Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng: Giao Chính phủ quy định công chứng đất đai tạo chủ động, giảm thủ tục cho dân

F

Sáng 29-10, Quốc hội thảo luận dự Luật Đất đai sửa đổi. Nhiều đại biểu băn khoăn việc dự thảo bỏ quy định cụ thể các loại công chứng bắt buộc như luật hiện hành.

Theo dự luật, Chính phủ quy định loại hợp đồng thực hiện quyền của người sử dụng đất phải công chứng, chứng thực phù hợp với lộ trình chuyển đổi số và kết nối liên thông dữ liệu về quản lý đất đai.

Cần quy định trực tiếp trong luật những nội dung cần thiết liên quan công chứng, chứng thực

Đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh (Giám đốc Sở Tư pháp TP.HCM) cho biết qua tổng hợp ý kiến trên ứng dụng VNeID, trong nhóm ý kiến liên quan đến công chứng, chứng thực, có 67% ý kiến đề nghị quy định bắt buộc công chứng.

Dẫn số liệu thảo luận tổ, bà nói có tới 37 ý kiến đồng tình phương án quy định công chứng, chứng thực ngay trong Luật Đất đai, nhằm bảo đảm an toàn cho các giao dịch của người dân.

Chỉ có 2 ý kiến đồng tình với phương án giao Chính phủ quy định và không bắt buộc công chứng.

"Đây là những con số có ý nghĩa rất quan trọng", bà Hạnh nhấn mạnh và mong Quốc hội xem xét thấu đáo ý kiến của các đại biểu.

Bà cho hay Luật Công chứng đã được Quốc hội thông qua và có hiệu lực từ 1-7-2027, quy định với những giao dịch có tính chất quan trọng, pháp luật cần quy định rõ các giao dịch phải được công chứng...

Viện dẫn các luật liên quan, bà nói thêm việc dự luật làm theo hướng giao Chính phủ quy định chi tiết là chưa phù hợp với tinh thần thống nhất của hệ thống pháp luật, nhất là khi Luật Công chứng đã có quy định và dự Luật Nhà ở đã xác định cụ thể các giao dịch phải công chứng.

Bà cũng băn khoăn, lo lắng về tính khả thi khi nội dung quan trọng liên quan đến công chứng, chứng thực được giao cho Chính phủ quy định, trong khi các quy định cụ thể chưa được thể hiện rõ trong hồ sơ dự thảo.

Bà đề nghị để đảm bảo tính thống nhất giữa các luật, cần quy định trực tiếp trong Luật Đất đai những nội dung cần thiết liên quan đến công chứng, chứng thực, thay vì giao Chính phủ quy định chung chung.

Phòng ngừa rủi ro ngay từ đầu, thay vì thụ động chờ đến khi vi phạm xảy ra

Đại biểu Đỗ Thị Việt Hà (Bắc Ninh) cho rằng giải trình, tiếp thu ý kiến của cơ quan soạn thảo về quy định "giao Chính phủ quy định các giao dịch bắt buộc phải công chứng" chưa thực sự thuyết phục, chưa có đầy đủ cơ sở lý luận, thực tiễn để giao Chính phủ quy định chi tiết.

Theo bà, nếu giao Chính phủ quy định sẽ không phù hợp với Bộ luật Dân sự, không thống nhất với Luật Công chứng, Luật Nhà ở, Kinh doanh bất động sản.

Bà đề nghị quy định tại luật các giao dịch thực hiện quyền sử dụng đất bắt buộc phải công chứng.

Bà chỉ rõ quyền chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất là những quyền quan trọng của người sử dụng đất, đòi hỏi điều kiện tham gia giao dịch chặt chẽ, mức độ an toàn pháp lý cao.

Đồng thời nhấn mạnh đây là các giao dịch quan trọng, tác động lớn đến người sử dụng đất, cần có cơ chế bảo đảm an toàn để hạn chế rủi ro, tranh chấp.

Dẫn kinh nghiệm quốc tế như Pháp, Đức, Tây Ban Nha, Anh, Mỹ đều quy định giao dịch bắt buộc phải công chứng tại luật, bà nêu rõ công chứng là một phần, một cấu phần tích cực của tiến trình chuyển đổi số mà hoàn toàn không phải là rào cản của cải cách thủ tục hành chính.

Việc hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai sẽ giúp cho việc cung cấp thông tin về người có quyền sử dụng, quyền sở hữu tài sản, tình trạng pháp lý và xác thực được tính pháp lý của giao dịch đó.

Đại biểu Phan Thị Mỹ Dung (Tây Ninh) cũng đề nghị quy định công chứng, chứng thực ngay trong luật để phòng ngừa rủi ro ngay từ đầu, thay vì thụ động chờ đến khi vi phạm xảy ra.

Giải trình sau đó, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng nhắc lại dự thảo quy định giao Chính phủ quy định loại hợp đồng thực hiện quyền của người sử dụng đất phải công chứng, chứng thực phù hợp với lộ trình chuyển đổi số và kết nối liên thông dữ liệu về quản lý đất đai.

Như vậy vừa bảo đảm đúng tinh thần Nghị quyết 66 của Bộ Chính trị, tạo tính chủ động, linh hoạt, giảm thủ tục tuân thủ của người dân và phù hợp với lộ trình chuyển đổi số, kết nối liên thông dữ liệu, điều kiện phát triển kinh tế - xã hội đất nước mà không làm mất quyền, lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất.

Ông thông tin nội dung này được 3 đại biểu phát biểu trong tổng số 36 ý kiến. Khi lấy ý kiến nhân dân trên VNeID có 3.190 ý kiến tham gia về nội dung này đề nghị phải quy định trong luật trên tổng số 360.144 ý kiến, đạt 0,8%.

Đồng thời nêu thêm Luật Công chứng đã nói rõ trường hợp phải công chứng và công chứng tự nguyện.

Tạo thuận lợi cho người dân Đồng bằng sông Cửu Long ổn định chỗ ở

Đại biểu Nguyễn Duy Thanh (Cà Mau) nêu tại Đồng bằng sông Cửu Long, nhiều hộ trước đây làm nhà ven sông, kênh, rạch, nay do sạt lở hoặc thay đổi đường giao thông, có nhu cầu chuyển nhà sang vị trí an toàn, thuận tiện hơn trong cùng thửa đất.

Từ đó ông đề nghị rà soát, nghiên cứu cơ chế cho phép điều chỉnh vị trí đất ở đã được công nhận, không làm tăng tổng diện tích đất ở, thay vì xử lý như trường hợp chuyển thêm đất nông nghiệp sang đất ở.

Hiện dự thảo đã có cơ chế hoán đổi vị trí đất ở khi Nhà nước thu hồi đất. Do vậy, đại biểu đề nghị nghiên cứu cơ chế tương tự cho trường hợp người dân chủ động di chuyển, bảo đảm phù hợp quy hoạch, an toàn và có cơ chế xử lý nghĩa vụ tài chính hợp lý, tính đến chênh lệch giá trị đất giữa hai vị trí.

Trường hợp đất ở cũ đã có nhà, cần cho thời gian chuyển tiếp để xây nhà mới, di dời rồi chỉnh lý hồ sơ địa chính, không để hình thành thêm chỗ ở độc lập.

Đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu bổ sung chính sách này để giải quyết vướng mắc thực tế, tạo thuận lợi cho người dân ở Đồng bằng sông Cửu Long ổn định chỗ ở.

Nhận đủ tiền bồi thường vẫn có thể mất sinh kế, đừng để người dân giao đất rồi chật vật lo ổn định lại

Đại biểu Quốc hội đề nghị sửa Luật Đất đai theo hướng không chỉ tính đúng, tính đủ tiền bồi thường mà còn phải bảo đảm người dân có khả năng khôi phục sinh kế, ổn định chỗ ở sau khi bị thu hồi đất.