Chuyện Công an xã Bình Minh (tỉnh Quảng Ngãi) đưa một nhóm thanh thiếu niên có biểu hiện tụ tập, vi phạm trật tự an toàn giao thông, trật tự công cộng đi dọn dẹp vệ sinh tại nghĩa trang liệt sĩ được nhiều bạn đọc ủng hộ, đồng thời đề xuất nhân rộng ra các trường hợp khác.

Vậy quy định xử phạt lao động công ích hiện nay và trước đây ra sao?

Phạt lao động công ích đang được nghiên cứu 

Trước khi đi dọn nghĩa trang, các em được nghe tuyên truyền về các quy định của pháp luật  liên quan, vận động tự giác giao nộp vũ khí, viết cam kết không tái phạm. 

Hình thức xử lý các em thiếu niên "hư" này của Công an xã Bình Minh được nhiều người ủng hộ, có tác động mạnh đến người vi phạm và thể hiện tính nhân văn.

Theo đại diện của cơ quan này, việc đưa các bạn nhỏ đi dọn dẹp nghĩa trang là một hình thức giáo dục truyền thống, chứ không phải là phạt lao động công ích vì pháp luật hiện hành không có quy định hình thức xử phạt này.

Đúng là pháp luật xử phạt vi phạm hành chính không có hình thức đưa người vi phạm đi lao động. 

Nhưng hình thức xử phạt lao động công ích đã từng được các chuyên gia, cơ quan chức năng và các nhà làm luật đề nghị nhiều lần trước đây. 

Tại Hội nghị sơ kết công tác bảo đảm trật tự, an toàn giao thông quý 1-2025, Phó thủ tướng Trần Hồng Hà đã yêu cầu các bộ liên quan nghiên cứu, bổ sung hình thức phạt lao động công ích đối với một số hành vi vi phạm giao thông.

Kế đó, UBND TP.HCM đã giao các cơ quan chức năng phối hợp nghiên cứu, kiến nghị cấp có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung hình thức xử phạt lao động công ích đối với người vi phạm giao thông.

Trước đó (giữa năm 2020), các đại biểu Quốc hội đề xuất bổ sung hình thức phạt lao động công ích vào Luật Xử lý vi phạm hành chính sửa đổi.

Luật Việt Nam từng có quy định xử phạt lao động công ích 

Hình thức xử phạt lao động công ích được quy định tại Nghị định 143 năm 1977 ban hành Điều lệ Phạt vi cảnh. Theo điều lệ này, người phạm pháp vi cảnh sẽ bị xử phạt một trong ba hình thức là phạt tiền, phạt lao động công ích (từ 1 đến 3 ngày) và phạt giam (từ 1 đến 3 ngày). 

Pháp lệnh Xử phạt vi phạm hành chính năm 1989 chỉ còn hai hình thức phạt chính là cảnh cáo và phạt tiền, hình thức phạt bổ sung là tước quyền sử dụng giấy phép, tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm.

Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 (với nhiều lần sửa đổi, bổ sung) cũng không có quy định về phạt lao động công ích. 

Quy định hiện hành có các hình thức xử phạt vi phạm hành chính là: cảnh cáo, phạt tiền, tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn, tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính, trục xuất.

Sắp tới, nếu lao động công ích được đưa thành hình thức xử phạt hành chính chính thức thì phải kèm theo nhiều quy định, để việc áp dụng hình thức xử phạt này được áp dụng đúng chỗ và không tùy tiện.

Cụ thể, phải định nghĩa lao động công ích là gì, phạm vi áp dụng (vi phạm hành chính nào bị áp dụng...), điều kiện áp dụng (mức độ vi phạm, số lần tái phạm...), cách thức áp dụng (là hình phạt được áp dụng độc lập, có thể đi kèm với việc phạt tiền hay có thể thay thế việc phạt tiền...). 

Đồng thời phải có những hướng dẫn cụ thể như số giờ lao động (mức tối thiểu, tối đa), đối tượng được miễn trừ (người cao tuổi, phụ nữ mang thai…). 

Ngoài ra cần phải quy định về các loại công việc công ích có thể được giao, cơ quan có thẩm quyền quyết định, cách thức giám sát thực hiện. 

Bạn đọc ủng hộ công an giáo dục thanh thiếu niên 'hư' bằng cách chăm sóc nghĩa trang liệt sĩ

Công an xã Bình Minh, Quảng Ngãi đưa thanh thiếu niên có biểu hiện "bất hảo" đi chăm sóc nghĩa trang liệt sĩ, nhiều bạn đọc đồng tình, ủng hộ với cách giáo dục mềm dẻo, nhân văn này.