để buộc Iran nhượng bộ, hoặc tiếp tục đàm phán, dùng đe dọa tấn công làm đòn bẩy, hoặc duy trì hiện trạng và chờ chính quyền Iran suy yếu hay phải chấp nhận yêu cầu Mỹ.

Tuy nhiên, cả ba phương án đều tiềm ẩn rủi ro.

Trước hết, chiến dịch quân sự mới chưa chắc mang lại thành công, trong khi Iran có thể tấn công trả đũa vào các nước láng giềng vùng Vịnh. Nguy cơ hạ tầng năng lượng bị nhắm đến sẽ tiếp tục đẩy giá nhiên liệu tăng mạnh.

Thứ hai, việc gia tăng sức ép với Iran thông qua trừng phạt đối tác thương mại lớn của nước này là Trung Quốc cũng tiềm ẩn nguy cơ gây bất ổn hệ thống tài chính toàn cầu. Chính Bộ trưởng tài chính Mỹ Scott Bessent đã thừa nhận điều này vào tháng 8.

Trong khi đó các biện pháp phong tỏa và gây sức ép kinh tế của Mỹ chưa cho thấy khả năng khiến người dân Iran đứng lên lật đổ chính quyền. Việc phong tỏa hải quân, dù đã chặn đường ra của dầu Iran và giúp các nước vùng Vịnh tăng xuất khẩu, song chưa thể giảm giá năng lượng đáng kể.

Thứ ba, Iran hiện không nhượng bộ trước những điều kiện từ Mỹ. Tehran cũng có thể tận dụng thời gian đàm phán để tái thiết quân đội. Một kịch bản Đảng Dân chủ chiến thắng trong cuộc bầu cử giữa kỳ tại Mỹ cũng có thể làm lung lay vị thế đàm phán của chính quyền Mỹ đương nhiệm.

Theo ông Cole Bucy, lựa chọn của Washington phụ thuộc vào việc Mỹ có coi Iran là mối đe dọa sống còn hay không. Nếu không, thay vì tìm cách lật đổ chính quyền Iran với cái giá quá lớn, Mỹ có thể cần hướng tới một thỏa thuận bảo đảm các lợi ích cốt lõi và chấm dứt các cuộc tấn công nhằm vào tàu thuyền trên biển.

Tin tức thế giới 24-10: Mỹ có thể tấn công Iran cuối tuần này?; Ukraine nêu điều kiện đạt hòa bình

Đại sứ Mỹ Tom Barrack nói có thể tiến hành tấn công Iran ngay cuối tuần này; Ông Zelensky nêu điều kiện để Ukraine ký thỏa thuận hòa bình; Triều Tiên muốn xây dựng quân đội hùng mạnh nhất... là những tin tức thế giới đáng chú ý sáng 24-10.