Trung tâm hỗ trợ và phát triển giáo dục hòa nhập Hướng Dương Vàng (phường Quảng Phú, TP Đà Nẵng, khu vực quận Cẩm Lệ trước đây) 17 năm nay là nơi chắp cánh ước mơ cho hàng trăm trẻ em khiếm thị, khiếm thính, khuyết tật trí tuệ, vận động, tự kỷ…

Có thể thiếu đôi mắt, nhưng giàu khả năng 

Ông Đặng Ngọc Duy sinh ra lớn lên như bao đứa trẻ khác, nhưng một tai nạn bất ngờ năm 13 tuổi trên đường đi học về đã cướp đi đôi mắt.

"Mất đi ánh sáng thật đau khổ, mình từng rơi vào tuyệt vọng. Nhưng rồi sau đó mình có khát vọng được học, hòa nhập cộng đồng, hối thúc gia đình tìm nơi để được đi học", ông chia sẻ.

Ông Duy đậu ngành sư phạm ngữ văn Trường đại học Quảng Nam, năm 2009 tốt nghiệp, sau đó học thêm về giáo dục đặc biệt.

Trong những tháng ngày sinh viên, ông nung nấu ý tưởng sau này ra trường sẽ mở một mái ấm để hỗ trợ cho những trẻ em khuyết tật, kém may mắn trong cuộc sống.

Năm 2009 ông thành lập mái ấm Hướng Dương là nơi nhiều trẻ khuyết tật ở Quảng Nam về học văn hóa miễn phí, được hỗ trợ kỹ năng sống. Sau này mái ấm đổi tên thành Trung tâm hỗ trợ và phát triển giáo dục hòa nhập Hướng Dương Vàng.

Sau 17 năm hoạt động, nơi đây đã giúp đỡ hàng trăm trẻ em khuyết tật. Bên cạnh dạy văn hóa, các em còn được dạy kỹ năng sống, học các môn năng khiếu, hướng nghiệp dạy nghề. Nhiều em học đại học, có em đã trở thành thầy cô giáo.

Hiện tại ở trung tâm đang nuôi dạy 60 trẻ khuyết tật. Dưới mái ấm đầy ắp tình người này, các em được học văn hóa, kỹ năng sống, âm nhạc. Với những em khuyết tật nặng còn được hỗ trợ phục hồi, chăm sóc đặc biệt.

Là một người khiếm thị, ông Duy chia sẻ rằng cuộc sống lúc trước của mình gặp rất nhiều khó khăn, làm sao học tập khi bản thân không nhìn thấy chữ, đi lại cũng vất vả hơn nhiều đối với người bình thường, phải mò mẫm trong bóng tối.

Nhất là lúc trước không có bộ sách giáo khoa cho người khiếm thị. Hiện nay với sự phát triển của công nghệ thông tin, người khiếm thị có thể tiếp cận, tiện hơn trong học tập.

"Mình nghĩ những người khiếm thị không nhìn thấy cuộc đời bằng mắt, nhưng họ cảm nhận cuộc sống bằng trái tim yêu thương. Vì vậy cái quan trọng nhất họ cần được Nhà nước, cả xã hội quan tâm hỗ trợ, tạo điều kiện để hòa nhập cộng đồng, được sống, làm việc một cách công bằng như người bình thường", ông bộc bạch.

Hãy giúp thật nhiều công cụ: sách giáo khoa, phần mềm, tiện ích công cộng và việc làm 

Mỗi dạng khuyết tật gặp khó khăn khác nhau như việc đi lại, giao tiếp ngôn ngữ, tiếp cận thông tin xã hội. Rồi những định kiến xã hội khi nhiều người ái ngại, có sự phân biệt đối xử.

"Trong học tập, các em khiếm thị, khiếm thính không có sách giáo khoa chuyên biệt để học. Việc học lên cao có trường tạo nhiều điều kiện nhưng có trường thì không.

Trong việc làm, nhiều em có tay nghề, có trình độ văn hóa chuyên môn nhưng vẫn thất nghiệp, tỉ lệ đi làm rất thấp, một số cơ sở, doanh nghiệp không nhận người khuyết tật làm việc. Đó là những rào cản lớn nhất đối với họ", ông chia sẻ.

Ông Duy kiến nghị Nhà nước, chính quyền quan tâm đến đời sống sinh hoạt của người khuyết tật. Với đường sá, trường học, bệnh viện…, nhà thiết kế nên chú ý đến người khiếm thị, khuyết tật vận động. Trong thời đại công nghệ số, những kỹ sư công nghệ thiết kế phần mềm nên chú ý tiếp cận của người khiếm thị để có những phần mềm hỗ trợ họ học tập, làm việc với các ngành nghề.

Khuyến khích, thậm chí bắt buộc doanh nghiệp phải tiếp nhận người khuyết tật có đủ chuyên môn vào làm việc (nhiều nước đã bắt buộc), có chế tài khi từ chối người khuyết tật. "Ngoài ra cần khuyến khích những cơ sở người khuyết tật, giải quyết việc làm cho người khuyết tật có cơ chế hỗ trợ vốn và quan tâm đặc biệt", ông nói.

Đối với những trường chuyên biệt, trung tâm giáo dục hòa nhập ngoài công lập, những đơn vị này thực hiện nhiệm vụ chịu sự quản lý, giám sát của Nhà nước như một trường công, Nhà nước nên hỗ trợ kinh phí cho những người làm việc tại đây.

Và cuối cùng, Luật Người khuyết tật năm 2010 nên sửa đổi lại lấy ý kiến của người khuyết tật trên toàn quốc để phù hợp với thời đại mới, lắng nghe hơi thở, tâm tư nguyện vọng của người khuyết tật hơn nữa, theo ông Đặng Ngọc Duy.

Không may khiếm khuyết thể chất, nhưng tôi không phải 'người có vấn đề'

Diễn đàn Xóa bỏ rào cản cho người khuyết tật do báo Tuổi Trẻ tổ chức trân trọng giới thiệu câu chuyện nhiều xúc động và những đề xuất tâm huyết của sinh viên Tô Chí Đỉnh - một người khuyết tật nhưng đã không bỏ cuộc.