Tại kỳ họp không thường lệ thứ nhất vừa qua, Quốc hội thảo luận về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai 2024. Dự luật sẽ tiếp tục trình Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp thứ 2 của Quốc hội.

Đề xuất mới về cấp sổ đỏ với đất vi phạm

Đáng chú ý, tại dự luật, Chính phủ đề xuất thay đổi quy định về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất (thường gọi là sổ đỏ).

Theo dự thảo, Nhà nước xem xét sổ đỏ cho các trường hợp đang sử dụng đất có vi phạm về thủ tục trước 1-8-2024 mà đất đó đã được sử dụng ổn định, không tranh chấp, phù hợp với quy hoạch, không ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh, môi trường, an toàn công trình.

Chính phủ sẽ quy định chi tiết việc cấp sổ đỏ, xác định lại diện tích đất ở, đính chính, thu hồi và hủy giấy chứng nhận đã cấp.

Đại biểu Nguyễn Đặng Ân (Lạng Sơn) cho rằng đề xuất nguyên tắc cấp sổ đỏ với đất vi phạm thủ tục trước ngày 1-8-2024 nêu trên sẽ tháo gỡ được rất nhiều trường hợp đang vướng mắc trong thực tiễn.

Bởi nhiều trường hợp không phải cố tình vi phạm, vì tình thế, hoàn cảnh cụ thể mà chuyển mục đích từ đất nông, lâm nghiệp sang đất ở khi chưa thực hiện thủ tục chuyển mục đích...

Cùng với đó, dự thảo quy định sổ đỏ chỉ được cấp sau khi người sử dụng đất, chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất hoàn thành nghĩa vụ tài chính theo quy định của pháp luật, trừ trường hợp không phải thực hiện nghĩa vụ tài chính hoặc được miễn, được ghi nợ nghĩa vụ tài chính, trường hợp thuê đất trả tiền thuê đất hằng năm.

Với diện tích đất của tổ chức đã bố trí cho hộ gia đình, cá nhân làm nhà ở trước 1-8-2024 phải được bàn giao cho cơ quan có thẩm quyền để cấp sổ đỏ cho người đang sử dụng theo quy định.

Tạo cơ sở pháp lý thống nhất xử lý các tồn tại lịch sử phát sinh trong thực tiễn

Quy định về xem xét cấp sổ đỏ với đất có vi phạm thủ tục trên có sự thay đổi so với Luật Đất đai năm 2024.

Cụ thể, luật hiện hành chỉ quy định việc giải quyết đối với hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất có vi phạm pháp luật đất đai trước ngày 1-7-2014, đồng thời phân loại từng nhóm trường hợp với các điều kiện cụ thể để xem xét cấp sổ đỏ.

Trong khi đó, dự thảo đưa ra nguyên tắc chung về việc Nhà nước xem xét cấp sổ đỏ đối với các trường hợp sử dụng đất có vi phạm về thủ tục trước 1-8-2024, với điều kiện đất đã được sử dụng ổn định, không có tranh chấp, phù hợp quy hoạch, không ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh, môi trường và an toàn công trình.

Trước đó, khi đưa ra lấy ý kiến, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho hay thực tiễn cho thấy công tác đăng ký đất đai bắt buộc chưa được các cấp chính quyền triển khai hiệu quả.

Việc lưu trữ hồ sơ địa chính qua các thời kỳ tại một số địa phương chưa tốt dẫn đến việc xác minh nguồn gốc đất đai để cấp sổ đỏ còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc.

Bên cạnh đó, các quy định về sổ đỏ đối với trường hợp hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất do tồn tại của lịch sử để lại chưa được giải quyết thỏa đáng như đất có nguồn gốc từ nông, lâm trường; đất được giao không đúng thẩm quyền; đất lấn, chiếm, tự ý chuyển mục đích sử dụng đất hoặc vướng mắc trong xác định diện tích đất ở.

Những bất cập này không chỉ gây khó khăn cho người dân, mà còn tạo ra sự thiếu công bằng giữa các trường hợp sử dụng đất.

Để tháo gỡ các vướng mắc trên, dự Luật Đất đai (sửa đổi) bổ sung chính sách mới về cấp giấy chứng nhận và xử lý các tồn tại lịch sử theo hướng thực tế, nhân văn nhưng chặt chẽ, không hồi tố đối với các trường hợp đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lâu dài.

Với các trường hợp có vi phạm về thủ tục trước 1-8-2024 nhưng đã sử dụng đất ổn định, không có tranh chấp, phù hợp với quy hoạch, không ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh, môi trường và an toàn công trình sẽ được xem xét công nhận quyền sử dụng đất và cấp sổ đỏ. Người sử dụng đất phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính với Nhà nước.

Với các trường hợp có vi phạm sau 1-8-2024, phải xử lý nghiêm minh, có chế tài đủ mạnh để ngăn chặn vi phạm.

Đại biểu Quốc hội bàn về nguyện vọng tái định cư của người dân bị thu hồi đất

Đại biểu Quốc hội đề nghị bổ sung vào quyền của người dân bị thu hồi đất được bày tỏ nguyện vọng về địa điểm tái định cư, đặc biệt nguyện vọng tái định cư tại chỗ và phải được ghi nhận cụ thể.