Những người ủng hộ ăn mừng chiến thắng của ứng viên Đảng Dân chủ Keisha Lance Bottoms trong cuộc đua giành chức thống đốc bang Georgia - Ảnh: REUTERS
Theo Đài NBC News ngày 4-11, Đảng Dân chủ đã giành 222 ghế Hạ viện, vượt ngưỡng đa số 218 ghế, đồng thời nắm chắc 54 ghế Thượng viện, kể cả tại Texas và South Carolina - những thành trì truyền thống của Đảng Cộng hòa.
Thắng lợi giúp đảng kiểm soát cả hai viện Quốc hội, đủ sức thách thức các chính sách của tổng thống, điều tra bộ máy chính quyền và bác bỏ nhân sự do ông Trump đề cử.
100 giờ đầu tiên
Đảng Dân chủ hứa hẹn nhanh chóng giải quyết vấn đề chi phí sinh hoạt và xung đột tại Iran, đồng thời coi các cuộc điều tra cáo buộc lạm quyền, tham nhũng là ưu tiên hàng đầu.
Theo Hãng tin AFP, lãnh đạo phe Dân chủ tại Hạ viện Hakeem Jeffries tuyên bố quyết tâm chống "nạn tham nhũng chưa từng có" trong chính phủ.
"Nếu những người nắm giữ chức vụ cao lại chỉ tập trung làm giàu cho bản thân, gia đình, bạn bè hay các nhà tài trợ của họ, thì họ sẽ không còn tâm trí đâu để cải thiện đời sống cho người dân Mỹ", ông nói.
Ông cam kết triển khai chương trình nghị sự đầy tham vọng ngay trong 100 giờ làm việc đầu tiên của Hạ viện, tập trung vào chi phí sinh hoạt của người dân - vấn đề chi phối cuộc bầu cử.
Các ưu tiên gồm khôi phục khoản trợ cấp bảo hiểm y tế đã hết hạn theo Luật Chăm sóc sức khỏe hợp túi tiền, đảo ngược đợt cắt giảm gần 1.000 tỉ USD cho chương trình bảo hiểm Medicaid dưới thời ông Trump, bãi bỏ thuế quan và gây sức ép để chấm dứt xung đột Iran - nguyên nhân khiến giá nhiên liệu tăng vọt.
'Hãy thuê luật sư đi'
Tổng thống Mỹ Donald Trump tại một cuộc vận động tranh cử giữa kỳ ở bang Florida, ngày 30-10 - Ảnh: REUTERS
Hoạt động giám sát có thể là công cụ trực diện nhất để thách thức ông Trump. Hạ nghị sĩ Robert Garcia, người dự kiến chủ trì Ủy ban Giám sát Hạ viện, gửi thông điệp đanh thép tới phe Cộng hòa ngay đêm bầu cử: "Hãy thuê luật sư đi". Thượng nghị sĩ Ron Wyden của bang Oregon thậm chí còn ngắn gọn hơn: "Trát tòa".
Nắm quyền kiểm soát các ủy ban ở cả hai viện, Đảng Dân chủ có thể triệu tập quan chức, yêu cầu cung cấp tài liệu và tổ chức các phiên điều trần công khai, đưa ông Trump cùng các cố vấn cấp cao vào thế bị soi xét kỹ lưỡng.
Các mục tiêu nhiều khả năng gồm hoạt động kinh doanh và giao dịch tiền mã hóa của gia đình ông Trump, hợp đồng chính phủ liên quan đến tỉ phú Elon Musk, việc cắt giảm ngân sách các cơ quan liên bang, công tác thực thi luật di trú, xung đột Iran và hồ sơ về tội phạm tình dục Jeffrey Epstein.
Dù vậy, chính quyền ông Trump có thể phản kháng trước các yêu cầu điều trần hoặc cung cấp tài liệu, từ đó dẫn đến những cuộc tranh chấp kéo dài tại tòa án.
Phe Dân chủ cũng có thể tiến hành cuộc luận tội thứ ba đối với ông Trump, dù lãnh đạo đảng chưa cam kết thực hiện. Hạ viện chỉ cần đa số phiếu để luận tội, nhưng bãi nhiệm tổng thống cần 2/3 phiếu tại Thượng viện - vượt xa số ghế phe Dân chủ hiện có.
Đa số tại Thượng viện còn mang lại một ưu thế khác là kiểm soát việc phê chuẩn nhân sự. Đảng Dân chủ có thể bác bỏ các đề cử của ông Trump vào bộ máy tư pháp và nội các, kể cả ứng viên cho vị trí trống tại Tòa án tối cao.
Giới hạn và thoả hiệp
Việc thông qua luật khó hơn nhiều so với mở điều tra. Hầu hết dự luật vẫn cần 60 phiếu thuận tại Thượng viện để vượt qua rào cản tranh luận.
Ông Trump cũng có quyền phủ quyết dự luật đã được Quốc hội thông qua, còn việc vô hiệu hóa quyết định của tổng thống lại cần 2/3 đại biểu mỗi viện ủng hộ. Ông cũng giữ quyền hành pháp đáng kể về di trú, thương mại và quân sự.
Sau thất bại, ông Trump tỏ thái độ hòa dịu, khen phe Dân chủ làm tốt và nói với tờ New York Times rằng ông chấp nhận kết quả, dự kiến làm việc cùng họ, thậm chí đề cập khả năng hợp tác về di trú.
Tuy nhiên, trước đó ông từng cảnh báo "Tôi sẽ phủ quyết mọi thứ" nếu phe Dân chủ thắng. Điều này cho thấy hai năm tới vẫn có thể bị chi phối bởi những cuộc đối đầu gay gắt, bên cạnh các nỗ lực tìm kiếm thỏa hiệp.
Nguồn ưu tiên trên Google
Tối đa: 1500 ký tự
Hiện chưa có bình luận nào, hãy là người đầu tiên bình luận