Theo Viện Kiểm sát nhân dân TP.HCM, diễn biến này cho thấy mọi cáo buộc phải được chứng minh bằng chứng cứ được thu thập hợp pháp và kiểm tra công khai tại phiên tòa. Việc xử lý tội phạm phải nghiêm minh nhưng cũng cần khách quan, thận trọng và có sự phân hóa đối với từng người.

Khi chứng cứ được tranh luận công khai

Một trong những trường hợp đáng chú ý là bị cáo Vũ Hải Anh. Trong quá trình điều tra, truy tố và những ngày xét xử, bị cáo liên tục kêu oan. Các luật sư bào chữa cũng nhiều lần cho rằng việc khởi tố, truy tố bị cáo chưa đủ căn cứ, có dấu hiệu oan, sai.

Trước những quan điểm này, kiểm sát viên trực tiếp xét hỏi, kiểm tra từng nhóm chứng cứ và đối đáp với các nội dung bào chữa.

Theo Viện Kiểm sát nhân dân TP.HCM, khi một bị cáo không nhận tội, trách nhiệm chứng minh càng phải được đặt ra nghiêm ngặt. Mỗi tài liệu phải được kiểm tra, từng mâu thuẫn phải được lý giải và mọi luận điểm buộc tội đều phải có căn cứ.

Sau quá trình xét hỏi, tranh luận công khai, đến phần nói lời sau cùng, bị cáo Vũ Hải Anh thừa nhận hành vi phạm tội và xin được xem xét giảm nhẹ hình phạt.

Bị cáo Nguyễn Văn Tùng cũng có sự thay đổi tương tự. Ngay từ giai đoạn đầu điều tra, do tài liệu ban đầu chưa đủ vững chắc, viện kiểm sát từng không phê chuẩn việc bắt khẩn cấp đối với bị cáo.

Sau đó, các điều tra viên Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (PC04) Công an TP.HCM tiếp tục thu thập, kiểm tra và đối chiếu các chứng cứ liên quan. Khi hệ thống chứng cứ được củng cố, Viện Kiểm sát nhân dân TP.HCM phê chuẩn quyết định khởi tố bị can và lệnh bắt tạm giam Nguyễn Văn Tùng về tội mua bán trái phép chất ma túy.

Tại phiên tòa, bị cáo Tùng tiếp tục không thừa nhận hành vi. Luật sư cũng đưa ra nhiều luận điểm cho rằng việc buộc tội chưa đủ căn cứ.

Đại diện viện kiểm sát đã phân tích các tài liệu được thẩm tra tại tòa, đối chiếu lời khai của các bị cáo với diễn biến vụ án và những chứng cứ khác trong hồ sơ. Đến phần nói lời sau cùng, bị cáo Tùng thừa nhận hành vi phạm tội và xin giảm nhẹ hình phạt.

Theo cơ quan công tố, sự thay đổi thái độ của các bị cáo không phải căn cứ duy nhất để kết luận về hành vi phạm tội. Tuy nhiên, đây là diễn biến đáng chú ý sau khi chứng cứ cùng các quan điểm buộc tội, gỡ tội được kiểm tra và tranh luận công khai trước hội đồng xét xử.

Nghiêm minh nhưng phải có sự phân hóa

Vai trò của viện kiểm sát tại phiên tòa không chỉ thể hiện ở việc chứng minh hành vi phạm tội. Trong cùng vụ án, các bị cáo Nguyễn Thị Trúc Ly, Trần Tiến Minh Tân và Vương Lý Vĩnh An đã khai nhận hành vi, đồng thời có lời khai góp phần làm rõ nội dung vụ án.

Căn cứ thái độ khai báo, mức độ hợp tác và vai trò của từng người, kiểm sát viên đề nghị Hội đồng xét xử giảm đáng kể hình phạt, xem xét áp dụng mức án dưới mức thấp nhất của khung hình phạt đối với ba bị cáo.

Theo Viện Kiểm sát nhân dân TP.HCM, đề nghị này thể hiện nguyên tắc phân hóa trách nhiệm hình sự. Hình phạt không chỉ căn cứ vào tội danh mà còn phải cân nhắc tính chất, mức độ hành vi, vai trò của từng bị cáo cùng các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ.

Người có hành vi nguy hiểm, ngoan cố hoặc tìm cách che giấu tội phạm phải chịu trách nhiệm tương xứng. Ngược lại, người thành khẩn khai báo, hợp tác với cơ quan tố tụng và góp phần làm sáng tỏ vụ án cần được ghi nhận khi lượng hình.

Theo cơ quan công tố, thực hành quyền công tố không có nghĩa là bảo vệ quan điểm truy tố bằng mọi giá. Khi chứng cứ chưa đầy đủ, cơ quan tố tụng phải thận trọng; khi đã có đủ căn cứ, phải kiên quyết xử lý. Với những bị cáo có tình tiết đáng được khoan hồng, đại diện viện kiểm sát cũng cần chủ động đề nghị Hội đồng xét xử cân nhắc.

Qua phiên tòa, vai trò của kiểm sát viên không chỉ thể hiện ở sự quyết liệt trong đấu tranh với tội phạm ma túy, mà còn ở khả năng đánh giá chứng cứ khách quan, tranh tụng thuyết phục và đề xuất mức xử lý phù hợp với từng bị cáo.

Vụ ma túy VN10: Bị cáo nói không biết ma túy giấu trong giỏ trái cây, viện kiểm sát nói sao?

Tại phiên tòa xét xử 227 bị cáo trong vụ ma túy VN10, Nguyễn Thị Mười Hai khai không biết giỏ trái cây mình nhận có ma túy, nhưng viện kiểm sát viện dẫn việc bắt quả tang cùng các cân điện tử, túi ni lông thu tại nhà để giữ nguyên quan điểm truy tố.