Tổng thống Mỹ Donald Trump đã làm rung chuyển các đồng minh trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) khi đe dọa sáp nhập đảo Greenland - vùng lãnh thổ tự trị của Đan Mạch.

Sự kiện này đã thôi thúc nhiều tiếng nói yêu cầu châu Âu có lập trường cứng rắn hơn với nhà lãnh đạo Mỹ, đồng thời chấm dứt sự phụ thuộc quân sự của lục địa này vào Washington.

Tuy nhiên, Tổng thư ký NATO Mark Rutte ngày 26-1 cảnh báo châu Âu không thể tự vệ nếu thiếu Mỹ.

Theo Hãng tin Reuters, phát biểu tại Nghị viện châu Âu, ông Rutte nhấn mạnh: "Nếu ai đó lại nghĩ rằng Liên minh châu Âu, hay châu Âu nói chung, có thể tự vệ mà không có Mỹ, thì cứ tiếp tục mơ đi. Điều đó là không thể".

Ông cho rằng các nước EU sẽ phải tăng gấp đôi chi tiêu quốc phòng, từ mức mục tiêu 5% GDP của NATO đã được nhất trí năm ngoái lên 10%, đồng thời chi "hàng tỉ tỉ" đô để chế tạo vũ khí hạt nhân.

"Quý vị sẽ mất đi người bảo đảm tối thượng cho tự do của chúng ta, đó là chiếc ô hạt nhân của Mỹ", Tổng thư ký NATO nói.

Ông Rutte khẳng định Mỹ cam kết với Điều 5 của NATO về phòng thủ tập thể, song cũng kỳ vọng các nước châu Âu tiếp tục tăng chi tiêu quân sự.

"Họ cần một không gian Euro - Atlantic an toàn, và họ cũng cần một châu Âu an toàn. Mỹ có mọi lợi ích trong NATO", ông nói, đồng thời hoan nghênh Tổng thống Mỹ Donald Trump vì đã gây sức ép buộc các đồng minh châu Âu còn do dự phải tăng chi tiêu quốc phòng.

Ông Mark Rutte cũng dường như bác bỏ đề xuất do Ủy viên Quốc phòng EU Andrius Kubilius đưa ra hồi đầu tháng về khả năng thành lập một lực lượng phòng thủ châu Âu có thể thay thế quân đội Mỹ trên lục địa này.

"Điều đó sẽ khiến mọi thứ phức tạp hơn. Tôi nghĩ Tổng thống Nga Vladimir Putin sẽ rất thích. Vì vậy hãy nghĩ lại", ông nói.

Về vấn đề Greenland, ông Rutte cho biết ông đã thống nhất với ông Trump rằng NATO sẽ "đảm nhận nhiều trách nhiệm hơn trong việc bảo vệ Bắc Cực". Song ông cho rằng việc đàm phán về sự hiện diện của Mỹ trên hòn đảo này thuộc thẩm quyền của chính quyền Greenland và Đan Mạch.

Ngoại trưởng Pháp Jean-Noel Barrot ngay lập tức phản bác phát biểu của Tổng thư ký NATO. Trên mạng xã hội X, ông nhấn mạnh "người châu Âu có thể và phải chịu trách nhiệm về an ninh của chính mình".

Sẽ có một thỏa thuận cho Greenland?

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 21-1, thông báo đạt được thỏa thuận khung về Greenland và rút lại đe dọa kiểm soát đảo này bằng vũ lực. Tuy nhiên, tuyên bố này vẫn bị đón nhận với nhiều nghi ngờ.