Israel bước vào cuộc bầu cử quyết định tương lai đất nước

Theo báo Financial Times, cử tri Israel ngày 27-10 bắt đầu đi bỏ phiếu trong cuộc tổng tuyển cử đầu tiên kể từ vụ tấn công của Hamas ngày 7-10-2023. 

Cuộc bầu cử được xem là phép thử đối với tương lai chính trị của Thủ tướng Benjamin Netanyahu, người đã lãnh đạo liên minh cực hữu cầm quyền trong bốn năm qua.

Đối thủ chính của ông Netanyahu là cựu tướng Gadi Eisenkot, lãnh đạo Đảng Yashar và là nhân vật trung tâm của khối các đảng đối lập Do Thái.

Các cuộc thăm dò cho thấy hai phe đang cạnh tranh quyết liệt, nhưng không bên nào được dự báo giành đủ đa số tuyệt đối tại Quốc hội Israel. Điều này khiến khả năng thành lập chính phủ mới phụ thuộc lớn vào các cuộc thương lượng sau bầu cử.

Hai tầm nhìn đối lập về tương lai Israel

Cuộc bầu cử lần này không chỉ quyết định ai sẽ lãnh đạo Israel, mà còn đặt cử tri trước hai định hướng chính trị hoàn toàn khác biệt.

Liên minh của ông Netanyahu - được xem là lực lượng cầm quyền cánh hữu nhất trong lịch sử Israel - đề xuất nhiều chính sách gây tranh cãi, bao gồm đưa người Palestine ra khỏi Dải Gaza, sáp nhập khu Bờ Tây đang bị chiếm đóng và nối lại kế hoạch cải cách tư pháp từng châm ngòi cho các cuộc biểu tình lớn năm 2023.

Trong khi đó, phe đối lập cam kết đảo ngược những nội dung cải cách tư pháp đã được luật hóa, mở cuộc điều tra cấp nhà nước về những sai sót liên quan đến vụ tấn công ngày 7-10-2023, đồng thời chấm dứt chính sách miễn nghĩa vụ quân sự kéo dài hàng chục năm đối với cộng đồng Do Thái Chính thống giáo cực đoan.

Ông Netanyahu và các đồng minh đến nay vẫn phản đối việc mở cuộc điều tra cấp nhà nước, đồng thời nhiều lần trì hoãn thông qua luật nghĩa vụ quân sự đối với cộng đồng này.

Trong những ngày cuối chiến dịch tranh cử, ông Netanyahu tập trung vào vấn đề an ninh, tìm cách khẳng định mình là người duy nhất có thể bảo vệ Israel trước Iran và các mối đe dọa từ bên ngoài.

Trong cuộc phỏng vấn trên truyền hình ngày 25-10, nhà lãnh đạo Israel thậm chí cam kết nối lại cuộc chiến giữa Mỹ và Israel với Iran.

Phe đối lập lập tức chỉ trích ông Netanyahu lợi dụng vấn đề an ninh để phục vụ mục đích chính trị.

"An ninh Israel không phải là quân bài để mặc cả chính trị và Nhà nước Israel không phải tài sản riêng của ông ấy", ông Eisenkot viết trên mạng xã hội X.

Nguy cơ phải tổ chức bầu cử lại

Theo Hãng tin AP, các điểm bỏ phiếu tại Israel sẽ đóng cửa lúc 22h ngày 27-10 theo giờ địa phương, tức 3h sáng 28-10 theo giờ Việt Nam.

Ngay sau đó, ba đài truyền hình lớn của Israel sẽ công bố kết quả thăm dò cử tri sau bỏ phiếu, trong khi kết quả chính thức dự kiến được công bố trong những ngày tới.

Tuy nhiên, việc xác định thủ tướng tiếp theo có thể kéo dài nhiều tuần, bởi cử tri Israel bỏ phiếu cho các đảng chính trị thay vì trực tiếp lựa chọn người đứng đầu chính phủ.

Theo các cuộc thăm dò cuối cùng, khối đối lập của ông Eisenkot có thể giành khoảng 54 ghế, liên minh của ông Netanyahu khoảng 50 ghế, trong khi số ghế còn lại thuộc về các đảng Ả Rập và những đảng không liên kết.

Để thành lập chính phủ, một liên minh cần tập hợp được ít nhất 61 trong tổng số 120 ghế Quốc hội.

Sau bầu cử, Tổng thống Isaac Herzog sẽ tham vấn lãnh đạo các đảng và giao nhiệm vụ thành lập chính phủ cho ứng viên có khả năng tập hợp đa số cao nhất. Nếu không thành công trong thời hạn tối đa sáu tuần, các ứng viên khác có thể được trao cơ hội. Các đảng nhỏ, đặc biệt những đảng do người Ả Rập lãnh đạo, có thể đóng vai trò quyết định.

Nếu mọi nỗ lực thương lượng thất bại, Israel sẽ phải tổ chức bầu cử lại trong vài tháng tới, trong khi chính phủ ông Netanyahu tiếp tục điều hành với tư cách tạm quyền.

Kịch bản này làm dấy lên lo ngại Tel Aviv sẽ tái diễn vòng xoáy bất ổn chính trị giai đoạn 2019 - 2022, khi nước này phải tổ chức tới năm cuộc bầu cử chỉ trong ba năm rưỡi.

Bầu cử Israel: Vì sao thắng nhiều ghế chưa chắc lập được chính phủ?

Ngày 27-10 tới, Israel sẽ bầu cử quốc hội mới. Chuyện chẳng có gì đáng nói nếu ta chưa quên rằng trước đó, Israel đã có tới 5 cuộc bầu cử quốc hội trong vòng chưa tới 4 năm.