Văn hóa luôn là nền tảng tinh thần, cội nguồn sức mạnh giúp dân tộc. Mỗi bước chuyển lớn của đất nước, từ giành độc lập, thống nhất đến công cuộc đổi mới và hội nhập quốc tế đều gắn liền với sự chuyển biến trong tư duy về văn hóa, từ nhận thức đến hành động.

Khi đất nước bước vào chặng đường phát triển mới, yêu cầu đặt ra không chỉ là tăng trưởng kinh tế mà là phát triển bền vững, hài hòa giữa vật chất và tinh thần, giữa hội nhập và giữ gìn bản sắc. 

Mục tiêu đưa Việt Nam vào nhóm 30 quốc gia hàng đầu thế giới về chỉ số sức mạnh mềm vào năm 2045 hoàn toàn có cơ sở nếu chúng ta khai thác hiệu quả các lợi thế về di sản, ẩm thực, lối sống và tinh thần hiếu khách. Với Việt Nam, dư địa phát triển công nghiệp văn hóa rất lớn nhưng chưa được khai thác tương xứng.

Du lịch văn hóa là lĩnh vực có tiềm năng đặc biệt lớn, khi Việt Nam sở hữu hệ thống di sản phong phú, đa dạng về loại hình và trải dài trên khắp các vùng miền. 

Điện ảnh đã có những bước tiến nhưng vẫn thiếu chiến lược dài hạn. Âm nhạc Việt bắt đầu được biết đến rộng rãi hơn nhưng chưa tạo được làn sóng đủ mạnh. 

Ngành game từng nằm trong nhóm dẫn đầu Đông Nam Á song phần lớn doanh thu vẫn phụ thuộc vào các nền tảng nước ngoài. Thời trang và thiết kế sáng tạo có nhiều gương mặt trẻ tiềm năng nhưng thiếu thương hiệu quốc tế đủ tầm.

Việt Nam đã có những doanh nghiệp, đội ngũ lập trình trẻ giàu sáng tạo, song thách thức lớn vẫn nằm ở việc làm chủ nội dung, công nghệ lõi và hệ thống phân phối, cũng như xây dựng thương hiệu quốc gia trong lĩnh vực này. Cùng với hệ giá trị trên, không gian số đang trở thành mặt trận mới của văn hóa. Không gian mạng không chỉ là phương tiện giải trí mà còn là nơi định hình nhận thức, tạo thói quen và tác động trực tiếp đến lối sống, đặc biệt là của giới trẻ.

Chuỗi giá trị công nghiệp văn hóa đòi hỏi sự kết nối giữa nghệ thuật, công nghệ, doanh nghiệp, truyền thông và khung pháp lý. Vấn đề bản quyền tiếp tục là rào cản lớn làm nản lòng người sáng tạo và hạn chế khả năng tái đầu tư của doanh nghiệp.

Đội ngũ làm văn hóa truyền thống còn hạn chế về kỹ năng công nghệ, trong khi một bộ phận giới trẻ sáng tạo lại thiếu nền tảng văn hóa và hiểu biết lịch sử. Khoảng trống này đòi hỏi các chính sách đào tạo mới, gắn kết chặt chẽ giữa di sản và công nghệ, giữa truyền thống và hiện đại, giữa giáo dục và thị trường sáng tạo để người làm văn hóa vừa có chiều sâu tri thức, vừa đủ năng lực đưa sản phẩm sáng tạo tham gia vào chuỗi giá trị và cạnh tranh trên thị trường.

Công nghiệp văn hóa: Mũi nhọn âm nhạc và trụ cột điện ảnh

Tuổi Trẻ trò chuyện về bức tranh toàn cảnh với một số đại diện của các doanh nghiệp, đơn vị sản xuất tiêu biểu đang có đóng góp trong việc phát triển công nghiệp văn hóa tại Việt Nam, đặc biệt là trong lĩnh vực âm nhạc và điện ảnh.