Theo báo cáo gần đây của Navigos Group, thị trường việc làm tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển động nhanh hơn nhiều so với chu kỳ truyền thống. AI, tự động hóa và chuyển đổi số được dự báo tiếp tục định hình cách doanh nghiệp tuyển dụng và sử dụng nhân sự những năm tới.

Qua góc nhìn chuyên môn, bà Nguyễn Thị Nguyệt Anh - đại diện Navigos Search - cho rằng gen Z cần chú ý những thay đổi của thị trường lao động để chuẩn bị cho tương lai nghề nghiệp dự báo còn nhiều biến động.

Từ "ổn định việc làm" sang "ổn định năng lực"

* Bước vào thị trường lao động nhiều biến động, điều gì gen Z cần thay đổi đầu tiên, theo bà?

- Một trong những khuyến nghị đáng chú ý trong báo cáo của Navigos Group là người lao động cần chuyển từ tư duy "ổn định việc làm" sang "ổn định năng lực". 

Nếu ổn định trước đây được hiểu là có công việc lâu dài và thu nhập đều đặn thì nay công nghệ thay đổi nhanh, nhiều ngành nghề liên tục tái cấu trúc, ổn định không còn ở vị trí công việc mà là khả năng thích ứng của mỗi cá nhân.

Trong bối cảnh thị trường thay đổi nhanh, lợi thế lâu dài của người lao động là năng lực thích nghi và khả năng học hỏi liên tục. 

Thế hệ Z không thể đặt toàn bộ tương lai nghề nghiệp vào một vị trí cố định. Thay vào đó, họ cần xây dựng nền tảng chuyên môn và kỹ năng đủ linh hoạt để có thể dịch chuyển giữa các vai trò, thậm chí giữa các ngành nghề khi cần thiết.

* Có đáng lo ngại khi AI bùng nổ và chuyển đổi số là xu thế tất yếu tác động rộng khắp?

- AI, tự động hóa và chuyển đổi số đang khiến năng lực công nghệ nền tảng trở thành yêu cầu phổ biến đối với nhiều vị trí việc làm. Trong bối cảnh đó, việc hiểu và sử dụng công nghệ hiệu quả ngày càng trở thành một phần thiết yếu của năng lực nghề nghiệp.

Dù thế hệ Z lớn lên cùng công nghệ nhưng không đồng nghĩa với việc ai cũng có thể chuyển lợi thế này thành năng lực cạnh tranh trên thị trường lao động. Doanh nghiệp hiện nay không chỉ cần nhân sự biết sử dụng các công cụ số mà còn kỳ vọng họ hiểu cách công nghệ vận hành trong quy trình làm việc và biết tận dụng công nghệ để cải thiện hiệu quả công việc.

Doanh nghiệp ngày càng kỳ vọng nhân sự có tư duy số, biết cách sử dụng dữ liệu và công nghệ để nâng cao hiệu quả công việc. Điều này cho thấy năng lực công nghệ không còn là kỹ năng bổ trợ mà đang dần trở thành năng lực nền tảng. 

Câu hỏi với người trẻ hiện không đơn thuần là "AI có thay thế mình hay không?" mà là "Mình đang đứng đâu trong quá trình thay đổi đó?", đồng nghĩa với cần chuẩn bị kỹ năng để tiếp tục tạo ra giá trị trong môi trường làm việc mới.

Học tập suốt đời là một kỹ năng

* Khi chu kỳ kỹ năng thay đổi nhanh, việc học tập có ý nghĩa như thế nào với người trẻ?

- Chu kỳ kỹ năng ngày càng rút ngắn, học tập suốt đời đang dần trở thành chuẩn mực mới của thị trường lao động. Kiến thức tích lũy ở đại học có thể nhanh chóng lạc hậu nếu không được cập nhật thường xuyên. Khả năng tự học và chủ động nâng cấp kỹ năng trở thành yếu tố quan trọng với người lao động.

Học tập suốt đời không đồng nghĩa với việc chạy theo mọi kỹ năng đang "hot" trên thị trường. Điều quan trọng là cần biết chọn năng lực thực sự cần thiết dựa trên xu hướng ngành nghề và định hướng phát triển dài hạn của mỗi cá nhân.

Việc liên tục học hỏi cũng có thể tạo ra áp lực tâm lý, nhất là với thế hệ Z. Trong một thị trường thay đổi nhanh, cảm giác "chưa đủ giỏi" có thể trở thành trạng thái quen thuộc. Nên cùng với học hỏi không ngừng, người lao động cần biết quản trị kỳ vọng của mình, chấp nhận sự tiến bộ từng bước thay vì đặt áp lực phải hoàn hảo ngay lập tức.

* Thị trường lao động đang phân hóa mạnh có ý nghĩa gì với gen Z?

- Báo cáo của Navigos Group ghi nhận năm 2026 sẽ tiếp tục có sự phân hóa rõ rệt giữa các ngành nghề. Một số lĩnh vực tăng trưởng nhanh, trong khi nhiều ngành khác đang tái cấu trúc hoặc yêu cầu bộ kỹ năng hoàn toàn mới. Trong bối cảnh đó, người lao động cần chủ động theo dõi xu hướng thị trường, hiểu rõ nhu cầu của nhà tuyển dụng và điều chỉnh kế hoạch nghề nghiệp của mình.

Với gen Z, sự chủ động này đặc biệt quan trọng. Con đường sự nghiệp hiện không theo mô hình quen thuộc "tốt nghiệp - xin việc - làm lâu dài". Thay vào đó, hành trình ấy có thể gồm nhiều bước chuyển đổi, thử nghiệm và điều chỉnh. Không chỉ cập nhật thông tin lương thưởng, xu hướng ngành mà chủ động tự đánh giá năng lực bản thân, nhận diện điểm mạnh và những kỹ năng cần cải thiện.

Thời của lao động gen Z: AI bùng nổ, cơ hội hay áp lực?

Có ý kiến rằng sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) tác động, doanh nghiệp có thể ngừng tuyển dụng. Tuy nhiên thực tế cho thấy họ chỉ ngừng tuyển người không phù hợp, thiếu kỹ năng, tay nghề.