Người học ngày càng cần thể hiện được sự tự nhiên và chủ động trong giao tiếp tiếng Anh. Tuy nhiên, chuẩn mực xã hội về việc "giữ thể diện" thường cản trở mong muốn giao tiếp. 

Do đó có thể sử dụng các chatbot AI (như ChatGPT) để giảm bớt lo âu và tăng cường sự sẵn sàng giao tiếp tiếng Anh trong một không gian "trung lập về mặt thể diện", nơi người học có thể mắc lỗi mà không sợ bị đánh giá xã hội.

Ứng dụng AI học tiếng Anh

Đây là một trong nhiều giải pháp để tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ 2 do các chuyên gia đưa ra tại hội thảo quốc tế "Hướng đến tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai tại Việt Nam: Góc nhìn từ giảng dạy, chính sách và thực tiễn". 

Hội thảo do Trường đại học Ngoại ngữ - Tin học TP.HCM phối hợp cùng INTESOL Vietnam và các đối tác tổ chức ngày 7-8.

Theo ý kiến các chuyên gia, Quyết định số 2371/QĐ-TTg năm 2025 về việc "Đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025–2035, tầm nhìn đến 2045" là nền tảng quan trọng, nâng tầm tiếng Anh từ một môn học học thuật thành một công cụ giao tiếp hệ thống. 

Đi kèm đó là các giải pháp về phương pháp, xây dựng môi trường cũng như ứng dụng công nghệ trong dạy học tiếng Anh. 

Chẳng hạn cần xác định rõ khái niệm Tiếng Anh chủ yếu được giảng dạy như một ngoại ngữ thành mô hình ngôn ngữ thứ hai nơi tiếng Anh là phương tiện tương tác, giảng dạy và tạo nghĩa chính. 

Giải pháp này bao gồm việc tạo ra các "hệ sinh thái mô hình ngôn ngữ thứ 2 siêu nhỏ" thông qua các chương trình trao đổi văn hóa ngắn hạn để sinh viên chuyển từ kiến thức lý thuyết sang năng lực tương tác thực tế. 

Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) hỗ trợ học tập. Sử dụng các chatbot AI (như ChatGPT) để giảm bớt lo âu và tăng cường sự sẵn sàng giao tiếp trong một không gian "trung lập về mặt thể diện" (face-neutral), nơi người học có thể mắc lỗi mà không sợ bị đánh giá xã hội. 

AI hỗ trợ cá nhân hóa việc học, cung cấp phản hồi tức thì về từ vựng, ngữ pháp và phát âm.

Bên cạnh đó cũng cần đổi mới phương pháp giảng dạy. Phương pháp trực tiếp: chuyển trọng tâm từ kiến thức ngôn ngữ sang năng lực giao tiếp thông qua việc đắm mình hoàn toàn trong tiếng Anh. 

Học tập qua dự án và tranh luận: sử dụng các dự án nhỏ hoặc hoạt động tranh luận để giúp người học tự tin thể hiện quan điểm, phân tích bằng chứng và phản hồi ý kiến bằng tiếng Anh.

Phương pháp giảng dạy ngôn ngữ dựa trên nhiệm vụ: khuyến khích sự chủ động của người học thông qua các nhiệm vụ thực tế. 

Kết nối gia đình và nhà trường: giáo viên đóng vai trò là người hỗ trợ, hướng dẫn phụ huynh tạo ra môi trường học tiếng Anh tại nhà để thu hẹp khoảng cách giữa lớp học và đời sống thường ngày.

Nhiều rào cản

Các giải pháp này được đưa ra dựa trên thực trạng dạy học tiếng Anh vốn có nhiều rào cản hiện nay. 

Theo ý kiến các chuyên gia, nhiều sinh viên tốt nghiệp đại học vẫn không thể giao tiếp hiệu quả do sự bám rễ của phương pháp ngữ pháp - dịch vốn tập trung vào phân tích cấu trúc hơn là đắm mình trong ngôn ngữ. 

Người học thường chỉ có "kiến thức về tiếng Anh" thay vì "khả năng sử dụng tiếng Anh" để giao tiếp. 

Một rào cản khác là hạn chế về môi trường thực hành. Tiếng Anh chủ yếu được giảng dạy như một ngoại ngữ và hiếm khi được sử dụng bên ngoài lớp học. Sinh viên ít có cơ hội giao tiếp trong các tình huống thực tế, dẫn đến sự thiếu tự tin và sợ mắc lỗi. 

Rào cản tâm lý và áp lực phải thể hiện hoàn hảo, gây ra sự lo âu khi nói trước công chúng. Các yếu tố như sĩ số lớp lớn, thói quen học tập thụ động và sự phụ thuộc vào hướng dẫn của giáo viên cũng là những trở ngại lớn. 

Một nguyên nhân khác là sự ảnh hưởng của tiếng mẹ đẻ. Người học thường gặp các rào cản ngữ âm hệ thống do ảnh hưởng từ tiếng Việt như việc lược bỏ âm cuối, xử lý đơn âm tiết và thanh điệu. Sự phụ thuộc vào việc dịch thầm trong đầu làm cản trở phản xạ nói và nghe tự nhiên. 

PGS.TS Nguyễn Ngọc Vũ, Phó hiệu trưởng Trường đại học Ngoại ngữ - Tin học TP.HCM, phó trưởng ban tổ chức hội thảo, cho rằng tiếng Anh ngày càng trở nên thiết yếu không chỉ cho việc học tập mà còn cho việc làm, hợp tác quốc tế, tham gia công nghệ và hội nhập toàn cầu.

"Việc chuyển từ mô hình truyền thống dạy tiếng Anh như một ngoại ngữ sang phát triển tiếng Anh như một ngôn ngữ thứ hai không chỉ đơn thuần là thay đổi thuật ngữ. 

Nó đòi hỏi sự xem xét nghiêm túc về chính sách ngôn ngữ, thiết kế chương trình giảng dạy, phương pháp giảng dạy, đánh giá, đào tạo giáo viên, người học, công nghệ và thực tiễn sử dụng ngôn ngữ trong và ngoài lớp học" - ông Vũ nhấn mạnh.

Cũng theo ông Vũ, đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai không phải là thay thế tiếng Việt hay làm suy yếu bản sắc Việt Nam. Đó là mở rộng cơ hội học tập cho người học đồng thời hỗ trợ đa ngôn ngữ, sự tự tin về văn hóa và hội nhập quốc tế.

TP.HCM đẩy nhanh đề án tiếng Anh là ngôn ngữ thứ hai, đưa AI vào giáo dục

TP.HCM xác định hoàn thiện hai đề án chiến lược về đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai và ứng dụng AI vào giáo dục là nhiệm vụ trọng tâm 6 tháng cuối năm 2026.