Theo Hãng tin AFP, Tổng thư ký Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) Mark Rutte dường như đã tạo được một cú đột phá ngoại giao, khi thuyết phục Tổng thống Mỹ Donald Trump hạ nhiệt các yêu sách về Greenland, song lúc này các đồng minh châu Âu vẫn đang cảnh giác.

Vẫn cần kế hoạch B

Những lời đe dọa của ông Trump xoay quanh vùng lãnh thổ Bắc Cực rộng lớn này đã đẩy quan hệ giữa châu Âu và Mỹ rơi vào cuộc khủng hoảng nghiêm trọng nhất trong nhiều thập kỷ.

Ngày 21-1, Tổng thống Trump bất ngờ thông báo ông đã đạt được một khuôn khổ thỏa thuận mà mình cảm thấy hài lòng về Greenland sau cuộc gặp tại Davos với Tổng thư ký NATO Mark Rutte, đồng thời rút lại cả lời đe dọa kiểm soát Greenland bằng vũ lực và kế hoạch áp thuế đối với các đồng minh châu Âu.

Tuy nhiên, các chi tiết về những gì có thể đã thống nhất vẫn còn mơ hồ. "Thỏa thuận này rốt cuộc là gì?" - một nhà ngoại giao Liên minh châu Âu (EU) đặt câu hỏi.

27 lãnh đạo EU vẫn sẽ tổ chức cuộc họp khẩn tại Brussels (Bỉ) vào tối 22-1, để bàn cách ứng phó với vị Tổng thống khó đoán của Mỹ, giữa lo ngại quan hệ hai bên đã bị tổn hại đến mức không thể hàn gắn.

"Ông Trump đã vượt qua lằn ranh không thể quay lại. Ông ấy có thể làm điều đó lần nữa. Không thể quay lại như trước được nữa" - nhà ngoại giao EU nói.

Vị này nhận định: "Thật tốt khi các nhà lãnh đạo sẽ thảo luận về vấn đề này trong lúc mọi việc còn đang diễn ra. Tất cả họ cần hiểu rằng chúng ta cần một kế hoạch B".

Tổng thống Trump khẳng định thỏa thuận nói trên mang lại cho Mỹ "mọi thứ chúng tôi muốn", song không có dấu hiệu nào cho thấy ông Trump đã đạt được mục tiêu nhiều lần tuyên bố là biến Greenland thành một phần lãnh thổ của nước Mỹ.

Ông Rutte lưu ý vẫn còn nhiều việc phải làm để đạt được thỏa thuận thực sự, và cho biết vấn đề chủ quyền đối với Greenland đã không được thảo luận trong cuộc gặp với ông Trump. NATO khẳng định ông Rutte "không đề xuất bất kỳ sự thỏa hiệp nào về chủ quyền" trong cuộc trao đổi với ông Trump.

Điều này cũng được Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen xác nhận khi bà cho biết mình đã nhận "thông báo" rằng vấn đề này không được đưa ra thảo luận. "Chúng tôi có thể đàm phán mọi khía cạnh chính trị như an ninh, đầu tư, kinh tế. Nhưng chúng tôi không thể đàm phán về chủ quyền" - bà nói.

Ông Trump đối diện áp lực cả trong lẫn ngoài

Chưa đầy một tuần trước, hôm 17-1, ông Trump dọa áp thuế quan 10% từ ngày 1-2 với 8 nước châu Âu (gồm Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Anh, Hà Lan và Phần Lan) và tăng lên 25% vào ngày 1-6 cho đến khi mua được Greenland.

Một nhà ngoại giao cấp cao khác của châu Âu cho rằng nguy cơ EU phản ứng mạnh giờ đây đã tác động đến ông Trump, sau khi các chính trị gia châu Âu kêu gọi tung ra "kho vũ khí thương mại" của EU để đáp trả Mỹ.

Châu Âu đã tính tới chuyện dùng "công cụ chống cưỡng ép" - hay còn được gọi là "khẩu bazooka thương mại" (cho phép EU đình chỉ giấy phép của các doanh nghiệp Mỹ hoặc đánh thuế các dịch vụ của Mỹ) - để đáp trả Mỹ, bên cạnh nhiều biện pháp đang được cân nhắc.

Nhà ngoại giao trên giải thích: "Sự kiên quyết và đoàn kết của EU đã góp phần khiến ông ấy thay đổi lập trường. Rõ ràng còn có cả áp lực chính trị nội bộ tại Mỹ và phản ứng của thị trường".

Dù các chi tiết của thỏa thuận vẫn chưa rõ ràng, đã có những lời khen ban đầu dành cho cách xử lý thận trọng của ông Rutte khi tiếp cận ông Trump.

"Có vẻ như ông Rutte vẫn còn vài nước cờ bí mật trong tay" - một nhà ngoại giao NATO cấp cao nói với AFP.

Người đứng đầu NATO đã khiến nhiều người ngạc nhiên khi kiên trì tránh chỉ trích ông Trump và chuyển hướng sang thảo luận về việc tăng cường an ninh ở Bắc Cực nói chung.

"Chúng ta chưa hoàn toàn thoát khỏi nguy hiểm, nhưng có thể nói là một cuộc chiến nữa đã được ngăn chặn" - một nhà ngoại giao NATO khác bình luận.

Người phát ngôn NATO Allison Hart cho biết các đồng minh sẽ thảo luận về khuôn khổ thỏa thuận trên. Bà nói: "Các cuộc đàm phán giữa Đan Mạch, Greenland và Mỹ sẽ tiếp tục, nhằm bảo đảm rằng Nga và Trung Quốc sẽ không bao giờ có được chỗ đứng về mặt kinh tế hay quân sự tại Greenland".

Mặc dù căng thẳng xoay quanh Greenland có vẻ đã hạ nhiệt, vẫn còn những câu hỏi lớn về cách tiếp cận của Mỹ đối với Ukraine và Hội đồng Hòa bình Gaza mà ông Trump đề xuất.

Chứng khoán châu Á tăng điểm, chỉ số Kospi lập kỷ lục sau khi ông Trump hủy áp thuế vụ Greenland

'Kỷ nguyên Kospi 5.000 điểm' đến khoảng nửa năm sau khi Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung nhậm chức, trong bối cảnh ông Trump rút lại lời đe dọa áp thuế đối với 8 nước châu Âu.