Thuê người livestream vài ngày mỗi tháng, doanh nghiệp có phải đóng bảo hiểm xã hội?

Gửi thắc mắc, một doanh nghiệp nêu trường hợp khi sử dụng lao động livestream bán hàng khoảng 3-4 giờ/ngày, kéo dài 3-4 ngày/tháng và đổi người liên tục, vậy các đối tượng này có phải tham gia bảo hiểm xã hội không.

Điều kiện để người livestream tham gia bảo hiểm xã hội

Trao đổi với Tuổi Trẻ, chuyên gia của Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội cho hay doanh nghiệp phải xác định việc đầu tiên là xác định có phát sinh quan hệ lao động hay không, thông qua xem xét thỏa thuận giữa người lao động và công ty, cũng như quyền và nghĩa vụ của mỗi bên.

Công việc có quan hệ lao động tức là có ký hợp đồng lao động hoặc tên gọi khác song có nội dung thể hiện về việc làm có trả công, tiền lương và sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên.

Theo quy định, người làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn hoặc hợp đồng lao động từ 1 tháng trở lên thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội.

Nếu hai bên thỏa thuận bằng tên gọi khác song nội dung thể hiện việc làm được trả công, tiền lương và có sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên thì cũng thuộc nhóm tham gia bảo hiểm xã hội.

Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 quy định tiền lương làm căn cứ đóng thấp nhất bằng mức tham chiếu, hiện hành bằng lương cơ sở, tức 2,53 triệu đồng/tháng. Do đó, doanh nghiệp cần rà soát xem trường hợp lao động livestream có đáp ứng các điều kiện nêu trên và thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội hay không.

Cơ quan bảo hiểm xã hội nêu thêm hợp đồng lao động là căn cứ để thu mức đóng bảo hiểm xã hội của người lao động. Trong khi đó bảng lương và bảng chấm công là căn cứ để doanh nghiệp tính toán tiền lương thực trả cho người lao động. Đây là hai nội dung khác nhau.

Ví dụ với lao động bán thời gian, một công ty hoạt động tại Hà Nội ký hợp đồng lao động livestream bán hàng, làm việc 5 giờ/ngày, mức lương 200.000 đồng/giờ, quy ra 1 triệu đồng/ngày.

Nếu hai bên thỏa thuận trong hợp đồng lao động là làm khoảng 6 ngày/tháng thì tiền lương sẽ là 6 triệu đồng/tháng, cao hơn mức lương đóng bảo hiểm xã hội thấp nhất (mức tham chiếu 2,53 triệu đồng). Khi đó người lao động phải tham gia bảo hiểm xã hội trên nền lương 6 triệu đồng/tháng.

"Doanh nghiệp cần báo tăng, giảm với cơ quan bảo hiểm xã hội vì đã có căn cứ trong hợp đồng lao động, kể cả có tháng người lao động chỉ làm việc 2-3 ngày" - chuyên gia lưu ý.

Có được đóng bảo hiểm xã hội ở 2 công ty?

Ngoài ra, có doanh nghiệp thắc mắc người lao động đã ký hợp đồng lao động, đóng bảo hiểm xã hội ở công ty A, sau đó tiếp tục ký hợp đồng tại công ty B và cũng tham gia bảo hiểm xã hội.

Tháng 11-2026, công ty A phát hiện người lao động đang đóng bảo hiểm xã hội tại công ty B. Vậy người lao động có được đóng bảo hiểm xã hội ở cả hai công ty không và trách nhiệm khai báo ra sao và công ty A cần làm gì khi người lao động tự báo tăng ở công ty B.

Chuyên gia bảo hiểm xã hội nêu rõ người lao động tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp và bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp theo hợp đồng lao động đầu tiên. Với hợp đồng lao động thứ 2, người lao động chỉ tham gia bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.

Đến tháng 11-2026, công ty A phát hiện người lao động đã làm việc tại đơn vị mới thì có thể báo giảm tại đơn vị cũ. Cơ quan bảo hiểm xã hội sẽ cảnh báo, kiểm tra, tránh đóng trùng.

Nếu người lao động không khai báo trung thực, dẫn đến việc đóng bảo hiểm xã hội ở cả hai nơi thì phải chịu trách nhiệm. Doanh nghiệp cần thông tin rõ với người lao động để xác nhận thời gian tham gia và báo giảm.

Khi báo giảm, người lao động cần phối hợp với cơ quan bảo hiểm xã hội để xác nhận quá trình tham gia và kiểm tra thông tin trên sổ bảo hiểm xã hội điện tử.

Hiện, có 3 kênh để nhận sổ bảo hiểm xã hội điện tử gồm VssID, VNeID và email cá nhân của người tham gia. Song hệ thống phần mềm đang được hoàn thiện, người lao động có thể ưu tiên sử dụng VssID hoặc đăng nhập VssID thông qua VNeID.

Sổ bảo hiểm xã hội điện tử phải bảo đảm có chữ ký số kèm dấu đỏ của nơi phát hành tờ rời điện tử chính thống ở góc dưới bên trái của sổ.

Đề xuất tạm hoãn xuất cảnh đối với chủ doanh nghiệp nợ bảo hiểm xã hội

Ngày 22-10, Liên đoàn Lao động TP.HCM làm việc với Bảo hiểm xã hội TP.HCM về công tác quản lý, thu - chi và xử lý nợ bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT) và bảo hiểm thất nghiệp (BHTN).