Theo báo Financial Times, dù không tạo ra thỏa thuận lớn, thượng đỉnh giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh đã củng cố cảm giác mong manh về sự ổn định giữa hai nước, trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị đang tăng cao và bất ổn kinh tế từ cuộc chiến Mỹ - Israel với Iran.

Thượng đỉnh lần này cũng cho thấy sự thay đổi của Bắc Kinh trong cách tiếp cận và xử lý bất đồng với Washington.

Kỳ vọng của ông Trump

Ông Trump được cho là có nhiều mong đợi hơn từ chuyến đi Trung Quốc, nhất là kỳ vọng Bắc Kinh gây sức ép lên Iran nhằm mở lại eo biển Hormuz. Dù hai nhà lãnh đạo có quan điểm "tương đồng" về việc chấm dứt xung đột ở Iran, Trung Quốc không đưa ra cam kết công khai nào về việc sẽ hợp tác trong vấn đề này.

PGS về khoa học chính trị Ja Ian Chong (Đại học Quốc gia Singapore) nhận định ông Tập "có vẻ mạnh mẽ hơn" về mặt hình ảnh và lời lẽ.

Ông Tập nhấn mạnh hình ảnh một Trung Quốc tự tin, ít nhất cũng mạnh ngang Mỹ và có thể bảo vệ lợi ích của mình. Ông cũng cảnh báo việc "xử lý sai lầm" vấn đề Đài Loan có thể dẫn tới xung đột giữa hai cường quốc.

Trên chuyên cơ Air Force One trở về Mỹ, Tổng thống Trump nói ông chưa quyết định có tiếp tục thương vụ bán vũ khí trị giá 14 tỉ USD cho Đài Loan hay không, đồng thời bày tỏ không lo ngại về khả năng xảy ra xung đột.

Nhà lãnh đạo Mỹ cũng cho biết đang cân nhắc dỡ bỏ trừng phạt đối với các bên mua dầu của Iran từ Trung Quốc.

Ngoài ra, những tuyên bố của ông Trump tại Trung Quốc được cho là tương đối kiềm chế, bám sát kịch bản phát biểu và không có nội dung gây tranh cãi. 

Mỹ kêu gọi Trung Quốc mở cửa cho đầu tư từ nước này, song đến nay chưa có thông báo chính thức từ Bắc Kinh về các hợp đồng mới hay quy định thay đổi. Ông Trump chỉ cho biết Trung Quốc đã đặt hàng Boeing 200 máy bay dùng động cơ General Electric, nhưng không đưa thêm chi tiết.

Khái niệm mới của Trung Quốc

Về mặt chiến lược, Chủ tịch Tập Cận Bình được xem là người tìm cách định hình lại quan hệ hai nước. Ông nhắc đến "bẫy Thucydides" - khái niệm cho rằng một cường quốc đang lên thường dẫn đến xung đột với cường quốc hiện tại, ám chỉ đây hiện là một mối nguy cấp bách.

Sau đó, nhà lãnh đạo Trung Quốc đặt ra một khái niệm "ổn định chiến lược mang tính xây dựng mới", có thể được hiểu là "giữ cạnh tranh trong giới hạn thích hợp" để đảm bảo ổn định và nền hòa bình có thể dự đoán. Truyền thông Trung Quốc cho biết ông Trump đã nhất trí về khái niệm này.

Các nhà phân tích cho rằng đây là nỗ lực của Trung Quốc nhằm tạo "rào cản" lên phía Mỹ. Theo PGS Ja Ian Chong, đây cũng là cách để Trung Quốc chỉ trích sự thiếu tin cậy từ Mỹ, nếu Washington khiến Bắc Kinh không hài lòng.

Chuyên gia về quan hệ quốc tế Zhu Feng tại Đại học Nam Kinh cho biết khái niệm mới này bắt nguồn từ ý tưởng "ổn định chiến lược" trong thời chiến tranh lạnh giữa Mỹ và Liên Xô, song mở rộng thêm về hợp tác trong vấn đề thương mại và kinh doanh.

Theo ông Andrew Gilholm - người đứng đầu bộ phận phân tích Trung Quốc tại Công ty tư vấn Control Risks, thượng đỉnh lần này phản ánh sự thay đổi trong bản chất đàm phán và thế mặc cả Mỹ - Trung kể từ đầu nhiệm kỳ Tổng thống đầu tiên của ông Trump.

Trước đây, động lực đàm phán chủ yếu là phía Mỹ đưa ra yêu cầu và gây áp lực, còn Trung Quốc cố gắng xử lý bằng các nhượng bộ. 

Song đến cuối nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump, lập trường của Bắc Kinh đã cứng rắn hơn và nước này liên tục củng cố năng lực chống chịu, đòn bẩy và khả năng trả đũa.

Năm ngoái, cuộc chiến thuế quan đã hạ nhiệt sau các đòn trả đũa từ Trung Quốc và việc Bắc Kinh áp kiểm soát xuất khẩu đất hiếm.

Theo ông Gilholm, Trung Quốc hiện sử dụng răn đe với Mỹ nhiều hơn và chỉ nhượng bộ khi Mỹ cũng có động thái tương tự, đồng thời sẵn sàng đáp trả và leo thang. Điều này giải thích lý do hai bên vẫn chưa đạt được đột phá nào sau hàng loạt vòng họp cấp bộ và cả chuyến thăm Trung Quốc của ông Trump.

Ông Trump xác nhận Trung Quốc chưa duyệt mua chip AI Nvidia

Sau Hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Trung tại Bắc Kinh, tương lai của Hãng chip Mỹ Nvidia tại thị trường Trung Quốc vẫn chưa có tiến triển rõ ràng khi Bắc Kinh ưu tiên tự chủ công nghệ.