Với mục tiêu đón khoảng 18 triệu lượt khách quốc tế và 65 triệu lượt khách nội địa vào năm 2030, doanh thu ước đạt 650.000 tỉ đồng, đóng góp khoảng 22% GRDP, việc thúc đẩy phát triển vùng ven biển Cần Giờ được xem là một trong những động lực quan trọng, giúp du khách kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng chi tiêu tại TP.HCM.

Chưa phát triển xứng tầm

"Nếu được đầu tư đúng tầm và quy hoạch bài bản, Cần Giờ hoàn toàn có khả năng vươn mình trở thành trung tâm du lịch nghỉ dưỡng kết hợp kinh tế đêm của TP.HCM" - ông Nguyễn Hữu Hướng, Chủ nhiệm bộ môn du lịch - nhà hàng - khách sạn (FPT Polytechnic TP.HCM), nhận định.

Theo ông Hướng, Cần Giờ là địa phương sở hữu tiềm năng rất lớn để phát triển kinh tế du lịch nhưng chưa được khai mở tương xứng. Nhiều năm qua việc di chuyển từ trung tâm TP.HCM về Cần Giờ mất khá nhiều thời gian, trung bình khoảng 2-2,5 giờ, thậm chí lâu hơn vào cuối tuần do phải qua phà Bình Khánh.

Hạn chế về kết nối giao thông đã kìm hãm việc thu hút du khách, đặc biệt là phát triển du lịch nghỉ dưỡng và các hoạt động kinh tế đêm. "Nếu loại trừ "điểm nghẽn" trên, xét về điều kiện tự nhiên, "khó có địa phương nào tại khu vực miền Nam sở hữu lợi thế đặc biệt như Cần Giờ", vị chuyên gia khẳng định.

Theo các chuyên gia du lịch, Cần Giờ hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi để hình thành một hệ sinh thái du lịch đa dạng và đặc thù, gồm hệ thống rừng ngập mặn giàu đa dạng sinh học, khu sinh thái Đầm Dơi cùng nét hoang sơ của đảo Thạnh An và ấp đảo Thiềng Liềng, nơi lưu giữ không gian sinh thái và đời sống cộng đồng đặc trưng của vùng biển và rừng.

Ngoài ra Cần Giờ còn sở hữu chiều sâu văn hóa - lịch sử với các làng nghề làm muối truyền thống, làng chài ven biển, nguồn hải sản trứ danh cùng hệ thống di tích lịch sử cách mạng, tạo nền tảng quan trọng để phát triển các sản phẩm du lịch đặc thù.

Khu vực này có nguồn hải sản tươi ngon và dồi dào, rất thuận lợi để hình thành các mô hình phố ẩm thực đêm phục vụ du khách, qua đó góp phần kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng mức chi tiêu.

Địa phương này cũng sở hữu hệ thống kênh rạch chằng chịt, thuận lợi trong việc kết nối đường thủy với các bến cảng khu vực trung tâm TP.HCM cũng như Vũng Tàu. Đây là điều kiện thuận lợi để xây dựng các tuyến tàu du lịch đường sông, tương tự mô hình mà nhiều TP du lịch lớn trên thế giới đã thực hiện thành công.

"Có bãi biển, các ấp đảo còn nguyên nét hoang sơ, hệ thống rừng ngập mặn biệt lập cùng khả năng kết nối nhanh với trung tâm đô thị, Cần Giờ là địa bàn lý tưởng để phát triển các dự án du lịch nghỉ dưỡng, đặc biệt ở phân khúc nghỉ dưỡng cao cấp, hướng đến nhóm du khách có nhu cầu nghỉ ngơi, phục hồi sức khỏe và chữa lành", một chuyên gia nhấn mạnh.

Không đánh đổi môi trường để lấy tăng trưởng

Theo ông Đặng Mạnh Phước - Tổng giám đốc Outbox, hãng nghiên cứu thị trường chuyên sâu về du lịch và khách sạn tại Việt Nam, Cần Giờ không nên và không thể phát triển theo hướng đánh đổi môi trường để lấy tăng trưởng ngắn hạn.

"Nếu cân bằng tốt giữa bảo tồn và phát triển, Cần Giờ không chỉ là điểm nghỉ dưỡng cuối tuần mà còn có thể góp phần định hình thương hiệu du lịch xanh cho TP.HCM trên bản đồ quốc tế", ông Phước đánh giá.

Theo ông Phước, trong quá trình phát triển, rất khó để tìm ra một hình mẫu quốc tế có thể áp dụng nguyên vẹn cho Cần Giờ. Việc sao chép một cách máy móc các mô hình sẵn có trên thế giới rất dễ dẫn đến sự lệch pha với thực tế địa phương.

Trên thực tế, nhiều điểm đến từng được xem là thành công trên thế giới lại bộc lộ rõ mặt trái khi bước vào giai đoạn phát triển nóng. Những trường hợp như Bali (Indonesia), Phuket (Thái Lan) hay Phú Quốc cho thấy phát triển du lịch không chỉ là câu chuyện đầu tư và tăng trưởng mà còn kéo theo hệ quả lâu dài đối với môi trường và đời sống cư dân bản địa.

Khi lượng khách và dân cư tăng nhanh, áp lực lên hạ tầng và hệ sinh thái là điều khó tránh khỏi. Không ít điểm đến dù được đầu tư mạnh mẽ vẫn rơi vào tình trạng quá tải, ngập úng, suy giảm môi trường, buộc chính quyền phải áp dụng các biện pháp hạn chế khách hoặc tăng thuế du lịch để kiểm soát dòng người.

Với những khu vực nhạy cảm về sinh thái như Cần Giờ, nguy cơ này càng hiện hữu nếu thiếu tầm nhìn dài hạn. Về bản chất, Cần Giờ cũng như nhiều điểm đến khác của Việt Nam đều sở hữu hệ sinh thái có giá trị. Vấn đề không nằm ở chỗ có hay không tài nguyên mà ở cách chuyển hóa thành những sản phẩm du lịch cụ thể, có khả năng tạo trải nghiệm và giữ chân du khách.

Bởi du khách không "tiêu dùng" một cách trừu tượng mà thông qua các dịch vụ, hoạt động và không gian được thiết kế bài bản. Thực tế nhiều năm qua cho thấy rừng ngập mặn và hệ sinh thái nước lợ Cần Giờ hiện diện khá ấn tượng trên hình ảnh nhưng lại thiếu các sản phẩm đủ sức níu chân du khách khiến động lực quay trở lại chưa cao.

Trong bối cảnh đó, các dự án đầu tư quy mô lớn nếu được quy hoạch đúng hướng có thể tạo thêm lực hút cho điểm đến. Tuy nhiên điều quan trọng là các dự án này phải hòa vào tổng thể không gian sinh thái thay vì làm lu mờ hoặc phá vỡ nó.

"Thiên nhiên chỉ thực sự trở thành lợi thế khi được chuyển hóa thành trải nghiệm phù hợp với nhu cầu thị trường", ông Phước nhấn mạnh.

Dự án giao thông, đô thị quy mô lớn "mở lối" Cần Giờ

Khu vực Cần Giờ đang đứng trước thời điểm chuyển mình nhờ các dự án hạ tầng trọng điểm, trong đó có tuyến đường sắt đô thị Bến Thành - Cần Giờ đã động thổ cuối năm 2025, dự kiến vận hành năm 2028. Cầu Cần Giờ dự kiến hoàn thành năm 2029, thay thế phà Bình Khánh. Bên cạnh đó, TP.HCM cũng chuẩn bị triển khai nút giao Rừng Sác kết nối cao tốc Bến Lức - Long Thành và nghiên cứu tuyến đường vượt biển Cần Giờ - Vũng Tàu.

Đặc biệt, Vinhomes Green Paradise, một trong những dự án có quy mô lớn tại khu vực Cần Giờ, với diện tích khoảng 2.870ha, được định hướng phát triển theo mô hình đô thị tổng hợp, bao gồm nhà ở, thương mại - dịch vụ, du lịch - nghỉ dưỡng và các tiện ích công cộng, tạo điểm nhấn mới cho khu vực ven biển TP.HCM.

Dự án với các hạng mục như tổ hợp nhà hát Sóng Xanh gồm hai khán phòng tổng sức chứa khoảng 5.000 chỗ, khu hội nghị - triển lãm, quảng trường ngoài trời cùng hệ thống nhà hàng và không gian cảnh quan, hai sân golf 18 lỗ, biển hồ nhân tạo với diện tích hơn 800ha và hệ thống bờ biển bao quanh khu đô thị, trong đó có phần dành cho không gian công cộng.

Dự án cũng bố trí cảng tàu du lịch, tổ hợp vui chơi giải trí quy mô hơn 120ha, khu safari, khu vui chơi băng tuyết trong nhà cùng hệ thống khách sạn, thương mại - dịch vụ và văn phòng, tòa tháp 108 tầng, tổ hợp khách sạn khoảng 7.000 phòng...

Những công trình làm bệ phóng cho Cần Giờ 'cất cánh'

Những dự án giao thông có quy mô và kỹ thuật cao đang đồng loạt triển khai, tập trung về Cần Giờ, từng bước thay đổi khả năng kết nối của khu vực này với trung tâm TP.HCM và vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.