Sai phạm ở dự án Mường Thanh kéo dài, không chỉ để chủ đầu tư nộp phạt là xong

Thảo luận tại hội trường sáng 30-10 về dự án Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), đại biểu Vũ Văn Tiến (Hải Phòng) nêu vấn đề từ câu chuyện hơn 3.900 căn hộ tại các dự án của Tập đoàn Mường Thanh ở Hà Nội nằm trong phương án dự kiến phá dỡ để xử lý sai phạm.

Không thể để chủ đầu tư bán nhà sai quy hoạch rồi chỉ nộp phạt là xong

Điều khiến đại biểu trăn trở: "Vì sao những vi phạm nghiêm trọng về quy hoạch, trật tự xây dựng lại có thể diễn ra trong thời gian dài để rồi hàng nghìn căn hộ được đưa vào giao dịch, người dân bỏ tiền mua và sinh sống nhiều năm, đến khi xử lý sai phạm lại đứng trước nguy cơ mất nhà?".

Từ thực tế này, ông Tiến cho rằng việc sửa đổi luật không chỉ nhằm tháo gỡ vướng mắc, khơi thông nguồn lực, tạo điều kiện cho thị trường phát triển, mà phải đặc biệt chú trọng những quy định chặt chẽ, đủ sức răn đe. "Làm sao để chủ đầu tư không muốn vi phạm, không dám vi phạm và không thể vi phạm", ông Tiến nhấn mạnh. 

Theo đại biểu Vũ Văn Tiến, một trong những yêu cầu quan trọng là phải kiểm soát chặt chẽ ngay từ khi bất động sản được đưa ra bán.

Dự thảo luật đã quy định việc công khai thông tin về điều kiện đưa bất động sản vào kinh doanh. Tuy nhiên, ông đặt vấn đề liệu các quy định này đã đủ để ngăn chặn việc chủ đầu tư bán căn hộ không đúng quy hoạch, thiết kế được phê duyệt hay chưa.

Bởi theo ông, dự án được phê duyệt bao nhiêu tầng, số căn hộ, diện tích thế nào đều đã có hồ sơ rõ ràng. 

Vấn đề là khi chủ đầu tư đưa căn hộ ra bán, việc kiểm tra, đối chiếu với hồ sơ đó có được thực hiện hay không, ai là người thực hiện?

"Nếu số căn hộ đưa ra bán nhiều hơn số được phê duyệt thì phải phát hiện và ngăn chặn ngay, chứ không thể để người dân bỏ tiền mua, vào sinh sống rồi mới tìm cách xử lý", ông Tiến nói.

Đại biểu đề nghị hoàn thiện quy định theo hướng rõ trách nhiệm kiểm tra, đối chiếu danh mục căn hộ đưa vào kinh doanh với quy hoạch, thiết kế được phê duyệt. Đồng thời, phải công khai những căn hộ đủ điều kiện bán, kịp thời cảnh báo, ngăn chặn giao dịch đối với từng căn hộ vi phạm.

"Không thể để hồ sơ được phê duyệt một đằng, căn hộ đưa ra bán một nẻo, đến khi xảy ra chuyện thì người mua mới biết mình đã mua phải căn hộ có sai phạm", ông nhấn mạnh.

Một vấn đề khác được đại biểu đặt ra là phải buộc chủ đầu tư chịu trách nhiệm đến cùng về hậu quả do mình gây ra, đồng thời làm rõ trách nhiệm của từng cơ quan quản lý nhà nước khi để xảy ra tình trạng dự án xây dựng sai quy hoạch, sai thiết kế nhưng chủ đầu tư vẫn bán nhà, thu tiền của người dân.

Theo ông Tiến, sai phạm nhỏ nếu không được phát hiện, ngăn chặn từ đầu sẽ tích tụ thành sai phạm lớn. Càng để kéo dài, hậu quả càng nặng nề, việc xử lý càng khó khăn, phức tạp, nhất là khi liên quan đến tài sản có giá trị lớn, là chỗ ở và là của để dành của hàng nghìn gia đình sau hàng chục năm tích cóp.

"Không thể để chủ đầu tư cố tình thu lợi từ sai phạm rồi chỉ cần nộp phạt là xong. Nếu làm sai vẫn có lợi, người vi phạm không phải chịu hậu quả thích đáng thì rất khó ngăn chặn những vụ việc tương tự", đại biểu nêu quan điểm.

Ông đề nghị rà soát quy định rõ trách nhiệm của từng cơ quan trong việc phát hiện, ngăn chặn và xử lý sai phạm; đồng thời nghiên cứu đầy đủ chế tài, có cơ chế thu hồi khoản lợi bất hợp pháp, không để chủ đầu tư tiếp tục thu lợi từ những căn hộ vi phạm.

Chặn huy động vốn trái phép, không để rủi ro của chủ đầu tư đẩy sang người mua

Cùng mối quan tâm bảo vệ người mua nhà, đại biểu Nguyễn Văn Huy (Hưng Yên) cho rằng cần ngăn chặn tình trạng doanh nghiệp chưa đủ hồ sơ pháp lý vẫn tổ chức nhận đăng ký giữ chỗ, thu tiền thiện chí, tiền đặt chỗ hoặc ký các thỏa thuận có tên gọi khác nhằm huy động vốn từ khách hàng.

Ông chỉ ra rằng nếu chỉ căn cứ vào tên gọi của văn bản hoặc khoản tiền doanh nghiệp thu thì việc xác định đó có phải giao dịch đặt cọc, huy động vốn trái quy định hay không có thể gặp khó khăn. Khi dự án không thể triển khai hoặc không được phép bán, người mua thường là bên chịu rủi ro lớn nhất.

Đại biểu đề nghị bổ sung quy định nghiêm cấm nhận tiền đặt cọc, tiền giữ chỗ, tiền đăng ký nguyện vọng hoặc khoản tiền khác có bản chất nhằm bảo đảm việc mua, thuê mua bất động sản khi bất động sản chưa đủ điều kiện đưa vào kinh doanh, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

"Trường hợp bất động sản chưa đủ điều kiện đưa vào kinh doanh, chủ đầu tư không được nhận tiền của khách hàng dưới bất kỳ hình thức nào nhằm bảo đảm việc mua, thuê mua bất động sản đó", ông Huy đề nghị.

Ở góc độ khác, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Hải Phòng) đề nghị bảo vệ thực chất khoản tiền người dân ứng trước khi mua nhà hình thành trong tương lai.

Theo đại biểu, dù dự thảo giới hạn mức đặt cọc không quá 5% và chỉ cho phép thu khi bất động sản đủ điều kiện kinh doanh, người mua vẫn có thể phải ứng trước một khoản vốn đáng kể nhưng không có khả năng giám sát việc sử dụng.

Đại biểu cho rằng cần nhìn nhận sự bất cân xứng giữa người mua với chủ đầu tư. Việc từ chối bảo lãnh rất dễ trở thành một điều khoản được ấn định trong hợp đồng. Hơn nữa, tiền "giữ chỗ", "đăng ký nguyện vọng", "phí ưu tiên" có thể được thu qua trung gian trước khi dự án đủ điều kiện.

Vì vậy, ông đề nghị bổ sung nguyên tắc nhận diện các khoản thu theo bản chất giao dịch, không phụ thuộc tên gọi, đồng thời xác định trách nhiệm của chủ đầu tư khi ủy quyền hoặc chấp thuận trung gian thu tiền.

Bộ trưởng Trần Hồng Minh: Có những dự án như của ông Lê Thanh Thản trước đây kiểm soát chưa chặt chẽ

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh thừa nhận có những dự án trước đây việc kiểm tra, kiểm soát chưa chặt chẽ, dẫn đến tình trạng xây dựng vượt tầng, không được cấp sổ đỏ, người dân không thể hoàn tất thủ tục bàn giao như dự án của ông Lê Thanh Thản.