Cuối chiều 21-5, đại diện Viện kiểm sát nêu quan điểm đối đáp tại phiên tòa xét xử cựu Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến và 9 người khác.

Bao nhiêu người dân mất cơ hội được cứu chữa?

Đại diện Viện kiểm sát khẳng định chủ trương đầu tư xây dựng cơ sở 2 của Bệnh viện Bạch Mai và Việt Đức là đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh, nghiên cứu khoa học và an sinh xã hội.

Tuy nhiên, trong quá trình triển khai, hàng loạt sai phạm ở các khâu lựa chọn nhà thầu, tư vấn và chuẩn bị đầu tư đã khiến dự án kéo dài nhiều năm, không thể đưa vào sử dụng đúng tiến độ.

Hậu quả gây ra không chỉ là thất thoát, lãng phí về kinh tế mà còn là thiệt hại xã hội rất lớn khi "bao nhiêu người dân không có cơ hội được khám bệnh, chữa bệnh", nhiều công trình khoa học không thể đưa vào phục vụ thực tiễn. "Có ai thẩm định, đánh giá được hậu quả xã hội này không?. Chưa kể từ việc chậm trễ này dẫn đến mất niềm tin của nhân dân đối với ngành y tế nói chung và các dự án công nói riêng".

Thất thoát 800 tỉ: "Xác định thiệt hại bằng nhiều biện pháp"

Luật sư và bà Nguyễn Thị Kim Tiến băn khoăn về cách tính khoản tiền thất thoát lãng phí liên quan dự án hai bệnh viện.

Theo đại diện Viện kiểm sát, cáo trạng xác định vụ án gây thất thoát hơn 70 tỉ đồng cùng nhiều khoản lãng phí, tổng cộng hơn 800 tỉ đồng. Thông tư 11 không phải căn cứ duy nhất để xác định hậu quả vụ án như một số luật sư tranh luận tại tòa.

Kiểm sát viên cho rằng Bộ luật Hình sự đã quy định rõ hậu quả của nhóm tội danh này gồm "thất thoát" và "lãng phí", nên các cơ quan tiến hành tố tụng có trách nhiệm áp dụng nhiều biện pháp để xác định thiệt hại.

"Việc xác định hậu quả thất thoát và lãng phí trong vụ án này được thực hiện trên cơ sở ý kiến chuyên môn của các cơ quan tài chính, đầu tư, quản lý dự án, Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính... chứ không phải suy diễn", đại diện Viện kiểm sát nói.

Về khoản thất thoát hơn 70 tỉ đồng, kiểm sát viên cho rằng Chính phủ và Bộ Y tế không cấm lựa chọn tư vấn nước ngoài. Tuy nhiên, Ban Quản lý dự án y tế trọng điểm đã tổ chức lựa chọn tư vấn sai quy định pháp luật tại thời điểm đó, kéo theo hàng loạt sai phạm tiếp theo.

Theo lập luận của Viện kiểm sát, chính những sai phạm trong quá trình ký kết hợp đồng khiến dự án không thể thanh toán theo quy định, dẫn đến đình trệ, không giải ngân được.

Đáng chú ý, phần đối đáp của đại diện công tố tập trung khá nhiều vào cách tính "lãng phí". 

Kiểm sát viên cho biết cơ quan điều tra cùng các cơ quan chuyên môn đã tính toán khoản lãng phí "từng ngày một", theo mức lãi suất thấp nhất nhằm đảm bảo có lợi cho các bị cáo.

"Từng ngày phát sinh bao nhiêu tiền đều được tính cụ thể", đại diện Viện kiểm sát nói và dẫn lại khoản tiền từ Tổng công ty Đầu tư và kinh doanh vốn nhà nước (SCIC) được điều chuyển phục vụ dự án. Số tiền này lẽ ra vẫn sinh lợi nếu tiếp tục gửi ngân hàng. Nhưng do chủ trương đầu tư bệnh viện, SCIC phải chuyển tiền vào tài khoản kho bạc để phục vụ dự án.

"Nếu các bị cáo làm đúng thì đồng tiền ấy hoạt động hiệu quả. Nhưng cuối cùng không làm đúng, dự án đình trệ, Nhà nước mất đi khoản sinh lời đáng lẽ có được. Đó là lãng phí", kiểm sát viên nhấn mạnh.

Đại diện công tố cũng bác bỏ quan điểm cho rằng khoản tiền này "không ai bỏ túi" nên không thể xem là thiệt hại.

"Tiền nhà nước không phải tiền từ trên trời rơi xuống muốn làm gì thì làm. Người ta đang gửi ngân hàng, vì mục tiêu chung mới chuyển tiền về thực hiện dự án. Nhưng các bị cáo làm sai quy định, không tạo ra sản phẩm, thì đó là gây lãng phí cho Nhà nước", kiểm sát viên nói.

Với khoản vốn đầu tư hơn 5.000 tỉ đồng cho hai dự án bệnh viện, Viện kiểm sát cho rằng nếu dự án hoàn thành và đưa vào hoạt động đúng tiến độ từ giai đoạn 2017-2019, nhiều người dân có thể đã được tiếp cận dịch vụ y tế, cấp cứu, điều trị kịp thời.

"Có bao nhiêu người có thể được cứu sống nếu bệnh viện hoạt động đúng thời điểm? Tiền thuế, mồ hôi công sức của nhân dân đã bị lãng phí", kiểm sát viên nhấn mạnh.

Trước quan điểm của một số luật sư cho rằng quy định pháp luật chưa rõ ràng về xác định lãng phí, đại diện công tố khẳng định phương pháp áp dụng theo Thông tư 11 là cách tính thống nhất trên phạm vi cả nước, không phải cách hiểu riêng trong vụ án này.

Nhận tiền thầu đút túi rồi "chạy" cho bản thân thoát tội mà nói là vì tập thể 

Ở phần đối đáp tiếp theo, kiểm sát viên phản bác đề nghị của luật sư bào chữa cho bị cáo Nguyễn Chiến Thắng (cựu giám đốc Ban quản lý dự án y tế trọng điểm) liên quan hành vi nhận hối lộ.

Theo luật sư, bị cáo Thắng không vụ lợi cá nhân mà nhận tiền nhằm "đối nội", phục vụ lợi ích tập thể của ban.

Đại diện Viện kiểm sát cho rằng tài liệu điều tra thể hiện rõ động cơ cá nhân của bị cáo.

"Trong số tiền nhận từ các nhà thầu, có 45 tỉ đồng bị cáo dùng để đưa cho người khác nhằm chạy cho chính mình khỏi bị xử lý. Đó là lợi ích cá nhân chứ không phải tập thể", kiểm sát viên nói.

Theo đại diện cơ quan công tố, nếu thực sự vì mục đích chung thì bị cáo đã giao tiền cho đơn vị quản lý công khai, thay vì sử dụng theo cách cá nhân.

"Tiền đút túi mình, rồi thỉnh thoảng chi cho mỗi người vài đồng mà nói là vì tập thể thì không đúng bản chất", kiểm sát viên phân tích và giữ nguyên quan điểm truy tố bị cáo về tội nhận hối lộ.

Luật sư nói bà Nguyễn Thị Kim Tiến mắc nhiều bệnh hiểm nghèo, đề nghị hưởng án treo

Tự bào chữa trước tòa, cựu Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến xin giảm nhẹ hình phạt cho mình và các bị cáo. Luật sư đưa ra nhiều tình tiết giảm nhẹ và trình bày bà Tiến đang mắc nhiều bệnh hiểm nghèo.