Là người gắn bó lâu năm với Trung tâm Hỗ trợ kiều bào trực thuộc Hội Liên lạc với người Việt Nam ở nước ngoài TP.HCM, luật sư Lâm Quang Quý (giám đốc trung tâm) nhận thấy xu hướng kiều bào trở về quê hương sinh sống, làm việc, đầu tư và gắn bó lâu dài ngày càng đa dạng, rõ nét và đậm sâu. Tuổi Trẻ trò chuyện cùng ông về chủ đề này.

Phục vụ sự phát triển bền vững của quê hương

* Từ nhiều năm qua, nhiều kiều bào trở về quê hương và đóng góp tích cực trong các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, giáo dục, khoa học và an sinh xã hội. Từ các giáo sư, nghệ sĩ, doanh nhân thành đạt cho đến những người hoạt động thiện nguyện, bà con về vui vầy bên con cháu. Thực tế này nói lên điều gì, thưa ông?

- Dù ở vai trò nào, bà con kiều bào đều có những đóng góp rất thiết thực cho đất nước. Thông qua lượng kiều hối ổn định, dồi dào hằng năm, bà con đã góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao chất lượng cuộc sống cho người thân trong nước.

Về tri thức, kiều bào có một đội ngũ học vấn cao, với nhiều nhà khoa học, chuyên gia thành danh trong các lĩnh vực công nghệ tiên tiến như điện tử, chất bán dẫn, vật liệu mới, y sinh học… Họ trở về nước mang theo kinh nghiệm quốc tế, kỹ năng hiện đại và tác phong làm việc chuyên nghiệp.

Bên cạnh đó, kiều bào là những sứ giả góp phần quảng bá hình ảnh, văn hóa, sản phẩm và thành tựu Việt Nam ra thế giới, đồng thời nâng cao uy tín, vị thế đất nước.

Nhiều bà con còn tích cực tham gia công tác thiện nguyện, đóng góp cho các chương trình an sinh xã hội, giáo dục và y tế, tạo sự gắn kết bền chặt với quê hương.

Điều đáng trân trọng là mỗi kiều bào khi trở về đều mang theo tình cảm sâu nặng với quê hương, lòng tự hào dân tộc và tinh thần trách nhiệm. Không chỉ trực tiếp đóng góp, kiều bào còn là cầu nối quan trọng đưa tri thức, công nghệ, kinh nghiệm quản lý và nguồn lực quốc tế về phục vụ cho sự phát triển quê hương.

* Nhà nước từ lâu có chủ trương trải thảm đỏ với những chính sách ưu đãi nhằm thu hút nguồn lực kiều bào quay về hợp tác để phát triển kinh tế, xã hội. Có phải những thuận lợi đáng kể về cơ chế, ưu đãi đặc biệt trong những năm gần đây giúp họ mong muốn trở về không?

- Phải thừa nhận rằng trong những năm gần đây, hệ thống pháp luật, chính sách liên quan người Việt định cư ở nước ngoài tiếp tục được rà soát, sửa đổi và hoàn thiện theo hướng ngày càng thông thoáng, thực chất hơn.

Chính điều này đã tạo điều kiện thuận lợi hơn để kiều bào về nước sinh sống, làm việc, đầu tư và gắn bó lâu dài.

Có thể kể đến việc nới lỏng nhập hoặc trở lại quốc tịch hay quyền sở hữu đất và nhà ở cho kiều bào.

Thêm một điểm sáng là Luật Doanh nghiệp sửa đổi, bổ sung năm 2025 có một số điểm mới tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người Việt định cư ở nước ngoài đầu tư, kinh doanh.

Theo đó, luật cắt giảm thủ tục hành chính, đơn giản hóa quy trình đăng ký doanh nghiệp, cho phép thực hiện trực tuyến hoàn toàn...

Những chính sách này không chỉ góp phần thu hút nguồn lực tri thức, tài chính và kinh nghiệm quản lý từ cộng đồng người Việt ở nước ngoài mà còn tạo nền tảng để kiều bào phát huy vai trò cầu nối hợp tác quốc tế, đóng góp thiết thực cho sự phát triển kinh tế, xã hội của đất nước nói chung và TP.HCM nói riêng.

Tăng cường hoạt động kết nối, hỗ trợ

* Hiện nay trung tâm có những hoạt động chính nào nhằm hỗ trợ kiều bào khi có ý định trở về Việt Nam làm việc, đầu tư và gắn bó lâu dài?

- Chúng tôi tập trung vào các hoạt động tư vấn pháp lý cho kiều bào, hỗ trợ tháo gỡ các vướng mắc trong thủ tục hành chính liên quan quốc tịch, cư trú, đầu tư, lao động, nhà ở...

Trung tâm đại diện bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp cho kiều bào trong các tranh chấp dân sự tại tòa án và đặc biệt kết nối giữa kiều bào với các dịch vụ uy tín, chuyên nghiệp ở trong nước. Điển hình là triển khai thực hiện kế hoạch kết nối chương trình du lịch y tế nói chung và du lịch nha khoa nói riêng cho kiều bào.

* TP.HCM được xem là đầu tàu kinh tế hấp dẫn các nhà đầu tư trong nước và quốc tế. Trung tâm có những hoạt động gì để kết nối nguồn lực của kiều bào với các chương trình kinh tế - xã hội của TP, thưa ông?

- Chúng tôi luôn phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành và đơn vị liên quan để tăng cường việc kết nối, tư vấn và hỗ trợ kiều bào có nhu cầu về nước làm việc, đầu tư, khởi nghiệp và gắn bó lâu dài.

Bên cạnh đó, trung tâm thường xuyên tổ chức và tham gia các diễn đàn, hội nghị, hội thảo, chương trình giao lưu, gặp gỡ, kết nối doanh nhân, trí thức kiều bào... Qua đó tạo cầu nối để kiều bào tiếp cận các chương trình, dự án phát triển kinh tế - xã hội trọng điểm của TP, đặc biệt trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ, y tế và an sinh xã hội.

* Tuy nhiên có thực tế một số bà con, nhất là kiều bào trẻ, còn e ngại về cơ chế làm việc, môi trường cống hiến, đường hướng phát triển sự nghiệp... khi trở về. Nhiều năm kết nối và hỗ trợ, ngoài những khía cạnh pháp lý, ông có đề xuất gì thêm về cơ chế nhằm cổ vũ kiều bào trở về đóng góp nguồn lực?

- Thực tế cho thấy bên cạnh các vấn đề pháp lý, nhiều kiều bào, đặc biệt là kiều bào trẻ, còn băn khoăn về môi trường làm việc, cơ chế sử dụng nhân lực, cơ hội phát triển sự nghiệp và khả năng phát huy năng lực chuyên môn khi trở về nước.

Theo tôi, để cổ vũ và thu hút hiệu quả hơn nguồn lực kiều bào, cần chú trọng xây dựng môi trường làm việc minh bạch, chuyên nghiệp, tôn trọng sáng tạo và đánh giá dựa trên năng lực, hiệu quả thực tiễn.

Bên cạnh đó Nhà nước cần có cơ chế linh hoạt trong tuyển dụng, hợp tác, mời gọi chuyên gia kiều bào tham gia các dự án, chương trình cụ thể thay vì bó hẹp trong khuôn khổ hành chính cứng nhắc.

Ngoài ra, việc kết nối các viện nghiên cứu tại trường đại học, doanh nghiệp và cơ quan quản lý tạo ra hệ sinh thái khởi nghiệp thông thoáng, thúc đẩy đổi mới sáng tạo cũng hết sức quan trọng. Chính điều này tạo động lực để kiều bào trẻ nhìn thấy rõ con đường phát triển nghề nghiệp, cơ hội cống hiến, gắn bó lâu dài và đóng góp nhiều hơn cho sự phát triển của đất nước.

Trở về cùng dựng xây quê hương - Kỳ 10: Người kết nối doanh nghiệp quốc tế vào Việt Nam

Cuối năm 2025, nhóm tập đoàn công nghệ, tài chính, truyền thông quốc tế sang làm việc với Thành ủy Đà Nẵng để tìm cơ hội đầu tư vào Trung tâm Tài chính quốc tế ở đây. Trong đoàn có gương mặt quen thuộc với cộng đồng kiều bào Việt Nam ở nước ngoài.