Washington dường như đang tính toán thúc đẩy đàm phán vào thời điểm Iran ở trong giai đoạn dễ tổn thương nhất - Ảnh: Fdd.org
Ngày 31-1, ông Ali Larijani, người đứng đầu Hội đồng An ninh quốc gia tối cao Iran, cho biết trong bài đăng trên mạng xã hội rằng "khác với bầu không khí chiến tranh truyền thông giả tạo, việc hình thành cấu trúc cho các cuộc đàm phán đang tiến triển".
Tuy nhiên, cùng lúc đó, Washington tiếp tục tăng cường hiện diện quân sự trong khu vực, khiến bối cảnh đàm phán trở nên mong manh và phức tạp.
Ngoại giao pháo hạm?
Bài đăng của ông Larijani không cung cấp thêm chi tiết về khuôn khổ đàm phán. Trong khi đó, Tổng thống Trump khẳng định ông tin Tehran muốn đạt được thỏa thuận hơn là đối mặt với hành động quân sự.
"Họ đang nói chuyện với chúng tôi, và chúng tôi sẽ chờ xem liệu mình có thể làm được điều gì đó không; nếu không, chúng ta sẽ xem điều gì xảy ra... Chúng tôi có một hạm đội lớn đang tiến đến đó", ông Trump nói với Đài Fox News.
Căng thẳng gia tăng giữa Iran và Mỹ trong nhiều tuần qua giữa những lời đe dọa tấn công lặp đi lặp lại của ông Trump sau hành động trấn áp mạnh tay các cuộc biểu tình chống chính phủ gần đây của Tehran khiến hàng nghìn người thiệt mạng.
Chính quyền Trump đã triển khai hạm đội dẫn đầu bởi tàu sân bay USS Abraham Lincoln đến vùng biển gần Iran, làm leo thang lo ngại về đối đầu quân sự.
Đài Al Jazeera dẫn lời giới lãnh đạo cấp cao Iran cho biết họ sẵn sàng đàm phán với Washington, nhưng chỉ khi ông Trump ngừng đe dọa tấn công. Đầu tuần trước, ông Trump nói các tàu chiến Mỹ ở vùng biển lân cận Iran đã "sẵn sàng sử dụng bạo lực, nếu cần thiết".
Ngày 30-1, Bộ Chỉ huy trung tâm Mỹ (CENTCOM) cảnh báo Quân đoàn Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) về kế hoạch tổ chức tập trận hải quân kéo dài hai ngày tại eo biển Hormuz - tuyến hàng hải huyết mạch ở vùng Vịnh với thương mại toàn cầu, đặc biệt hoạt động buôn bán dầu mỏ.
"Bất kỳ hành vi không an toàn và không chuyên nghiệp nào gần lực lượng Mỹ, các đối tác khu vực hoặc tàu thương mại đều làm tăng nguy cơ va chạm, leo thang và gây mất ổn định", Đài CNN dẫn lời CENTCOM.
Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi đáp trả trong bài đăng trên mạng xã hội rằng quân đội Mỹ hoạt động ngoài khơi bờ biển Iran "đang cố gắng ra lệnh cho lực lượng vũ trang hùng mạnh của chúng tôi... trên chính địa bàn của mình".
"CENTCOM cũng đang yêu cầu sự chuyên nghiệp từ một quân đội quốc gia mà Chính phủ Mỹ đã liệt kê là tổ chức khủng bố!" - ông Araghchi viết, ám chỉ việc Mỹ định danh IRGC là "tổ chức khủng bố" vào năm 2019 trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump.
Mong manh và nhạy cảm
Đưa tin từ thủ đô Tehran, Đài Al Jazeera cho biết tình hình vẫn "khá mong manh và nhạy cảm".
Tehran chắc chắn còn nhớ những gì xảy ra vào tháng 6-2025, khi ông Trump cũng tuyên bố về đàm phán nhưng hóa ra đó chỉ là đòn đánh lạc hướng để Israel mở các cuộc không kích bất ngờ nhắm vào hàng loạt nhân vật và cơ sở hạ tầng trọng yếu của Iran.
Biến cố đó đã xóa sạch niềm tin của Tehran - nếu như có bất kỳ niềm tin nào - vào nỗ lực đàm phán nghiêm túc.
Do đó lần này khó trách khi họ tỏ ra nghi kỵ và cứng rắn. Những trao đổi giữa Mỹ và Iran tới nay phản ánh tình thế bế tắc quen thuộc: Washington cố gắng ép buộc Tehran thay đổi nhanh chóng vào thời điểm Iran đang suy yếu về chính trị và kinh tế, trong khi giới lãnh đạo Iran vừa phát đi tín hiệu thách thức vừa âm thầm thăm dò lối thoát ngoại giao.
Ông Ahmad Bakhshayesh Ardestani, thành viên Ủy ban Chính sách đối ngoại Quốc hội Iran, cho biết tranh luận nội bộ đang diễn ra ở Tehran về việc ông Trump có thể đi xa đến đâu.
"Cuộc đối đầu của ông Trump với Iran trong nhiệm kỳ đầu tiên là một thất bại - ông Ardestani nói với trang web tin tức Didban Iran - Ông ấy biết mình không có nhiệm kỳ thứ ba, và đây là cơ hội duy nhất".
Ông Ardestani cũng cho rằng các đồng minh thân cận của Mỹ trong khu vực như UAE, Qatar và Thổ Nhĩ Kỳ không muốn thấy xung đột vũ trang nổ ra, cũng như không mặn mà với ý tưởng sự sụp đổ của nước Cộng hòa Hồi giáo Iran - điều mà họ cho là sẽ gây mất ổn định và gián đoạn kinh tế.
Sức ép quân sự và kinh tế
Trọng tâm quân sự trong chiến lược của ông Trump là việc tái triển khai nhóm tác chiến tàu sân bay USS Abraham Lincoln ở khu vực.
Được hộ tống bởi nhiều tàu khu trục và mang theo gần 90 máy bay, gồm cả F-35 tối tân, tàu Lincoln đảm bảo cho Washington nhiều lựa chọn chiến thuật linh hoạt - từ không kích hạn chế vào tài sản của IRGC đến hoạt động quy mô lớn hơn, bao gồm hỗ trợ cuộc đổ bộ tổng lực.
Các máy bay chiến đấu, đơn vị thiết giáp và hệ thống phòng không bổ sung của Mỹ cũng đã được tái bố trí ở loạt căn cứ trong khu vực.
Mục tiêu rõ ràng của ông Trump là lợi dụng vị thế suy yếu của Iran để cưỡng ép các nhượng bộ chiến lược, không chỉ về chương trình hạt nhân và tên lửa, mà còn về hoạt động ủy nhiệm của Tehran trong vùng Trung Đông rộng lớn hơn.
Áp lực quân sự cũng kèm theo cây gậy kinh tế: đề xuất đánh thuế quan 25% với các quốc gia giao thương với Iran, được công bố ngày 12-1.
Tối đa: 1500 ký tự
Hiện chưa có bình luận nào, hãy là người đầu tiên bình luận