Thành phố âm nhạc Đà Lạt lại thiếu trường âm nhạc

Đà Lạt chưa có trường đào tạo âm nhạc chuyên nghiệp. Đây là điểm yếu được nhiều chuyên gia chỉ ra tại hội thảo khoa học "Đà Lạt - Thành phố sáng tạo Âm nhạc của UNESCO: Âm nhạc, sáng tạo và phát triển bền vững" ngày 13-11.

Các ý kiến sẽ được chọn lọc làm cơ sở cho Báo cáo định kỳ năm 2027 gửi UNESCO và Kế hoạch hành động giai đoạn 2027 - 2031.

Đà Lạt mạnh đầu ra, thiếu đầu vào

PGS.TS Nguyễn Thị Thu Phương, Viện trưởng Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam, từng tham gia xây dựng hồ sơ đưa Đà Lạt gia nhập Mạng lưới các Thành phố sáng tạo UNESCO năm 2023.

"Đà Lạt như là một sân khấu khổng lồ với quảng trường Lâm Viên và 22 sân khấu lớn nhỏ", bà Phương nói. 

Theo bà, những buổi diễn ngoài trời dưới ánh hoàng hôn là nét hiếm có ở châu Á. Âm nhạc len vào đời sống thường ngày, một người Đà Lạt bình thường cũng hát hay, đàn giỏi.

Sau khi được UNESCO ghi danh, Đà Lạt có hơn 40 không gian âm nhạc và không gian sáng tạo, với chuỗi sự kiện như Dalat Spring Concert, Đà Lạt Music Festival, Music Night Run. Lễ hội nhạc Jazz Việt Nam 2026 vừa khép lại ngày 8-11.

Nhưng sân khấu đông chưa đủ. "Điểm yếu nhất của Đà Lạt chính là chúng ta không có giáo dục đào tạo mang tính chuyên nghiệp về âm nhạc, về nghệ thuật tại Đà Lạt", bà Phương nói. Thế mạnh bù lại là các ca đoàn và nhóm nhạc trẻ. Bà đặt câu hỏi làm sao nâng được giáo dục nghệ thuật trong chính những nhóm này.

Ông Trịnh Đăng Khoa, Phó Hiệu trưởng Trường đại học Văn hóa TP.HCM, cùng cộng sự nhìn thẳng vấn đề: đào tạo chuyên nghiệp tại chỗ là thiếu hụt lớn nhất. Thành phố mạnh ở "đầu ra" như biểu diễn, sự kiện, nhưng yếu ở "đầu vào" là người học, người dạy và người sáng tạo.

Theo nhóm tác giả, người làm âm nhạc ở Đà Lạt chủ yếu học từ trường phổ thông, ca đoàn hoặc phải ra các thành phố lớn. Các cơ sở đào tạo âm nhạc chuyên nghiệp đều nằm ngoài địa bàn.

Ông Khoa thừa nhận vấn đề cũng không mới, từ đầu năm 2024, lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lâm Đồng đã nhìn nhận Đà Lạt cần một trường hoặc một viện âm nhạc.

Nhóm tác giả chỉ ra một nghịch lý. Âm nhạc truyền thống đứng ở trung tâm các cam kết quốc tế và các sự kiện lớn, nhưng lại nằm ở vùng ngoại vi của hệ thống giáo dục, đào tạo.

Trường đại học Âm nhạc Tây Nguyên trên đất Đà Lạt?

PGS.TS Nguyễn Thế Truyền, Giảng viên cao cấp Trường Đại học Sài Gòn, đưa ra đề xuất cụ thể nhất. Ông dẫn tám tiêu chí của UNESCO cho thành phố âm nhạc, trong đó có các trường âm nhạc, nhạc viện. Theo ông, hầu như các trường lớn ở Tây Nguyên đều có đào tạo văn hóa nghệ thuật, nhưng âm nhạc Tây Nguyên ở đó nếu có cũng chỉ là một bộ môn.

Vì vậy, ông Truyền đề xuất thành lập Trường Đại học Âm nhạc Tây Nguyên trên đất Đà Lạt. "Ở đây chúng ta nên tập trung đào tạo những tinh túy của âm nhạc Tây Nguyên, không nên đào tạo các nhạc cụ trong dàn nhạc giao hưởng phương Tây, vì không phải là thế mạnh của xứ ta", ông viết trong tham luận. Ông dẫn trường hợp Đại học Maha Sarakham, nơi tập trung đào tạo âm nhạc dân gian các sắc tộc của 20 tỉnh vùng Đông Bắc Thái Lan.

Nhóm của ông Khoa đề xuất lộ trình hai bước. Trước mắt, tỉnh đặt hàng các trường đại học, các nhạc viện và Trường Đại học Đà Lạt mở chương trình bồi dưỡng, liên kết đào tạo ngay tại Đà Lạt. Về lâu dài, cần nghiên cứu thành lập một khoa hoặc trung tâm đào tạo âm nhạc tại Đà Lạt, có chuyên ngành âm nhạc truyền thống các dân tộc, cơ chế "giảng viên nghệ nhân" và trao học bổng cho học sinh dân tộc thiểu số có năng khiếu.

Với cam kết xây dựng Trung tâm nghệ thuật Đà Lạt trong hồ sơ, bà Phương cho biết chưa rõ trung tâm đã hình thành hay chưa, và liệu có kịp hoàn thiện trước kỳ báo cáo năm 2027. Bà gợi ý không nhất thiết phải xây mới, có thể tận dụng không gian sẵn có như cách Hà Nội làm với bảo tàng.

Đà Lạt là điểm hẹn của Vietnam Jazz Heritage Festival mùa đầu tiên

Diễn ra từ ngày 6 đến 8-11, Vietnam Jazz Heritage Festival tổ chức ba đêm diễn tại các không gian công cộng và HAUS Da Lat, kết nối nghệ sĩ trong nước, quốc tế với công chúng qua âm nhạc Jazz.