Vì sao cây xanh Đà Nẵng ngã đổ hàng loạt dù không phải gió bão?

Đáng chú ý, muồng tím và lim xẹt là hai chủng loại cây bị ngã đổ chủ yếu do đặc điểm thân, cành giòn, trong khi bộ rễ phát triển trong không gian đất hạn hẹp.

Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Lê Huy Hoàng (Trưởng Phòng Kỹ thuật Công ty Công viên cây xanh Đà Nẵng) lý giải nguyên nhân cây xanh ngã đổ không chỉ do mưa lớn, gió mạnh mà còn liên quan đến đặc điểm sinh trưởng của từng chủng loại cây, điều kiện đất trồng và không gian phát triển của bộ rễ.

Cây ngã đổ, lộ bộ rễ loe ngoe

* Thưa ông, vì sao trong đợt mưa vừa qua lại có số lượng cây ngã đổ khá lớn, trong đó có nhiều cây ngã để lộ bộ rễ loe ngoe?

- Từ ngày 9 đến 11-11, do ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc kết hợp với gió Đông mạnh, trên địa bàn Đà Nẵng xảy ra mưa to, gió lớn. Chúng tôi ghi nhận 157 cây xanh bị ngã đổ, trong đó 71 cây phải giải tỏa và 86 cây được cắt tỉa, chống dựng.

Nguyên nhân chủ yếu là mưa lớn làm nền đất bão hòa nước, giảm khả năng liên kết giữa rễ và đất, kết hợp với gió giật mạnh tạo lực tác động lớn lên tán, thân và hệ thống rễ cây.

Cây bị ảnh hưởng tập trung tại các khu vực ven sông, ven biển, giao lộ và không gian trống gió. Các chủng loại ngã đổ chủ yếu là muồng tím và lim xẹt.

Theo kết quả nghiên cứu, đây là những loài sinh trưởng nhanh, thuộc dạng cây gỗ mềm, thân cây, cành nhánh giòn nên dễ gãy khi gặp gió bão.

Ngoài ra do tán cây phát triển mạnh trong khi hạ tầng và không gian sinh trưởng ngầm bên dưới không đủ điều kiện phát triển cân đối. 

Phần đất dành cho rễ hạn hẹp khiến các nhánh rễ chỉ ăn lan dọc vỉa hè trong phạm vi đất trồng cây. Điều này dẫn đến tỉ lệ ngã đổ của hai loài này cao hơn so với những chủng loại khác trong các đợt mưa lớn, bão, lụt.

* Trước mỗi mùa mưa bão, công ty đều triển khai cắt tỉa, hạ độ cao tán cây. Tuy nhiên thực tế cây vẫn ngã đổ, công ty đánh giá hiệu quả của công tác này như thế nào?

Đối với công tác cắt tỉa cây xanh phòng, chống bão, hằng năm công ty triển khai thực hiện trên tất cả các tuyến đường thuộc phạm vi quản lý, duy trì, trừ các tuyến đường có cây xanh mới trồng hoặc mới tiếp nhận bàn giao trong năm.

Việc cắt tỉa được thực hiện theo nguyên tắc ưu tiên các tuyến đường xung yếu, khu vực trống gió, ven biển và những nơi có cây xanh bị ảnh hưởng do hạ tầng mất ổn định.

Trong đó tập trung cắt tỉa các chủng loại cây có nguy cơ gãy đổ cao như phượng vỹ, muồng tím, lim xẹt, xà cừ, bàng ta, bàng Đài Loan; các cây có dấu hiệu mất an toàn và cây tại những khu vực hút gió như giao lộ có nhiều công trình cao tầng, tuyến đường trống gió, ven sông, ven biển.

Đối với các chủng loại cây còn lại, công ty thực hiện cắt tỉa với mức độ phù hợp theo đặc điểm và hiện trạng của từng cây.

Việc cắt tỉa, hạ thấp tán cây góp phần giảm tải trọng tán, hạn chế lực cản gió, qua đó giảm nguy cơ gãy cành, nghiêng và ngã đổ. Tuy nhiên đây chỉ là một trong những giải pháp phòng ngừa, không thể loại trừ hoàn toàn nguy cơ cây bị ảnh hưởng khi xảy ra mưa lớn kéo dài kết hợp gió mạnh, nhất là đối với những cây có bộ rễ bị mục, tổn thương hoặc bị ảnh hưởng bởi quá trình thi công hạ tầng, làm suy giảm khả năng bám giữ và neo giữ cây trong đất, nguy cơ nghiêng, bật gốc, ngã đổ vẫn có thể xảy ra ngay cả khi đã được cắt tỉa.

Rà soát chủng loại, thay thế dần cây trên đường phố

* Hiện nhiều tuyến đường, hạng mục cải tạo vỉa hè có làm hệ thống chống đỡ, công ty đánh giá thế nào về hiệu quả của giải pháp này?

- Hệ thống chống đỡ cây xanh có vai trò hỗ trợ giữ ổn định thân cây, hạn chế tình trạng nghiêng thân, ngã đổ, đặc biệt đối với cây mới trồng hoặc cây có nguy cơ mất ổn định.

Tuy nhiên hiệu quả của hệ thống chống đỡ phụ thuộc vào quy cách, vật liệu, kết cấu, vị trí lắp đặt và sự phù hợp với kích thước, trọng lượng cũng như đặc điểm sinh trưởng của từng cây. Trường hợp hệ thống chống đỡ có kích thước, khả năng chịu lực không phù hợp với cây hoặc được lắp đặt không đúng kỹ thuật thì hiệu quả gia cố sẽ bị hạn chế.

Đối với các tuyến đường, công trình có lắp đặt hệ thống chống đỡ cây xanh, cần kiểm tra, đánh giá thực tế về kết cấu, quy cách, chất lượng vật liệu, khả năng liên kết và mức độ phù hợp với hiện trạng cây xanh.

Qua đó kịp thời kiến nghị chủ đầu tư, đơn vị quản lý công trình kiểm tra, khắc phục hoặc điều chỉnh đối với các vị trí chưa bảo đảm yêu cầu kỹ thuật. Trường hợp phát hiện sai sót trong quá trình thiết kế, thi công hoặc nghiệm thu, cần xem xét trách nhiệm của các đơn vị liên quan theo quy định.

* Tình trạng cây ngã đổ do mưa gió lặp đi lặp lại gần như mỗi năm. Nên chăng thay thế dần những chủng loại cây có bộ rễ không phù hợp với điều kiện đô thị?

- Vấn đề này chúng tôi đã đặt ra và có đề tài nghiên cứu do Trường đại học Nông Lâm - Đại học Huế chủ trì thực hiện.

Trên cơ sở đó, công ty đã đề xuất rà soát, điều chỉnh danh mục chủng loại cây xanh trồng trên địa bàn thành phố, định hướng lựa chọn các chủng loại phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng, không gian đô thị và bảo đảm an toàn trong quá trình sinh trưởng; hạn chế trồng mới các chủng loại có đặc điểm dễ gãy đổ, bộ rễ phát triển không phù hợp với điều kiện trồng tại đô thị.

Trong thời gian tới, công ty sẽ tiếp tục nghiên cứu, đề xuất rà soát các quy định, tiêu chuẩn kỹ thuật về kích thước hố trồng, thể tích đất trồng, điều kiện phát triển bộ rễ và giải pháp kỹ thuật nhằm tăng khả năng bám giữ, ổn định của cây.

Đồng thời từng bước thay thế các cây già cỗi, suy yếu, có nguy cơ mất an toàn bằng các chủng loại phù hợp hơn, trên cơ sở đánh giá điều kiện thực tế tại từng tuyến đường và khu vực.

Nhiều cây xanh ngã đổ ở Đà Nẵng sau mưa lớn

Sau trận mưa lớn kéo dài từ đêm đến rạng sáng 10-11, nhiều cây xanh tại Đà Nẵng bị bật gốc, gãy cành, ngã đổ ra đường, ảnh hưởng đến việc đi lại của người dân.