Ngừng hoạt động 10 năm vẫn có thể phát sinh 20 triệu đồng lệ phí môn bài

Trong hồ sơ dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về chính sách đặc thù xử lý nợ thuế, Bộ Tài chính cho biết đến ngày 31-12-2025, có hơn 764.000 người nộp thuế còn nợ lệ phí môn bài, với tổng số tiền khoảng 1.450 tỉ đồng.

Đây là các khoản nợ đã được hạch toán, theo dõi trên hệ thống quản lý thuế. Việc nợ lệ phí môn bài tích lũy qua nhiều năm khiến không ít doanh nghiệp gặp khó khăn khi hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế.

Ngừng kinh doanh 10 năm vẫn có thể phát sinh 20 triệu đồng lệ phí môn bài

Bộ Tài chính báo cáo, trước ngày 1-1-2026, lệ phí môn bài là khoản thu cố định hằng năm, không phụ thuộc trực tiếp vào kết quả sản xuất, kinh doanh.

Với doanh nghiệp, mức thu được xác định theo vốn điều lệ hoặc vốn đầu tư đăng ký, phổ biến từ 2 - 3 triệu đồng/năm.

Do đó doanh nghiệp đã ngừng hoạt động trên thực tế nhưng chưa hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế vẫn có thể phát sinh nghĩa vụ lệ phí môn bài qua nhiều năm.

Bộ Tài chính đưa ra ví dụ, với mức lệ phí môn bài 2 triệu đồng/năm, một doanh nghiệp ngừng hoạt động trong 5 năm nhưng chưa hoàn tất thủ tục đóng mã số thuế có thể phát sinh khoản lệ phí 10 triệu đồng. Nếu kéo dài 10 năm, số tiền này lên tới 20 triệu đồng, chưa bao gồm tiền chậm nộp.

Đáng chú ý, với doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đăng ký suốt 10 năm, không phát sinh sản xuất, kinh doanh, tổng nghĩa vụ tài chính phải xử lý có thể lên tới 55 triệu đồng.

Trong đó, 20 triệu đồng là lệ phí môn bài, 12 triệu đồng tiền chậm nộp lệ phí môn bài và 23 triệu đồng tiền xử phạt chậm nộp hồ sơ khai thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp.

Ngoài ra, doanh nghiệp còn có thể phải bổ sung ít nhất 40 hồ sơ khai thuế giá trị gia tăng theo quý và 10 hồ sơ quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp, dù các chỉ tiêu kê khai đều bằng 0.

Theo cơ quan soạn thảo, các khoản nợ tích lũy cùng chi phí tuân thủ lớn khiến nhiều doanh nghiệp không đủ khả năng tài chính, không quay lại hoàn tất thủ tục đóng mã số thuế.

Trong khi đó, dù việc thu, nộp lệ phí môn bài đã chấm dứt từ ngày 1-1-2026 theo Nghị quyết 198/2025/QH15, các khoản nợ phát sinh trước thời điểm này vẫn đang được cơ quan thuế theo dõi, xử lý.

Đề xuất xóa 1.450 tỉ đồng nợ lệ phí môn bài

Để tháo gỡ vướng mắc, Bộ Tài chính đề xuất xóa các khoản nợ lệ phí môn bài phát sinh đến hết năm 2025 đã được hạch toán, theo dõi trên hệ thống quản lý thuế, cùng tiền chậm nộp tương ứng.

Đối với nghĩa vụ lệ phí môn bài chưa kê khai, chưa được hạch toán, dự thảo đề xuất người nộp thuế không phải thực hiện khai, nộp theo quy định chuyển tiếp.

Theo tính toán, phương án này sẽ làm giảm khoảng 1.450 tỉ đồng nợ gốc lệ phí môn bài đang được theo dõi. Tiền chậm nộp tương ứng sẽ được xác định riêng.

Đáng chú ý, Bộ Tài chính cho biết hiện có gần 2 triệu người nộp thuế thuộc trạng thái 03 và 06 chưa được hạch toán nghĩa vụ lệ phí môn bài trong thời gian ngừng hoạt động.

Nếu toàn bộ số người nộp thuế này quay lại thực hiện thủ tục khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế, số lệ phí môn bài có thể phát sinh ước khoảng 15.000 tỉ đồng.

Tuy nhiên, Bộ Tài chính nhấn mạnh đây chỉ là con số giả định, không phải số nợ đã được ghi nhận hoặc chắc chắn có thể thu hồi.

Không chỉ đề xuất xử lý nợ lệ phí môn bài, Bộ Tài chính còn đề xuất xóa có điều kiện tiền chậm nộp đối với người nộp thuế thuộc trạng thái 03 (ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế) và trạng thái 06 (không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký).

Theo đó, người nộp thuế phải thanh toán đầy đủ khoản nợ thuế gốc phải nộp, đồng thời hoàn tất các thủ tục liên quan đến khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế theo quy định.

Bộ Tài chính tính toán việc xử lý tiền chậm nộp đối với hai nhóm này sẽ làm giảm khoảng 9.715 tỉ đồng nợ đang theo dõi.

Tuy nhiên, đây chủ yếu là những khoản nợ khó thu do người nộp thuế đã ngừng hoạt động, không thể liên hệ, không còn tài sản hoặc nguồn thu.

Vì vậy, việc giảm số nợ đang theo dõi không đồng nghĩa ngân sách sẽ mất đi khoản thu tương ứng.

Đổi lại, Bộ Tài chính kỳ vọng cơ chế xóa tiền chậm nộp, xóa nợ lệ phí môn bài sẽ khuyến khích doanh nghiệp quay lại thanh toán nợ thuế gốc, chuyển một phần nợ khó thu thành số thu thực tế, đồng thời giảm chi phí quản lý nợ.

Cơ quan soạn thảo cũng nhấn mạnh chính sách phải bảo đảm đúng đối tượng, công khai, minh bạch, không áp dụng đối với hành vi trốn thuế, gian lận thuế và không tạo tâm lý chờ đợi được xóa nợ.

Bỏ địa chỉ 10 năm, phải làm 40 tờ khai, 10 bộ báo cáo và tốn 55 triệu đồng để giải thể doanh nghiệp

Bộ Tài chính đã lấy ví dụ cụ thể như trên để lý giải vì sao nhiều doanh nghiệp chấp nhận “thả trôi” sau khi chấm dứt kinh doanh mà không hoàn thành thủ tục giải thể, đóng mã số thuế.