Đêm nay bon làng mở hội, mừng nhà Y Lô Ksor, mừng nhà K’Quàng, nhà H’Hoa Êban, H’Bui Đing có nhà mới khang trang, hết cảnh sống chen chúc trong căn nhà gỗ ọp ẹp, mưa dột gió lùa.

Bếp lửa lại hun đỏ da mẹ già ngồi lặng thinh nhớ chuyện cũ, đám trẻ con không còn khóc vì sợ mưa gió, sợ lạnh. Nhà nước cho tiền xây nhà, các anh công an, bộ đội hỗ trợ ngày công. Bon làng vui như mùa lễ hội.

Trong nhà dài, ngọn lửa hắt lên khuôn mặt cương nghị của già làng Ama Loan, soi rõ những khuôn mặt già, trẻ, gái, trai sạm nắng mà rạng ngời, bập bùng trong ánh mắt thơ ngây của những đứa bé được địu trên lưng mẹ.

Với các buôn làng Tây Nguyên, bếp lửa không chỉ để nấu ăn, sưởi ấm. Bếp lửa là linh hồn của ngôi nhà dài, là nơi gắn kết các thế hệ, nơi lưu giữ ký ức, phong tục và niềm tin của cả cộng đồng. 

Bếp lửa nằm ở vị trí trung tâm ngôi nhà, không bao giờ được để tắt. Bởi theo quan niệm của đồng bào, lửa tắt là sự đứt gãy của hơi ấm, của hạnh phúc và bình yên. Giữ lửa cũng chính là giữ nhà, giữ buôn làng.

Bên bếp lửa, già làng hát sử thi, dặn dò những điều được truyền lại từ thời ông bà. Làm người bon mình thì đừng làm người xấu. 

Ai mà lấy thứ gì không thuộc về mình thì bị cả bon làng xa lánh, chẳng ai muốn nói chuyện, cây cối, muông thú cũng không muốn đụng phải.

Ai mà có ý nghĩ xấu xa, sau này chết đi, thành linh hồn không nơi trú ngụ, vất vưởng lạc loài, chỉ có nước trở thành thần ác đi reo rắc tai ương, đến đâu cũng bị người ta xua đuổi.

Lửa hun da người đỏ au, soi sáng lên lời răn dạy. Từ thuở xin được lửa thắp sáng, người bon mình không bao giờ đóng cửa nhà. Ngày mưa cũng như ngày nắng, từ sáng sớm tinh mơ cho đến khi bóng đêm bao trùm lên vạn vật.

Nhà giàu nhiều chiêng ché, rượu cần, nhiều lúa gạo, thịt sấy trên bếp cũng như nhà nghèo chỉ có tấm khố che thân, cửa lúc nào cũng mở rộng, nhìn vào là thấy bếp lửa ấm nồng. Tham những thứ không phải của mình, cõi người hay cõi ma đều không dung thứ.

Từ những năm tháng là một trinh sát trẻ mới ra trường, giữa không gian văn hóa đậm chất sử thi, giữa những trái tim chất phác, hồn nhiên, sáng ngời như ánh lửa, tôi đã chọn bám bản làng Tây Nguyên để cống hiến sức trẻ.

Những đêm sinh hoạt cộng đồng bên bếp lửa nhà dài, lắng nghe những câu chuyện của bon làng, những ngày cùng bà con lên nương rẫy, sửa lại mái nhà, giúp đỡ người đau yếu, tôi đã trở thành một người con của bon làng.

Buôn làng đã tin tưởng đón chúng tôi như một người con, người em trong gia đình. Tôi trưởng thành từ tình người, từ sự giúp đỡ của người dân, dựa vào “tai, mắt” của nhân dân để hoàn thành nhiệm vụ. 

Đất và người Tây Nguyên hồn hậu, chân thành. Bám vào đất, dựa vào lòng dân mãi mãi là bài học chẳng bao giờ xưa cũ mà chúng tôi nhắc nhở nhau mỗi ngày.

Từ sự gắn bó ấy, chúng tôi chung quyết tâm dựng lên những mái ấm vững chãi cho bà con, để ngọn lửa không còn run rẩy trong mưa gió, để mùa xuân đến không chỉ ở lễ hội mà trong từng căn nhà.

Khi mệnh lệnh xóa nhà tạm, nhà dột nát được triển khai, đó không chỉ là một chủ trương mà còn là nghĩa tình dành cho mảnh đất Tây Nguyên phóng khoáng. Lực lượng công an, bộ đội, cán bộ địa phương đến với các bon làng bằng quyết tâm, bằng xi măng, gạch, cát, tôn mới và những ngày công nối tiếp ngày công. Bà con góp tre, góp gỗ, góp bữa cơm nắm ăn với cạnh đọt mây, lá nhép.

Năm 2025 với những cơn bão lũ quần thảo, đất đá sạt lở, nhiều mái nhà vừa kịp dựng lại bị hư hại. Chiến dịch Quang Trung được phát động, khẩn trương, thần tốc như tinh thần người anh hùng dân tộc năm nào chiến đấu với quân xâm lược.

Lại là những bước chân áo xanh ngược gió mưa, vượt dốc trơn, không quản ngày đêm dựng lại nhà cho bà con vùng bị ảnh hưởng. Mỗi một căn nhà hoàn thiện, lửa hồng trong bếp, ánh mắt bà con sáng lên, mọi nhọc nhằn đều tan biến. Từ những căn nhà mới ấy, các gia đình sẽ vững tin thoát nghèo, chung sức bảo vệ an ninh chính trị, giữ gìn cuộc sống bình yên trên vùng đất đại ngàn nắng gió.

Ngọn lửa ấm lại rạng ngời trong căn nhà mới như niềm tin được truyền đời, thắp sáng. Sau mỗi ngọn lửa ấm là một gia đình, sau mỗi buôn làng bình yên là sự lặng thầm gìn giữ. 

Lửa không chỉ sưởi ấm mà còn kết chặt tình đoàn kết các dân tộc Tây Nguyên.

Giữa đêm hội mừng nhà mới, tôi nhìn những mái nhà mới, nghe tiếng chiêng vọng qua rừng, nhìn bếp lửa hun đỏ da mẹ già, ru giấc trẻ thơ, nhìn gái trai rộn ràng trong điệu xoang xoay tròn cùng trời đất, tôi hiểu rằng những mái ấm vừa hoàn thành lên để kịp đón xuân mới không chỉ được dựng bằng vật liệu, mà bằng niềm tin, bằng tình người, bằng trách nhiệm.

Chúng tôi, những người chiến sĩ công an sẽ tiếp tục giữ những ngọn lửa sáng nơi đại ngàn, để những mùa xuân trên mảnh đất hùng vĩ này nối tiếp nhau ngát xanh niềm hy vọng.

Mời bạn đọc tham gia cuộc thi viết

Mái ấm ngày xuân

Như một món ăn tinh thần mỗi dịp Tết đến xuân về, báo Tuổi Trẻ cùng đối tác đồng hành là Công ty Xi măng INSEE tiếp tục mời bạn đọc tham gia cuộc thi viết Mái ấm ngày xuân để chia sẻ giới thiệu về ngôi nhà - mái ấm của bạn, về những đặc điểm ngôi nhà cùng những kỷ niệm mà bạn nhớ mãi không quên.

Ngôi nhà nơi ông bà, cha mẹ và bạn sinh ra, lớn lên; ngôi nhà do chính bạn tận tay xây dựng; ngôi nhà nơi bạn đón cái Tết đầu tiên cùng gia đình nhỏ... đều có thể gửi về cuộc thi để giới thiệu đến bạn đọc cả nước.

Bài viết Mái ấm ngày xuân phải chưa từng tham gia bất kỳ cuộc thi viết nào, chưa từng được đăng trên các phương tiện truyền thông, mạng xã hội. Tác giả chịu trách nhiệm về bản quyền, ban tổ chức có quyền biên tập, bài khi được lựa chọn đăng trên các ấn phẩm Tuổi Trẻ sẽ được nhận nhuận bút.

Cuộc thi diễn ra từ ngày 1-12-2025 đến 15-1-2026, mời gọi tất cả người Việt Nam không giới hạn độ tuổi, nghề nghiệp đều được tham gia.

Bài viết Mái ấm ngày xuân bằng tiếng Việt tối đa 1.000 chữ, khuyến khích kèm theo ảnh, video minh họa (không nhận ảnh video minh họa lấy từ mạng xã hội không có bản quyền). Chỉ nhận bài qua email, không nhận qua đường bưu điện để tránh thất lạc.

Bài viết dự thi gửi đến địa chỉ email maiamngayxuan@tuoitre.com.vn.

Tác giả phải ghi địa chỉ, điện thoại, email, số tài khoản, số căn cước công dân để ban tổ chức liên lạc, gửi nhuận bút hoặc giải thưởng.

Cán bộ nhân viên báo Tuổi Trẻ và người nhà có thể tham gia cuộc thi viết Mái ấm ngày xuân nhưng không được xét giải. Quyết định của ban tổ chức là quyết định cuối cùng.

Lễ trao giải Mái ấm ngày xuân và ra mắt giai phẩm Tuổi Trẻ Xuân

Ban giám khảo gồm các nhà báo, nhà văn hóa tên tuổi cùng đại diện báo Tuổi Trẻ sẽ xét duyệt chấm giải từ các bài đã qua sơ khảo và chọn trao thưởng.

Lễ trao giải, ra mắt giai phẩm Tuổi Trẻ Xuân dự kiến tổ chức tại Đường sách Nguyễn Văn Bình, TP.HCM vào cuối tháng 1-2026.

Giải thưởng:

1 giải nhất: 10 triệu đồng + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân;

1 giải nhì: 7 triệu đồng + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân;

1 giải ba: 5 triệu đồng + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân;

5 giải khuyến khích: 2 triệu đồng mỗi giải + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân.

10 giải bạn đọc bình chọn: 1 triệu đồng mỗi giải + giấy chứng nhận, báo Tuổi Trẻ Xuân.

Số điểm bình chọn được tính dựa trên tương tác với bài viết, trong đó 1 sao = 15 điểm, 1 tim = 3 điểm, 1 like = 2 điểm.

Mùa xuân ở lại

Có những bản nhạc xuân chỉ cần vang lên vài nốt đầu tiên là đủ làm lòng người chùng xuống. Không phải vì giai điệu buồn, mà vì nó mang theo cả một bầu trời ký ức.