Theo các chuyên gia, camera có thể răn đe, nhưng không phải giải pháp tuyệt đối ngăn chặn gian lận trong kỳ thi tốt nghiệp THPT - Ảnh minh họa có dùng trí tuệ nhân tạo
Sau sai phạm trong kỳ thi tốt nghiệp THPT tại Tuyên Quang, Bộ GD-ĐT đề xuất lắp camera tại tất cả phòng thi, bố trí thí sinh từ nhiều trường THPT cùng điểm thi nhằm ngăn chặn gian lận.
Theo các chuyên gia, công nghệ chỉ phát huy tác dụng khi được đặt trong một hệ thống quản lý thi nghiêm túc, đồng bộ.
Camera có thể răn đe, nhưng không phải giải pháp tuyệt đối
Theo PGS.TS Đỗ Văn Dũng - nguyên Hiệu trưởng Trường đại học Sư phạm kỹ thuật TP.HCM, vai trò chính của camera là cung cấp dữ liệu phục vụ hậu kiểm, xác minh và xử lý vi phạm. Thiết bị này có thể tạo hiệu ứng răn đe đối với cả thí sinh lẫn cán bộ coi thi, đồng thời cung cấp bằng chứng khách quan khi xảy ra sai phạm.
Tuy nhiên, camera có những giới hạn nhất định, đặc biệt trước các thủ đoạn gian lận công nghệ cao và những hành vi có sự tiếp tay từ bên trong.
"Camera sẽ giúp giảm các hành vi gian lận dễ nhận diện và là công cụ hỗ trợ mạnh cho hậu kiểm, nhưng không thể chống tiêu cực triệt để.
Gian lận có tổ chức thường xảy ra ở những khâu mà camera không với tới, hoặc do chính những người có quyền kiểm soát hệ thống thực hiện. Yếu tố quyết định vẫn là con người và cơ chế", ông Dũng nhấn mạnh.
Ông cho rằng camera chỉ phát huy hiệu quả thực chất khi đi kèm các biện pháp đồng bộ như lựa chọn, luân chuyển và giám sát chặt chẽ cán bộ ở tất cả các khâu, từ ra đề đến chấm thi.
Việc giám sát cũng cần mở rộng đến những khâu nhạy cảm ngoài phòng thi, đặc biệt là bảo quản bài thi và chấm thi. Đồng thời, cần xây dựng quy trình rà soát dữ liệu ghi hình rõ ràng, kết hợp phân tích phổ điểm để phát hiện bất thường, tránh tình trạng chỉ ghi hình rồi lưu trữ thụ động.
"Với hơn 1,2 triệu thí sinh và gần 2.500 điểm thi, việc lắp đặt, vận hành, lưu trữ và bảo trì hệ thống camera sẽ đòi hỏi nguồn kinh phí lớn. Lượng dữ liệu ghi hình khổng lồ cũng đặt ra bài toán về nhân lực và công nghệ rà soát. Nếu thiếu quy trình khai thác, camera có nguy cơ trở thành thiết bị được lắp đặt nhưng không phát huy hết tác dụng", ông Dũng nói.
Cần tăng cường giám sát cả những khâu ngoài phòng thi
Thí sinh tham dự kỳ thi tốt nghiệp THPT tại TP.HCM - Ảnh: TRẦN HUỲNH
TS Nguyễn Quốc Anh, Phó chủ tịch Hội đồng trường Trường đại học Công nghệ TP.HCM, cho rằng hiệu quả phòng, chống gian lận cần được nhìn nhận đồng bộ từ công tác tổ chức, coi thi, giám sát đến khả năng ứng phó với các thiết bị gian lận công nghệ cao.
Ông phân tích: "Công tác tổ chức thi phải chặt chẽ từ lựa chọn, bố trí nhân sự đến phân công trách nhiệm và kiểm soát từng khâu. Trong phòng thi, sự nghiêm túc, khả năng quan sát và xử lý tình huống của cán bộ coi thi vẫn giữ vai trò trực tiếp. Nếu có sự nể nang, buông lỏng hoặc thông đồng thì camera cũng khó ngăn chặn sai phạm kịp thời".
Cũng theo ông Quốc Anh, khâu giám sát cần bảo đảm tính độc lập, có sự kiểm tra chéo và quy trình xử lý vi phạm rõ ràng. Việc ghi hình phải đi đôi với kiểm tra, phát hiện và can thiệp kịp thời, tránh tình trạng camera chỉ ghi nhận mà không được khai thác hiệu quả.
"Đặc biệt, trước những thiết bị gian lận công nghệ cao có kích thước nhỏ, được ngụy trang tinh vi, cần kết hợp kiểm soát thiết bị và tập huấn cho cán bộ coi thi để nhận diện các thủ đoạn mới", ông kiến nghị.
ThS Phạm Thái Sơn, Giám đốc Trung tâm Tuyển sinh và Truyền thông Trường đại học Công Thương TP.HCM, cảnh báo việc lắp camera còn tiềm ẩn nguy cơ hình ảnh phòng thi bị truy cập trái phép, sao chép hoặc phát tán, ảnh hưởng đến quyền riêng tư của học sinh và an toàn kỳ thi.
Ông lưu ý: "Camera đặt sai góc, thiết kế bảo mật kém còn có thể vô tình làm lộ nội dung đề thi trước thời điểm được phép công khai. Chưa kể, giám thị và thí sinh có thể chịu thêm áp lực tâm lý nếu triển khai theo cách thiếu phù hợp. Đây là nguy cơ ít nhưng sẽ xuất hiện nếu người ta làm không cẩn thận".
Đối với các điểm thi vùng sâu, vùng xa, việc triển khai đồng bộ còn gặp khó do nguồn điện không ổn định, đường truyền yếu và thiếu nhân lực kỹ thuật. Vì vậy, cần tính đến hệ thống ghi hình cục bộ, thiết bị lưu điện, quy trình niêm phong dữ liệu và tăng cường thanh tra, kiểm tra chéo giữa các địa phương.
Thí sinh tham dự kỳ thi tốt nghiệp THPT - Ảnh: TRẦN HUỲNH
Phải giải quyết từ gốc
ThS Cù Xuân Tiến, Trưởng phòng tuyển sinh và công tác sinh viên Trường đại học Kinh tế - Luật (Đại học Quốc gia TP.HCM), nhận định lắp camera ở tất cả phòng thi khó giải quyết tận gốc tiêu cực thi cử.
Với hơn 1,2 triệu thí sinh, một kỳ thi đồng thời phục vụ hai mục đích xét tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học đương nhiên tạo ra áp lực rất lớn. Những năm qua, kết quả kỳ thi đã trở thành căn cứ quan trọng, đáng tin cậy trong tuyển sinh của nhiều trường. Nhưng chính việc phải gánh vác quá nhiều kỳ vọng cũng khiến kỳ thi dễ bị lợi dụng.
"Về lâu dài nên từng bước giảm tải cho kỳ thi tốt nghiệp, để kỳ thi tập trung vào việc công nhận học sinh hoàn thành bậc phổ thông. Các trường đại học cần được mở rộng quyền tự chủ, chủ động lựa chọn căn cứ xét tuyển phù hợp với ngành đào tạo và tự chịu trách nhiệm về chất lượng đầu vào. Quan trọng hơn cả vẫn là giáo dục sự trung thực ngay trong nhà trường", ông Tiến đề xuất.
Theo ông, việc thay đổi cần có lộ trình. Trước mắt, có thể đa dạng hóa căn cứ tuyển sinh bằng cách chuẩn hóa các kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy hiện có, tổ chức nhiều đợt, tại nhiều địa điểm và từng bước triển khai thi trên máy tính. Khi các trường có thêm công cụ đánh giá đáng tin cậy, điểm thi tốt nghiệp THPT sẽ trở thành một trong nhiều căn cứ xét tuyển, thay vì gần như là căn cứ duy nhất.
"Điều kiện xuyên suốt là bảo đảm công bằng. Thí sinh ở vùng khó khăn không phải tốn thêm chi phí và công sức để có cơ hội vào đại học. Giải quyết từ gốc là như vậy, thay vì chỉ tiếp tục tăng thêm các biện pháp giám sát", ông Tiến nhấn mạnh.
Nguồn ưu tiên trên Google
Tối đa: 1500 ký tự
Hiện chưa có bình luận nào, hãy là người đầu tiên bình luận