Iran muốn thu 'một số' phí dịch vụ qua eo biển Hormuz?

THANH HIỀN

Trong khi Iran tuyên bố sẽ thu một số phí dịch vụ, Mỹ lại cho biết vấn đề mở cửa eo biển miễn phí sẽ tiếp tục được đàm phán.

Ngày 14-6, Mỹ và Iran thông báo đã đạt được thỏa thuận hòa bình và dự kiến ký kết vào ngày 19-6 tại Geneva, Thụy Sĩ.

Toàn văn thỏa thuận chưa được công bố, song Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Washington sẽ dỡ các lệnh phong tỏa cảng của Tehran và eo biển Hormuz sẽ được mở lại mà không thu phí qua lại.

Iran muốn thu nhiều phí dịch vụ ở eo biển Hormuz

Ngày 15-6, Bộ Ngoại giao Iran cho biết dù không thu phí quá cảnh, nước này dự kiến sẽ thu phí dịch vụ hàng hải đối với tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược từng vận chuyển tới 20% lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu trước xung đột.

"Chúng tôi luôn khẳng định không tìm cách thu phí quá cảnh. Tuy nhiên, các khoản phí cho dịch vụ dẫn đường, bảo vệ môi trường, bảo hiểm tàu thuyền và các dịch vụ cần thiết khác sẽ được áp dụng", Hãng tin AFP dẫn lời người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei nói trong một cuộc họp báo.

Đường qua eo biển Hormuz: Gỡ thủy lôi rất tốn thời gian

Theo Đài CNN, một số hãng tin có liên hệ với Iran cho biết Tehran đã đồng ý cho phép tàu thuyền đi qua Hormuz miễn phí trong vòng 60 ngày, nhưng có ý định áp dụng cơ chế thu phí sau thời gian này.

Một quan chức cấp cao của Iran nói với Hãng tin Reuters rằng Hormuz sẽ được mở cửa sau khi bản ghi nhớ được ký kết. Trong khi đó, Hãng thông tấn Fars của Iran đưa tin giao thông hàng hải tại nơi này sẽ được Iran phối hợp với Oman điều tiết.

Ông Baghaei cho biết thêm kế hoạch tới thăm một số quốc gia láng giềng và khu vực trước cuộc ký kết tại Geneva. Ngoài ra, quyết định cuối cùng về cơ chế ký kết bản ghi nhớ sẽ được đưa ra trong ngày 15 hoặc 16-6.

Mỹ nói cần đàm phán kỹ thuật

Cùng ngày, Phó tổng thống JD Vance nói Washington kỳ vọng eo biển Hormuz sẽ được mở cửa mà không thu phí trong dài hạn. Dù vậy, ông thừa nhận đây là vấn đề cần được tiếp tục thảo luận trong các cuộc đàm phán kỹ thuật để tìm ra giải pháp.

Ông Vance cũng nhấn mạnh việc cho phép Iran tham gia nền kinh tế toàn cầu là một đòn bẩy quan trọng trong thỏa thuận. Đây được xem là động lực để Tehran thực hiện cam kết không phát triển hoặc sở hữu vũ khí hạt nhân.

"Chúng tôi nói với Iran rằng họ có thể tiếp cận một nền kinh tế không bị trừng phạt và được chào đón trở lại nền kinh tế thế giới, nhưng chỉ khi họ thực hiện đầy đủ các cam kết trong thỏa thuận. Đó vừa là đòn bẩy, vừa là cơ chế thực thi mà chúng tôi có đối với chương trình hạt nhân của họ", ông nói.

Phó tổng thống Mỹ nhấn mạnh Tehran sẽ phải lựa chọn giữa việc tham gia nền kinh tế thế giới hoặc tiếp tục theo đuổi "tham vọng hạt nhân dài hạn".

Sau khi ký kết bản ghi nhớ, Mỹ và Iran sẽ tiếp tục đàm phán 60 ngày về các vấn đề như chương trình hạt nhân của Iran và các lệnh trừng phạt của Mỹ.

Reuters đưa tin theo thỏa thuận sơ bộ được tiết lộ, Mỹ và Iran đều cho biết Tehran cam kết không sản xuất hoặc sở hữu vũ khí hạt nhân.

Một quan chức cấp cao Iran cho biết trong khi chờ thỏa thuận cuối cùng, Iran sẽ đóng băng các hoạt động hạt nhân. Ngoài ra, Mỹ cũng đồng ý để Iran pha loãng lượng uranium làm giàu cao đang lưu trữ trong nước trong thỏa thuận toàn diện trong tương lai.