Hôm 3-2, tiêm kích F-35C của Mỹ bắn hạ một chiếc drone Shahed-139 của Iran khi nó tiếp cận tàu sân bay USS Abraham Lincoln trên Biển Ả Rập.

Chỉ vài giờ sau, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian thông báo đã chỉ đạo ngoại trưởng "theo đuổi các cuộc đàm phán công bằng và bình đẳng" với Mỹ - dấu hiệu rõ ràng đầu tiên cho thấy Tehran muốn nối lại đàm phán với Washington sau khi các cuộc trao đổi đổ vỡ vào mùa hè năm ngoái.

Mỹ bắn hạ drone Iran

Theo người phát ngôn Bộ Tư lệnh trung tâm Mỹ Tim Hawkins, tàu sân bay USS Abraham Lincoln đang hoạt động cách bờ biển phía nam Iran khoảng 800km thì chiếc drone Shahed-139 di chuyển hướng về phía con tàu.

Drone này "tiếp cận một cách hung hăng" với "ý đồ không rõ ràng" và "tiếp tục bay về phía tàu bất chấp các biện pháp giảm leo thang do lực lượng Mỹ đang hoạt động trên vùng biển quốc tế thực hiện".

Trong một sự việc khác cùng ngày, hai tàu và một drone Mohajer của Iran bị cho là đã quấy rối một tàu buôn treo cờ Mỹ, do thủy thủ đoàn Mỹ vận hành, khi quá cảnh qua eo biển Hormuz.

Một tàu khu trục tên lửa dẫn đường của Mỹ trong khu vực đã phản ứng trước các tàu của Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), hộ tống tàu treo cờ Mỹ qua eo biển.

Ông Hawkins cho biết tàu treo cờ Mỹ đã tiếp tục hành trình an toàn, còn phía Iran chưa thừa nhận bất kỳ sự việc nào.

Theo báo New York Times, vụ bắn hạ drone theo cách Mỹ đã làm hôm 3-2 là điều không thường thấy. Vào tháng 7-2019, quân đội Mỹ từng bắn hạ một drone của Iran tại eo biển Hormuz sau khi nó tiến rất gần một tàu tấn công đổ bộ.

Các quan chức Hải quân Mỹ cho biết các tàu đang được triển khai tại Biển Ả Rập. Tiêm kích tàng hình F-35 và máy bay tấn công F/A-18 trên tàu sân bay đều nằm trong tầm tấn công hàng chục mục tiêu tại Iran, nếu Tổng thống Trump ra lệnh. Mỹ cũng điều các máy bay tấn công F-15E tới khu vực, tăng cường lực lượng xuất phát từ mặt đất.

Ông Trump đang muốn đạt được thỏa thuận nhằm chấm dứt chương trình hạt nhân của Iran và sự hỗ trợ của Tehran đối với các lực lượng ở Trung Đông như Hamas, Hezbollah và Houthi.

Cần hai người để nhảy tango

Các cuộc đàm phán giữa Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi với Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và con rể ông Trump (Jared Kushner) dự kiến sẽ diễn ra tại Trung Đông trong tuần này. Tuy nhiên, các quan chức và nhà ngoại giao trong khu vực nhận định kế hoạch đàm phán hiện còn mong manh.

Những sự cố liên quan tàu thuyền và drone gần lãnh thổ Iran vào hôm 3-2 đã khiến bầu không khí thêm căng thẳng, nhưng dường như không hoàn toàn làm tiêu tan hy vọng về đàm phán. Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết Đặc phái viên Witkoff đã lên kế hoạch tổ chức các cuộc trao đổi với quan chức Iran tại Thổ Nhĩ Kỳ trong tuần này.

Bà Leavitt nói rằng ông Trump luôn muốn theo đuổi con đường ngoại giao trước tiên, nhưng "muốn nhảy tango thì phải có 2 người", tức cần sự hợp tác từ cả hai phía.

"Cần có một đối tác sẵn lòng hợp tác để đạt được mục tiêu ngoại giao, và đó là điều mà Đặc phái viên Witkoff đang muốn tìm hiểu và thảo luận. Tuy nhiên, như mọi khi, Tổng thống Trump có nhiều phương án khác liên quan đến Iran với tư cách là tổng tư lệnh quân đội Mỹ" - bà Leavitt nói hôm 3-2.

Theo trang Axios, một nguồn tin Ả Rập cho biết các cuộc đàm phán hạt nhân giữa Mỹ và Iran - ban đầu dự kiến được tổ chức tại Thổ Nhĩ Kỳ - hiện được cho là sẽ diễn ra tại Oman vào ngày 6-2.

Việc chuyển hướng sang đàm phán đánh dấu bước ngoặt lớn đối với Tổng thống theo đường lối cải cách Masoud Pezeshkian. Điều này cũng cho thấy ông Pezeshkian đã nhận được sự ủng hộ từ lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei đối với các cuộc đàm phán mà trước đây vị giáo sĩ 86 tuổi từng bác bỏ.

Hãng tin AP dẫn lời một quan chức giấu tên tiết lộ các ngoại trưởng từ Oman, Pakistan, Qatar, Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) cũng đã được mời tham gia các cuộc đàm phán nếu chúng diễn ra.

Tuy nhiên, việc Iran và Mỹ có thể đạt được thỏa thuận hay không vẫn còn là dấu hỏi lớn, đặc biệt khi ông Trump đã đưa chương trình hạt nhân vào danh sách các yêu cầu đối với Tehran trong bất kỳ cuộc đàm phán nào.

Hôm 3-2, Ngoại trưởng Araghchi đã điện đàm với người đồng cấp các nước Oman, Qatar, Thổ Nhĩ Kỳ và Kuwait nhưng không đề cập đến địa điểm có thể diễn ra đàm phán.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei nói các cuộc đàm phán vẫn được kỳ vọng sẽ diễn ra trong vài ngày tới, song các chi tiết, gồm cả địa điểm tổ chức, vẫn đang được thảo luận.

Mỹ - Iran đối đầu: Có cơ hội cho ngoại giao?

Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei cảnh báo bất kỳ cuộc tấn công nào của Mỹ nhằm vào Iran đều sẽ dẫn tới "chiến tranh khu vực".