Từ thương hiệu bộ truyện Harry Potter 25 tỉ USD, đại biểu đề xuất lập sàn giao dịch ý tưởng tiềm năng

Sáng 10-11, từ trải nghiệm thực tế, đại biểu Lê Thị Thúy Sen (Hưng Yên, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Quốc hội, tác giả các ấn phẩm về giáo dục tài chính, tiền tệ và ngân hàng tại Việt Nam) đã phát biểu góp ý dự Luật Phát triển công nghiệp văn hóa.

Nội dung phát biểu tập trung bổ sung, làm rõ nội dung kinh tế, thị trường để biến "nguồn vốn văn hóa" thành các sản phẩm kinh tế có giá trị cao góp phần tạo thành "ngành công nghiệp văn hóa" trên nguyên tắc hướng tới mục tiêu nhìn ra tiềm năng, đầu tư hiệu quả và tránh trục lợi chính sách.

Bài học từ giá trị thương hiệu bộ truyện Harry Potter

Về phát hiện, đầu tư những ý tưởng tiềm năng hình thành sản phẩm công nghiệp văn hóa, đại biểu dẫn chứng từ giá trị thương hiệu bộ truyện Harry Potter khoảng 25 tỉ USD và tài sản cá nhân của tác giả khoảng 1,2 tỉ USD.

Số tiền khổng lồ đó được hình thành từ việc nhà xuất bản Bloomsbury mua quyền xuất bản cuốn đầu với khoản tạm ứng 1.500 bảng Anh, và Hội đồng nghệ thuật Scotland sau đó cấp 8.000 bảng Anh để JK Rowling có điều kiện hoàn thành cuốn thứ 2.

Bộ sách tiếp tục phát triển thành phim, trò chơi, công viên và nhiều sản phẩm thương mại khác và trở thành thương hiệu quốc gia.

Một câu hỏi ngược lại nếu không có sự đầu tư để tác giả tiếp tục phát triển ý tưởng, biết đâu có lẽ không có truyện Harry Potter tập 2, vì đó không chỉ là giá trị vật chất mà còn có ý nghĩa động viên tinh thần có tác giả cống hiến.

Phát hiện và đầu tư cho những ý tưởng tiềm năng là một khâu quan trọng của công nghiệp văn hóa.

Tuy nhiên theo bà, trong dự thảo chủ yếu nhấn mạnh đến việc đầu tư cho những sản phẩm đã hoàn thiện.

Vì vậy bà đề nghị bổ sung quy định về chuỗi giá trị công nghiệp văn hóa. Cụ thể bổ sung công đoạn phát hiện, đầu tư ý tưởng tiềm năng có khả năng phát triển thành sản phẩm và bổ sung nội dung phát triển thị trường ý tưởng tiềm năng.

Với các hành vi bị nghiêm cấm trong công nghiệp văn hóa, bà đề nghị bổ sung chiếm đoạt, sử dụng trái pháp luật ý tưởng sáng tạo có tiềm năng phát triển thành sản phẩm.

Về thử nghiệm có kiểm soát trong ngành công nghiệp văn hóa, bà đề nghị bổ sung phạm vi thử nghiệm bao gồm cả công đoạn phát hiện, đầu tư ý tưởng tiềm năng thành sản phẩm văn hóa. Đây coi là hình thức đầu tư mạo hiểm và chấp nhận rủi ro.

Một nội dung nữa được đại biểu đề nghị bổ sung là thành lập sàn giao dịch ý tưởng tiềm năng và thành lập quỹ đầu tư phát triển ý tưởng tiềm năng thành sản phẩm, thúc đẩy sự tham gia của tư nhân, thu hút đầu tư quốc tế.

Bổ sung nội dung ý tưởng sáng tạo có tiềm năng hình thành tài sản sở hữu trí tuệ bổ sung vào điều 12, điều 27, điều 28, điều 30 của dự luật.

Với những sản phẩm đã hoàn thành, theo đại biểu Lê Thị Thúy Sen, việc lựa chọn cần ưu tiên các tác phẩm đã có giải thưởng quốc gia, quốc tế, có giá trị lan tỏa tích cực trong cộng đồng, hỗ trợ phát triển thị trường sản phẩm phái sinh.

Ví dụ từ tác phẩm văn học có thể phát triển thành tác phim, trò chơi, đồ chơi, thời trang, ẩm thực…

Cụ thể về hoạt động hỗ trợ chuỗi giá trị văn hóa tại dự luật cần bổ sung hỗ trợ tín dụng, đăng ký, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, hỗ trợ pháp lý. Trải nghiệm khi tham gia bán bản quyền quốc tế, thì hỗ trợ pháp lý liên quan sở hữu trí tuệ rất quan trọng để tránh tranh chấp bản quyền trên trong môi trường quốc tế.

Về sản phẩm văn hóa trọng điểm quy định tại dự luật, bà nêu với quy định sản phẩm có nhu cầu lớn cần bổ sung là sản phẩm được đánh giá có "tiềm năng" phát triển.

Vì mục tiêu của chính sách là nhìn ra tiềm năng, đưa ra giải pháp, thúc đẩy thị trường để phát triển, thậm chí tạo ra sản phẩm trọng điểm.

Đối với nhân tài công nghiệp văn hóa cần bổ sung có sản phẩm có giá trị đối với sự phát triển của công nghiệp văn hóa. Vì cần sản phẩm cụ thể là một thước đo quan trọng để đánh giá nhân tài.

Làm rõ cơ cấu thành phần, tiêu chí đánh giá, lựa chọn của Hội đồng thẩm định

Đại biểu Lê Thị Thúy Sen nêu rõ cần đảm bảo nguyên tắc quản lý nhà nước và yếu tố đánh giá thị trường trong hoạt động của Hội đồng thẩm định.

Bà nói Hội đồng thẩm định có vai trò quan trọng để đánh giá ý tưởng tiềm năng, khả năng thương mại, phát triển những sản phẩm đã hoàn thành, hoặc lựa chọn sản phẩm văn hóa trọng điểm. 

Vì vậy cần làm rõ cơ cấu thành phần, tiêu chí đánh giá, lựa chọn trong đó nhấn mạnh đến yếu tố thị trường để sác xuất lựa chọn chính xác hơn. Ví dụ trong cơ cấu thành phần cần có quản lý nhà nước, chuyên gia văn hóa, nghệ thuật, sở hữu trí tuệ nhà đầu tư, kinh doanh… và có giải pháp khuyến khích nhà đầu tư nước ngoài.

Cụ thể về nguyên tắc, trách nhiệm hội đồng chuyên gia, bà đề nghị bổ sung nguyên tắc đảm bảo kết hợp hài hòa giữa quản lý nhà nước và thị trường, lưu ý yếu tố đánh giá tác động thị trường để đầu tư trọng tâm, trọng điểm.

Đồng thời cần làm rõ cơ cấu thành phần, tiêu chí đánh giá, lựa chọn trong nghị định Chính phủ liên quan đến sản phẩm công nghiệp văn hóa có bản sắc văn hóa Việt Nam, sản phẩm công nghiệp văn hóa trọng điểm, xác dịnh, công nhận thương hiệu quốc gia và về đầu tư mạo hiểm cho phát triển công nghiệp văn hóa.

Ngoài ra cần nghiên cứu quy định rõ hơn cơ chế để thu hút nguồn vốn tư nhân, doanh nghiệp đầu tư cho các công trình văn hóa theo mô hình tư nhân đầu tư - chuyển giao Nhà nước và Nhân dân thụ hưởng trên cơ cở những danh mục công trình cần đầu tư do Nhà nước công bố tại dự luật.

Có 4,9 tỉ lượt tải game, phim Việt thắng phòng vé nhưng văn hóa vẫn chưa thành ngành công nghiệp?

Đại biểu Quốc hội cho rằng Việt Nam có game hàng tỉ lượt tải, phim thắng phòng vé, nhạc Việt lấp đầy sân vận động nhưng vẫn chưa có một ngành công nghiệp văn hóa đúng nghĩa.