Mỹ - Israel rục rịch đòn hiệp đồng tấn công Iran, ông Trump chờ điều gì?

Theo trang The Hill, quân đội Mỹ đã chuẩn bị các phương án không kích Iran, chủ yếu nhắm đến thời điểm sau bầu cử giữa kỳ ngày 3-11. Tuy nhiên Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa úp mở khả năng tấn công ngay lập tức, vừa để ngỏ cánh cửa ngoại giao. Phía Iran cũng cảnh báo đáp trả, nhưng vẫn muốn tiếp tục đàm phán.

Giữa những tín hiệu trái chiều, liệu hai bên đang tiến gần một thỏa thuận hay một vòng giao tranh khốc liệt hơn?

Liệu có tấn công Iran trước bầu cử giữa kỳ?

Các thông tin gần đây cho thấy Mỹ đang đẩy mạnh chuẩn bị cho khả năng tiếp tục không kích Iran, song quyết định cuối cùng vẫn thuộc về Tổng thống Trump.

Đầu tháng 10, trang Axios đưa tin Lầu Năm Góc đã yêu cầu Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) sẵn sàng nối lại các chiến dịch quân sự quy mô lớn, có thể nhắm vào cơ sở năng lượng, hạ tầng và hạt nhân của Iran.

Ngày 21-10, báo New York Times tiết lộ Mỹ và Israel đã lên kế hoạch tấn công chung nhằm vào Iran sau cuộc bầu cử giữa kỳ Mỹ ngày 3-11.

Những phát biểu của ông Trump càng làm gia tăng đồn đoán. Ngày 23-10, ông tuyên bố Mỹ có thể tiến hành thêm một chiến dịch quân sự tương tự chiến dịch Epic Fury nhằm vào Iran hồi tháng 2. Một ngày sau, ông từ chối công bố thời điểm tấn công, nhưng úp mở khả năng hành động ngay ngày 25-10.

Thời điểm hiện tại mang tính nhạy cảm cao về mặt chính trị. Ông Trump đang đối mặt với áp lực phải tránh leo thang xung đột trước kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ. Ngược lại, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu lại đang thúc giục một cuộc tấn công trong bối cảnh tỉ lệ ủng hộ ông sụt giảm.

Theo Đài CNN, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu liên tục thúc đẩy kế hoạch tấn công Iran, song Washington yêu cầu trì hoãn cho đến khi chính quyền Tổng thống Donald Trump sẵn sàng phối hợp triển khai chiến dịch.

“Ông Netanyahu thực sự mong muốn và đã cố gắng thuyết phục ông Trump thực hiện một cuộc tấn công chung vào Iran trước thềm bầu cử, nhưng ông Trump không bật đèn xanh” - một nguồn tin an ninh Israel tiết lộ. Văn phòng Thủ tướng Israel bác bỏ thông tin này, gọi đây là "tin giả".

Theo nguồn tin, một lý do khiến ông Trump từ chối là cảnh báo của Tham mưu trưởng Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) Eyal Zamir gửi tới Tướng Dan Caine, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, rằng cuộc tấn công có thể ảnh hưởng đến bầu cử Israel, thậm chí khiến cuộc bỏ phiếu phải hoãn lại.

Căng thẳng được cho là còn xuất hiện ngay trong nội bộ Israel. Kênh Channel 12 News ngày 25-10 đưa tin về cuộc đối đầu "chưa từng có" giữa ông Netanyahu và Tướng Zamir, chưa đầy 48 giờ trước cuộc bầu cử ngày 27-10. 

Theo đó, ông Zamir yêu cầu thảo luận kỹ lưỡng và có sự ủy quyền pháp lý trước khi thực hiện chỉ thị liên quan Iran, do lo ngại nguy cơ tính toán sai lầm dẫn đến xung đột tức thời. Tuy nhiên Bộ trưởng Quốc phòng Israel Katz bác bỏ bản tin, khẳng định đây là thông tin "hoàn toàn vô căn cứ và sai sự thật".

Một nguồn tin khác cho biết Israel đã chuẩn bị không kích Iran trong tuần qua và vận động Mỹ hỗ trợ, nhưng ông Trump cùng các quan chức cấp cao Washington yêu cầu tạm dừng, đồng thời phát tín hiệu về khả năng sớm tiến hành chiến dịch chung.

Như vậy, dù kế hoạch tấn công trước mắt dường như đã được hoãn lại, Israel vẫn đang tập trung lực lượng cho khả năng phối hợp không kích Iran cùng Mỹ, với thời điểm được tính đến khả năng rất cao là sau cuộc bầu cử giữa kỳ Mỹ ngày 3-11.

“Các kế hoạch đã sẵn sàng, chỉ chờ sự phê chuẩn của ông Trump, có thể là sau kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ” - nguồn tin của CNN chia sẻ.

Bà Julie Norman, nghiên cứu viên tại Viện Nghiên cứu Chatham House (Anh), nhận định với Al Jazeera rằng các động thái chuẩn bị này vừa mang tính phô trương sức mạnh ngắn hạn, vừa có thể là một mục tiêu quân sự dài hạn hơn vào tháng tới.

“Với ông Trump, tôi cho rằng ông ấy luôn giữ lại các lựa chọn. Tuy nhiên việc phác thảo kế hoạch cụ thể lần này trước mắt là một biện pháp răn đe, đồng thời cũng là một lựa chọn rất thực tế sau kỳ bầu cử giữa kỳ” - bà Norman đánh giá.

Nguy cơ cuộc chiến sẽ khốc liệt hơn

Cùng lúc, Washington cảnh báo nguy cơ Iran tấn công nhân sự Mỹ ở nước ngoài. Bản ghi nhớ tình báo ngày 23-10 gửi Ngoại trưởng Marco Rubio cho biết các âm mưu này đã bước vào giai đoạn tiến triển tại Trung Đông và một số khu vực khác, khiến Mỹ phải rút bớt nhân sự tại một số đại sứ quán.

Trong khi Mỹ gia tăng chuẩn bị quân sự, Iran vừa kêu gọi nối lại đàm phán, vừa cảnh báo sẽ đáp trả mạnh mẽ nếu tiếp tục bị tấn công. Hãng Reuters dẫn nguồn tin an ninh Iran cho biết Tehran đã lên kế hoạch tấn công các tuyến cáp viễn thông ngầm dưới vịnh Ba Tư, nếu Mỹ và Israel nối lại không kích.

Tehran gần đây tuyên bố chuyển từ học thuyết quân sự mang tính phòng thủ sang chủ động tấn công, đồng thời cảnh báo có thể trả đũa các nước cho phép Mỹ sử dụng căn cứ để không kích Iran.

Lời cảnh báo này làm tăng nguy cơ xung đột lan rộng khắp khu vực, đặt các cơ sở hạ tầng năng lượng và các nước đồng minh của Washington vào tầm ngắm.

“Iran cũng đang phác thảo danh sách mục tiêu của riêng mình, trong đó bao gồm hạ tầng năng lượng và các quốc gia đồng minh của Mỹ. Vì vậy tôi cho rằng cả hai bên chắc chắn đã chuẩn bị rất kỹ lưỡng cho một vòng leo thang mới và đang phô trương sự sẵn sàng đó cho đối phương thấy. Trong lúc này, nguy cơ tính toán sai lầm từ bất kỳ bên nào, cũng như nguy cơ leo thang chớp nhoáng là rất cao” - bà Norman nhận định.

Ông Netanyahu gần đây đã tuyên bố việc lật đổ Chính phủ Iran vẫn là "mục tiêu hàng đầu" của Israel, và đã chỉ thị tình báo Mossad và các cơ quan an ninh khác của Tel Aviv chuẩn bị sẵn sàng.

Theo một nguồn tin nắm rõ các đánh giá tình báo gần đây của Mỹ, Thủ tướng Netanyahu và các đồng minh vẫn thiếu một mục tiêu chiến lược rõ ràng, ngoài việc cố gắng thể hiện một dạng "tiến triển" nào đó và tiếp tục làm suy yếu chính quyền Iran.

Ông Mohamad Elmasry, giáo sư tại Viện Nghiên cứu sau đại học Doha (Qatar), cho rằng những diễn biến gần đây báo hiệu một cuộc giao tranh mới, thay vì một bước đột phá ngoại giao.

“Tình hình hiện nay cho thấy Mỹ và Israel đang lên kế hoạch [cho một đợt tấn công mới] nhằm vào Iran trong thời gian sớm hoặc rất sớm. Một trong những mối lo ngại lớn nhất là đợt giao tranh tiếp theo có thể sẽ nguy hiểm và thảm khốc hơn nhiều so với trước đây” - ông nhận định.

Lầu Năm Góc chuẩn bị kịch bản cho ‘chiến tranh quy mô lớn’, nhấn mạnh hệ thống phòng thủ Vòm Vàng

Lầu Năm Góc đang lên kế hoạch bảo đảm các căn cứ quân sự Mỹ có thể tự duy trì hoạt động trong ít nhất 90 ngày nếu xảy ra chiến tranh quy mô lớn.