Phóng to

Ông Phan Trung Lý - trưởng Ban biên tập sửa đổi Hiến pháp năm 1992 - Ảnh: NGUYỄN KHÁNH

Tuy nhiên, các đại biểu vẫn tiếp tục tranh luận, đề xuất thêm những điểm mới.

Điều 4 “phù hợp với nguyện vọng của dân”

Ông Phan Trung Lý cho biết: “Có ý kiến đề nghị điều 4 cần làm rõ quy định Đảng, các tổ chức của Đảng và đảng viên phải hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật hoặc ban hành luật quy định về hoạt động Đảng. Ý kiến khác đề nghị bỏ nội dung điều này”. Tuy nhiên, Ban biên tập nhận thấy quy định tại điều 4 dự thảo là phù hợp với ý chí, nguyện vọng của nhân dân, phù hợp với vai trò lãnh đạo của Đảng được khẳng định trong quá trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đồng thời, phù hợp với yêu cầu đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng trước tình hình mới”.

Khẳng định sự lãnh đạo của Đảng và quy định tại điều 4 là cần thiết, đại biểu Nguyễn Bá Thuyền (Lâm Đồng) đặt vấn đề: “Chúng ta đưa vào quy định nhân dân giám sát hoạt động của Đảng, nhiều người dân hỏi rằng vậy chúng tôi giám sát như thế nào? Ví dụ Đảng tự tăng lương cho mình, nhưng người dân không đồng tình thì ai đứng ra giám sát, cơ chế nào mà giám sát? Hoặc là về tuổi nghỉ hưu thì Đảng nên giao Quốc hội xây dựng luật về chính khách, xác định xem ai là chính khách thì không phải chịu chi phối tuổi hưu của pháp luật lao động, nhưng bây giờ cứ nói là theo các văn bản của Đảng thì người ta cũng băn khoăn... Vậy nên có nhiều góp ý là điều 4 cần phải rõ hơn”. Đại biểu Lê Nam (Thanh Hóa) đề nghị luật hóa hoạt động của Đảng bởi nó không chỉ là cơ sở để nhân dân giám sát mà còn là điều kiện để chống suy thoái trong Đảng.

Không phi chính trị hóa quân đội

Theo ông Lý, có ý kiến đề nghị cân nhắc không quy định quá cụ thể về việc lực lượng vũ trang phải tuyệt đối trung thành với Đảng Cộng sản Việt Nam. “Ban biên tập nhận thấy ở nước ta lực lượng vũ trang là công cụ của Đảng và nhân dân trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Lịch sử cũng đã chứng minh lực lượng vũ trang luôn luôn trung thành với Đảng và cũng chỉ đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng thì lực lượng vũ trang mới thực hiện tốt nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ nhân dân, bảo vệ chế độ mình” - ông Lý bày tỏ.

Vẫn theo trưởng Ban biên tập, “có ý kiến đề nghị quy định Chủ tịch nước là người đứng đầu Nhà nước, đồng thời là Tổng bí thư (nhất thể hóa). Có ý kiến đề nghị nghiên cứu thay thế Chủ tịch nước bằng thiết chế tổng thống do dân bầu trực tiếp theo nhiệm kỳ. Ban biên tập nhận thấy quy định như dự thảo là phù hợp với bản chất và mô hình tổng thể bộ máy nhà nước và hệ thống chính trị của nước ta do Đảng lãnh đạo”.

Về kiến nghị quy định rõ quyền phúc quyết Hiến pháp của nhân dân, không nên giao cho Quốc hội quyết định việc trưng cầu ý dân về Hiến pháp, ông Lý giải thích: “Quy định như dự thảo là phù hợp với điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, người dân được thực hiện quyền lực nhà nước bằng các hình thức dân chủ trực tiếp, dân chủ đại diện, thông qua Quốc hội, HĐND và các cơ quan nhà nước khác”.

Phát biểu tại hội nghị, nhiều đại biểu cho rằng việc nghiên cứu để nhất thể hóa hai chức danh Tổng bí thư và Chủ tịch nước là việc cần thiết, các nước có chế độ chính trị tương tự nước ta cũng đã thực hiện có hiệu quả. Nhiều ý kiến cho rằng không nên quy định thiết chế Hội đồng bảo hiến chỉ có chức năng kiến nghị như trong dự thảo, nếu cứ thiết kế như vậy thì nên bỏ quy định này. “Cơ quan bảo hiến ít nhất phải có quyền đình chỉ những quyết định trái Hiến pháp, luật, chứ chỉ kiến nghị thì nó khác gì các cơ quan khác” - đại biểu Nguyễn Bá Thuyền phân tích.

Đề xuất 3 cấp chính quyền

Đại biểu Trần Du Lịch (TP.HCM) cho rằng dư địa lớn nhất để có thể đổi mới mạnh mẽ trong Hiến pháp là quy định về chính quyền địa phương, nhưng đáng tiếc dự thảo còn mờ nhạt. Ông Lịch đề xuất quy định chính quyền ba cấp gồm trung ương, địa phương (cấp tỉnh) và cơ sở (xã), huyện sẽ là cấp trung gian. “Cấp huyện sẽ không có HĐND, cán bộ làm việc trong cơ quan hành chính của cấp này là cán bộ cấp tỉnh. HĐND ở địa phương phải là cơ quan đại diện cho cộng đồng dân cư nơi đó, thể hiện vai trò tự chủ, tự quản. Hiện nay chúng ta quan niệm Quốc hội là cấp trên của HĐND, tôi cho rằng không phải” - ông Lịch nói. Ông cho rằng nếu cứ để bốn cấp chính quyền như hiện nay thì “bộ máy sẽ không ngừng phình ra và sẽ không nuôi nổi”.

“Đề nghị đổi tên UBND thành ủy ban hành chính để nó phản ánh đúng vai trò, chức năng của cơ quan này. Ở địa bàn địa phương và đô thị có đặc điểm khác nhau, do đó tổ chức cấp hành chính và bộ máy chính quyền phải khác nhau. Đơn vị hành chính cơ bản thì có HĐND và ủy ban hành chính, còn đơn vị hành chính trung gian thì chỉ có ủy ban hành chính” - đại biểu Huỳnh Thành Lập (TP.HCM) đề nghị. Đại biểu Đồng Hữu Mạo (Thừa Thiên - Huế) cũng cho rằng: “Việc thí điểm không tổ chức HĐND huyện, quận, phường đã đủ thời gian để chúng ta tổng kết, đưa vào Hiến pháp”.

------------------------------------

* Tin bài liên quan:

Tiếp thu ý kiến góp ý Hiến pháp đến tháng 10Chính quyền đô thị không chỉ dành riêng TP.HCMTổ chức chính quyền địa phương theo thực tế cuộc sốngVẫn nhận ý kiến góp ý Hiến pháp khi đã có báo cáoPhải thật sự lắng nghe dânTập hợp ý kiến phải dân chủ, khách quanCần nhấn mạnh hơn nghĩa vụ công dânỦy ban Thường vụ Quốc hội được phê chuẩn miễn nhiệm bộ trưởng?