Trung Quốc cảnh giác sau thiên tai 2025

14 tháng trước, một hồ nước trên dòng sông băng gần khu vực biên giới Nepal - Trung Quốc bị vỡ, gây ra lở đất và cuốn trôi nhiều nhà cửa, xe container và một cây cầu ở cửa khẩu Gyirong.

Sau đó phía Trung Quốc đã đóng cửa khẩu trong gần 6 tháng. Nước này cũng yêu cầu cập nhật các phương án khẩn cấp, trong đó có tính đến nguy cơ vỡ hồ băng, đồng thời bố trí lực lượng trực 24/24 giờ để theo dõi những thay đổi đột ngột về mực nước.

Hồ sơ mời thầu cũng cho thấy Trung Quốc có kế hoạch xây dựng hệ thống phòng chống lũ tại khu vực. Ngoài ra huyện Gyirong đưa nội dung "phòng chống vỡ hồ băng" vào chương trình tập huấn cho cán bộ địa phương, và làm việc với chuyên gia.

Người dân trong khu vực được tham gia diễn tập cho tình huống sạt lở.

Vào tháng 7, lãnh đạo huyện đã đi kiểm tra công tác chuẩn bị ứng phó lũ lụt và nhấn mạnh yêu cầu phát hiện, báo cáo và xử lý sớm mọi dấu hiệu của lũ do vỡ sông băng, theo tờ New York Times.

Dù đã chuẩn bị kỹ càng song hôm 26-8, lũ "như sóng thần" đã quét qua khu phức hợp cửa khẩu Gyirong, phá hủy 27 tòa nhà ở phía Trung Quốc trước khi tràn vào Nepal.

Giới chức ước tính chỉ có 6-7 phút từ khi xảy ra vụ sông băng sụp đổ đến lúc dòng lũ đánh vào khu vực biên giới.

Tính đến nay, Nepal và Trung Quốc ghi nhận tổng cộng hơn 900 người thiệt mạng, hơn 4.500 người mất tích.

Địa thế hiểm trở

Sau hai lần thiên tai vừa qua, một vấn đề được nhiều người quan tâm là vị trí cửa khẩu Gyirong. 

Khu phức hợp 5 tầng này được xây dựng trên dải đất hẹp trong hẻm núi, nơi hai con sông bắt nguồn từ sông băng hợp lưu.

Trong một thập niên qua, đây là tuyến kết nối chính giữa Trung Quốc và Nepal, chiếm 1/3 kim ngạch thương mại song phương và phục vụ hơn 180.000 lượt di chuyển giữa hai nước.

Các chuyên gia cho rằng với địa thế hiểm trở ở vùng núi, thực tế có rất ít lựa chọn thay thế để xây dựng cửa khẩu.

Đáng chú ý, cửa khẩu Gyirong chỉ trở thành tuyến thương mại lớn sau khi cửa khẩu Zhangmu (Trung Quốc) - Kodari (Nepal) bị hư hại trong động đất hồi năm 2015.

Hôm 31-8, Đài phát thanh quốc gia Trung Quốc có bài viết liên quan đến cửa khẩu này. Trong đó, PGS Tian Bingwei từ Viện Quản lý và Tái thiết thiên tai (Đại học Tứ Xuyên) cho biết lịch sử cho thấy khu vực này khá an toàn, do đó nơi đây được chọn để xây dựng cửa khẩu.

Thiên tai ngày càng khó dự báo

Trận lũ quét hôm 26-8 bắt nguồn từ một khối băng sụp đổ từ sông băng - một hiện tượng mà chưa hệ thống nào có thể dự báo. Việc này có thể liên quan đến lớp băng vĩnh cửu tan chảy và nền đá bị suy yếu.

Nhiều chuyên gia đã lên tiếng về cái gọi là "chuỗi thiên tai", khi nhiều thảm họa xảy ra liên tiếp, có tác động và làm trầm trọng lẫn nhau.

Nhà nghiên cứu Liu Weiming (Viện hàn lâm Khoa học Trung Quốc) nói rằng lũ quét hôm 26-8 bắt nguồn từ những yếu tố mới, như tình trạng Trái đất nóng lên khiến các sông băng tan nhanh hơn.

"Tuyết lở băng trực tiếp chuyển thành dòng bùn đá, di chuyển với tốc độ đặc biệt cao. Điều này cực kỳ hiếm ở nước ta", ông nói với Đài phát thanh quốc gia Trung Quốc.

Các chuyên gia cũng cho rằng hệ thống giám sát hiện nay chỉ theo dõi riêng từng nguy cơ như lũ hay tuyết lở, chưa đủ để ứng phó với những "chuỗi thiên tai" ngày càng phức tạp.

"Chúng ta không thể tiếp tục suy nghĩ theo cách truyền thống, coi đây chỉ là một mối nguy riêng lẻ. Có các cảm biến theo dõi nguy cơ lũ, lũ quét, nhưng không có cảm biến dành cho kiểu băng lở này", ông Saswata Sanyal từ Trung tâm Quốc tế về Phát triển núi tổng hợp nói.

Số người thiệt mạng và mất tích trong lũ quét ở biên giới Nepal - Trung Quốc 'không tưởng tượng nổi'

Đến nay tổng số người thiệt mạng trong lũ quét ở khu vực biên giới Nepal - Trung Quốc là 955 và số người mất tích là 4.471.