Bộ Tài chính đề xuất xóa nợ lệ phí môn bài cho doanh nghiệp chờ giải thể

Đề xuất xóa nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp lệ phí môn bài 

Chiều 28-10, Bộ Tài chính lấy ý kiến góp ý dự thảo nghị quyết của Quốc hội ban hành chính sách đặc thù về xử lý nợ thuế nhằm tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế.

Một nội dung đáng chú ý được Bộ Tài chính đề xuất xóa nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp lệ phí môn bài đối với các trường hợp đã ngưng hoạt động nhiều năm nhưng chưa hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế. Đây là thông tin được cộng đồng doanh nghiệp và người nộp thuế đặc biệt quan tâm trong mấy tháng qua.

Theo Bộ Tài chính, Nghị quyết 198/2025/QH15 của Quốc hội quy định chấm dứt việc thu, nộp lệ phí môn bài từ ngày 1-1-2026. Tuy nhiên, các khoản nợ phát sinh đến hết năm 2025 vẫn được cơ quan thuế theo dõi, đôn đốc thu hồi theo quy định hiện hành.

Đến ngày 31-12-2025, khoảng 764.000 người nộp thuế còn nợ lệ phí môn bài, với tổng số tiền khoảng 1.450 tỉ đồng. Đây là các khoản nghĩa vụ đã được xác định, hạch toán và theo dõi trên hệ thống thông tin quản lý thuế.

Khoản nợ chủ yếu tập trung ở doanh nghiệp nhỏ, hộ và cá nhân kinh doanh đã ngừng hoạt động hoặc không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký. Nhiều trường hợp không còn tài sản, nguồn thu để thực hiện nghĩa vụ thuế; cơ quan thuế cũng không thể liên hệ với người đại diện để triển khai các biện pháp thu hồi.

Trong khi đó, chi phí theo dõi, đôn đốc và cưỡng chế thu hồi có trường hợp lớn so với số tiền có khả năng thu được. Nợ lệ phí môn bài kéo dài còn làm tăng chi phí hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế, khiến người nộp thuế gặp khó khăn khi muốn giải thể hoặc đóng mã số thuế.

Nợ kéo dài nhiều năm, doanh nghiệp càng khó giải thể

Theo Bộ Tài chính, tiền chậm nộp của nhóm người nộp thuế ở trạng thái 03, 06 cũng là vấn đề cần xử lý. Phần lớn các trường hợp này đã ngừng hoạt động trong thời gian dài, không còn tài sản, nguồn thu hoặc không thể liên hệ với người đại diện. Trong khi đó, tiền chậm nộp tiếp tục phát sinh, làm tăng số nợ được theo dõi trên hệ thống.

Tổng số nợ của nhóm này khoảng 27.805 tỉ đồng, gồm nợ gốc khoảng 18.090 tỉ đồng, chiếm 65%, và tiền chậm nộp khoảng 9.715 tỉ đồng, chiếm 35%.

Đối với doanh nghiệp, trước ngày 1-1-2026, mức lệ phí môn bài hằng năm là 1 triệu, 2 triệu hoặc 3 triệu đồng, tùy theo mức vốn điều lệ hoặc vốn đầu tư đăng ký.

Nếu giả định mức bình quân là 2 triệu đồng/năm, một doanh nghiệp ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế trong 5 năm có thể phát sinh 10 triệu đồng lệ phí môn bài. Nếu kéo dài 10 năm, số tiền này có thể lên tới 20 triệu đồng, chưa kể tiền chậm nộp theo quy định.

Như vậy, dù mức lệ phí môn bài từng năm không lớn, khoản phải nộp tích lũy qua nhiều năm có thể trở thành gánh nặng đối với doanh nghiệp không còn hoạt động. Khi không đủ khả năng tài chính để xử lý nghĩa vụ thuế, người nộp thuế càng khó hoàn tất thủ tục giải thể, khiến tình trạng mã số thuế tồn đọng kéo dài.

Bộ Tài chính cho rằng việc xử lý các khoản nợ theo chính sách đặc thù sẽ góp phần tháo gỡ rào cản tài chính và thủ tục, tạo điều kiện để người nộp thuế đủ điều kiện hoàn tất việc khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế.

Bộ Tài chính cũng nhấn mạnh đây là giải pháp có tính chất đặc thù, nhằm xử lý một lần đối với các khoản nợ tồn đọng lịch sử. Việc xác định đối tượng và khoản nợ được xử lý phải dựa trên dữ liệu quản lý thuế, bảo đảm đúng đối tượng, đúng điều kiện, công khai và minh bạch. Chính sách được đề xuất áp dụng đến ngày 30-6-2028, nhằm giới hạn thời gian thực hiện và bảo đảm tính chất đặc thù của nghị quyết.

Gỡ nút thắt tài chính để doanh nghiệp có thể đóng mã số thuế

Đánh giá đề xuất xóa nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp lệ phí môn bài, trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH kế toán thuế Keytas, cho rằng dự thảo nghị quyết xử lý nợ thuế để tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế là bước tiến lớn trong quá trình làm sạch dữ liệu mã số thuế.

Theo ông Tuấn, gánh nặng tài chính khi giải thể là một trong những điểm nghẽn lớn đối với doanh nghiệp, hộ kinh doanh không còn hoạt động trên thực tế. Tiền truy thu lệ phí môn bài và tiền chậm nộp có thể lên tới hàng chục triệu đồng, thậm chí gần trăm triệu đồng nếu doanh nghiệp để tồn đọng trong nhiều năm.

"Khi người nộp thuế đã ngừng hoạt động nhiều năm, việc tiếp tục tích lũy nghĩa vụ tài chính có thể khiến họ không đủ nguồn lực hoàn tất thủ tục giải thể. Tình trạng này kéo dài lại gây khó khăn cho quá trình rà soát, làm sạch dữ liệu của ngành thuế" - ông Tuấn nói.

Theo ông Tuấn, xử lý các khoản nợ tồn đọng sẽ giúp người nộp thuế có cơ hội khắc phục vướng mắc, hoàn tất thủ tục chấm dứt hoạt động và có điều kiện khởi nghiệp trở lại.

Tuy nhiên, về lâu dài, ông cho rằng cần tiếp tục rút gọn, đơn giản hóa quy trình giải thể doanh nghiệp. Bởi thủ tục kéo dài, phức tạp cũng là một trong những nguyên nhân khiến nhiều doanh nghiệp ngừng hoạt động nhưng chưa thể hoàn tất việc đóng mã số thuế.

Đối diện khoản phạt khi đóng mã số thuế, nhiều doanh nghiệp đành bỏ cuộc

Không doanh thu, không hóa đơn, doanh nghiệp đã "chết" nhiều năm nhưng khi đóng mã số thuế vẫn phải đối mặt với tiền thuế, phạt hàng chục triệu đồng. Chuyên gia đề xuất cơ chế xử lý riêng cho nhóm này.