Ngay từ khi bắt đầu triển khai, Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM đã ban hành bộ tiêu chí trường học hạnh phúc với 18 tiêu chí được chia thành ba nhóm tiêu chuẩn: con người, dạy học và hoạt động giáo dục, môi trường.

Mỗi tiêu chí được đánh giá với ba mức: cần cải thiện, khá và tốt. Đây là bộ tiêu chí do Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM xây dựng với sự tham khảo dựa trên bộ tiêu chí trường học hạnh phúc của UNESCO phù hợp điều kiện thực tế tại TP.HCM.

Những nụ cười học đường

Sáng 22-1, trước khi bước vào tiết dạy môn văn ở lớp 9/10 (Trường THCS Lữ Gia, phường Phú Thọ), cô Trương Thanh Vy hỏi cả lớp: "Các bạn ơi, sáng nay đi học các bạn thấy thế nào?". "Lạnh lắm cô ơi!", "Khí trời mát mẻ đó cô"... đám học trò nhao nhao trả lời.

Ngay lập tức, cả lớp được cô cho chơi trò đứng lên ngồi xuống, cùng bắt tay để truyền hơi ấm cho nhau. Cứ thế, tiết học trôi đi trong không khí thoải mái, nhẹ nhàng. Những nụ cười rạng rỡ luôn hiện hữu trên gương mặt cô và trò. Sự kết hợp linh hoạt nhiều phương pháp dạy học tích cực đã giúp giờ học trở nên sinh động, cuốn hút và đầy cảm hứng.

Còn tại Trường tiểu học Đống Đa (phường Tân Hòa), niềm vui đi học của học sinh bắt đầu ngay từ khoảnh khắc các em bước qua cổng trường. Mỗi sáng, thầy hiệu trưởng đứng chờ sẵn, nở nụ cười thân thiện đón học sinh vào trường.

Học sinh Gia Bảo (lớp 4) bày tỏ: "Ngày nào em cũng thích đi học vì trường rất sạch sẽ, ăn cơm bán trú cũng rất ngon. Đặc biệt, em rất thích được thầy hiệu trưởng đứng đón ở cổng trường vì lúc đó em thấy mình được quan tâm và trân trọng. Hôm nào không có thầy em lại thấy thiếu thiếu, hỏi ra mới biết thầy bận đi họp".

Thầy Phan Văn Quang - Hiệu trưởng Trường tiểu học Đống Đa - cho rằng để xây dựng mô hình "Trường học hạnh phúc", nhà trường bắt đầu từ những điều thiết thực và gần gũi nhất. Bắt đầu từ giữ trường lớp luôn sạch sẽ, ngăn nắp rồi đến chăm sóc việc ăn uống cho học trò.

Nhà trường nấu bữa ăn bán trú ngay tại trường là việc thuận lợi để bảo đảm dinh dưỡng và an toàn cho học sinh. Bạn nào không khỏe hoặc chán ăn cơm sẽ được chuẩn bị phần cháo riêng phù hợp. Thầy hiệu trưởng cho biết đại diện ban giám hiệu trực tiếp ăn thử các món bán trú trước khi cho học sinh ăn mỗi ngày để kiểm tra chất lượng và kịp thời điều chỉnh khi cần.

"Chúng tôi đặc biệt chú trọng đến nhà vệ sinh trường học, đầu tư các phòng chức năng phục vụ học tập, sinh hoạt và dành nhiều không gian xanh. Qua đó góp phần nuôi dưỡng trong học sinh tình yêu thiên nhiên và cảm giác thoải mái khi đến trường", thầy Quang nói.

Vì thế Trường tiểu học Đống Đa không chỉ có vườn trường với nhiều loại cây khác nhau phục vụ cho việc dạy học mà còn trồng nhiều loại hoa, cây cảnh, cây cho bóng râm, cả hòn non bộ. Dù có khá đầy đủ phòng chức năng như phòng học âm nhạc, mỹ thuật, khoa học... nhưng trường vẫn sắp xếp các khu vực học tập dưới sân trường để giáo viên tổ chức các tiết dạy phù hợp cho học sinh gần gũi với thiên nhiên.

Giờ chơi không điện thoại

Đây là kế hoạch trong khuôn khổ mô hình "Trường học hạnh phúc" được Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM thí điểm tại một số cơ sở giáo dục từ đầu năm học 2025 - 2026 này. Thay vì để mỗi học sinh "ôm" chiếc điện thoại trong giờ ra chơi, các trường đã tổ chức hàng loạt hoạt động thể thao, văn nghệ, cờ vua, đọc sách, vẽ tranh, nhảy hiện đại... cho học sinh tham gia.

Bà Nguyễn Thị Xuân Mai - Phó trưởng Phòng công tác học sinh, sinh viên (Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM) - cho hay sau hai tháng thí điểm, tình trạng học sinh sử dụng điện thoại di động trong giờ ra chơi giảm rất nhiều. "Các em tương tác trực tiếp, tăng thời lượng vận động nhẹ và vừa trong giờ ra chơi, góp phần giảm lối sống ít vận động, dần hình thành thói quen tham gia hoạt động thể thao, trò chơi tập thể", bà Mai đánh giá.

Ghi nhận thực tế cho thấy không khí giờ ra chơi ở các trường sôi nổi hơn, học sinh tích cực tham gia hoạt động (trên 80% tham gia ít nhất một hoạt động). Đặc biệt, 97,98% phụ huynh và trên 70% học sinh khi khảo sát đồng thuận với các hoạt động thay thế sử dụng điện thoại. 

Từ kết quả này, sở quyết định thực hiện "giờ chơi không điện thoại" tại 100% trường THCS, THPT, trường có nhiều cấp học, Trung tâm Giáo dục thường xuyên, Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên trên địa bàn TP từ tháng 1-2026.

Câu hỏi đặt ra là: Với những trường có sân chơi quá nhỏ làm sao tổ chức cho học sinh chơi? Nhưng thực tế lại khác như sáng 22-1 tại Trường THCS Lữ Gia dù khoảnh sân khá hạn chế song có gần 1.700 học sinh vui chơi. 

Khu vực trung tâm sân trường, các nhóm nam nữ sinh sôi động chơi đá cầu. Trong khi nhiều bạn túa ra các góc chân cầu thang chơi cờ, đọc sách hay ngồi trò chuyện cùng nhau.

Nhóm nữ sinh lớp 6A6 đang chơi trò oẳn tù tì ở một góc trước phòng nói giờ chơi đôi khi chỉ khoác vai nhau ra căng tin mua đồ ăn vặt rồi vừa ăn vừa nói chuyện cũng đủ vui. 

Nói về chủ đề bạo lực học đường, các bạn Nhã Chi, Phương Anh và Diệp Phương (cùng lớp 6A6) nhận định: "Môi trường học tập ở trường rất vui vẻ, các bạn trong lớp chúng em đều thân thiện, hòa đồng và đoàn kết, không bạn nào bị cô lập. Có chơi với nhau vui vẻ, thoải mái thì mới học tốt được nên lớp em không có chuyện bạo lực học đường", Chi khẳng định.

Giáo dục phải là môi trường an toàn, nhân văn

Theo Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Văn Hiếu, mô hình "Trường học hạnh phúc" không chỉ là một chủ trương có tính chuyên môn mà thể hiện rõ quan điểm xuyên suốt giáo dục trước hết phải là môi trường an toàn, nhân văn và giàu cảm xúc tích cực.

Qua hơn hai năm triển khai có thể khẳng định xây dựng "Trường học hạnh phúc" đã mang lại những chuyển biến tích cực, rõ nét và thực chất trong đời sống học đường. Môi trường giáo dục tại nhiều trường ngày càng thân thiện, cởi mở, mối quan hệ thầy trò, nhà trường và phụ huynh được củng cố trên tinh thần tôn trọng, lắng nghe và đồng hành. Học sinh đến trường không chỉ để học kiến thức, mà còn để được quan tâm, chia sẻ, phát triển hài hòa trí tuệ, thể chất và cảm xúc.

Điều đáng ghi nhận là mô hình này được cụ thể hóa bằng các tiêu chí rõ ràng, những hoạt động thiết thực trong dạy học, giáo dục kỹ năng sống, chăm sóc sức khỏe tinh thần, xây dựng văn hóa ứng xử học đường và môi trường học tập xanh - an toàn - lành mạnh.

"Chính sự chủ động, sáng tạo của đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên nhà trường đã góp phần đưa "Trường học hạnh phúc" đi vào chiều sâu, phù hợp với điều kiện thực tiễn của từng cơ sở giáo dục", ông Hiếu đánh giá.

Ông Hiếu nói thời gian tới, ngành giáo dục và đào tạo TP sẽ kiên trì, nhất quán với định hướng này. Đồng thời tăng cường bồi dưỡng đội ngũ, chia sẻ mô hình hay, cách làm hiệu quả để mỗi trường học thực sự trở thành một không gian học tập hạnh phúc, nơi thầy cô giáo yên tâm cống hiến, học sinh vui đến trường và phụ huynh tin tưởng gửi gắm con em mình.

Giáo dục TP.HCM thời kỳ đổi mới - Kỳ 1: Mũi nhọn ngoại ngữ

Tại sao TP.HCM có 8 năm liền đứng đầu cả nước về điểm thi môn tiếng Anh trong kỳ thi tốt nghiệp THPT? Tại sao TP.HCM có học sinh tiểu học thi toán bằng tiếng Anh và nằm trong top điểm cao nhất thế giới?