Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn điều hành phiên chất vấn và trả lời chất vấn - Ảnh: MINH CHÂU
Sáng 12-11, trong phiên chất vấn và trả lời chất vấn Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn tại Quốc hội, Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đã giải trình 3 nhóm vấn đề được các đại biểu quan tâm, gồm huy động nguồn lực xã hội thông qua đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP), huy động vốn ODA và giải ngân vốn đầu tư công.
Đáng chú ý, về giải ngân vốn đầu tư công, Phó thủ tướng cho biết Chính phủ đang chỉ đạo quyết liệt để hoàn thành mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn. Theo ông, kết quả này có thể đóng góp thêm 1,7% vào tăng trưởng kinh tế, là yếu tố rất quan trọng để đạt mục tiêu tăng trưởng 10% trong năm 2026.
Giải ngân vốn đầu tư công 100% có thể đóng góp thêm 1,7% tăng trưởng
Về tiến độ giải ngân, Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho biết Chính phủ đang chỉ đạo rất quyết liệt để hoàn thành giải ngân 100% vốn đầu tư công. Từ đó, đóng góp quan trọng vào 1,7% tăng trưởng kinh tế. Đây là yếu tố rất quan trọng để thực hiện việc tăng trưởng 10% của năm 2026.
Trong 10 tháng qua, tỉ lệ giải ngân đạt 74%, ông đánh giá đây là kết quả rất tốt, cao nhất trong lịch sử cùng kỳ từ trước đến nay.
Tuy nhiên, trước những băn khoăn của đại biểu về số vốn tạm ứng chưa thu hồi, Phó thủ tướng cho rằng cần nhìn nhận vấn đề này một cách khách quan.
Theo ông, năm nay là năm đầu tiên có câu chuyện sau khi ký hợp đồng, nhà thầu được tạm ứng 30% vốn, đặc biệt tại các dự án lớn, để mua nguyên vật liệu và chuẩn bị các điều kiện thi công.
"Đây là việc hết sức bình thường, không có gì bất thường cả. Còn một số rất rất ít trường hợp là tồn đọng từ trước", Phó thủ tướng nói và nêu rõ Chính phủ đã có chỉ đạo quyết liệt nhằm bảo đảm việc giải ngân vốn đầu tư công được thực chất, qua đó đóng góp vào tăng trưởng kinh tế năm 2026.
Nhà nước có thể hỗ trợ đến 70% vốn đầu tư dự án PPP
Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng - Ảnh: MINH CHÂU
Đối với việc huy động các doanh nghiệp tham gia các dự án PPP trong lĩnh vực hạ tầng, đặc biệt là hạ tầng giao thông, theo Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng là hết sức quan trọng.
Theo ông, đây là kinh nghiệm rất hiệu quả của tất cả các nước phát triển trên thế giới. Các nước châu Âu, Mỹ đã huy động nguồn lực doanh nghiệp để phát triển kết cấu hạ tầng, nhất là giao thông, từ hàng trăm năm nay.
Thông thường, các dự án triển khai có hai hình thức. Một là giao doanh nghiệp trực tiếp tham gia đầu tư xây dựng từ đầu, sau đó thu phí hoàn vốn và hưởng một khoản lợi nhuận nhất định. Hai là Nhà nước đầu tư xây dựng, sau đó sẽ chuyển giao cho doanh nghiệp để khai thác, thu phí.
Đối với Việt Nam đã thực hiện cả hai phương thức này, đặc biệt, Luật PPP năm 2020 với nhiều chính sách khuyến khích doanh nghiệp tham gia đầu tư vào các dự án.
Theo Phó thủ tướng, hiện nay hình thức chủ yếu vẫn là giao doanh nghiệp đầu tư xây dựng rồi thu phí hoàn vốn. Thời gian cho doanh nghiệp khai thác, thu phí một dự án PPP thường trên dưới 20 năm.
Lý giải về khoảng thời gian này, ông cho biết đây là ngưỡng doanh nghiệp có thể chịu được. Bởi 100% doanh nghiệp đầu tư PPP đều phải vay vốn ngân hàng, trong khi thời hạn cho vay của ngân hàng chỉ khoảng 10-12 năm. Do đó, doanh nghiệp phải sử dụng thêm nguồn vốn của mình.
Trong quá trình thu phí, Nhà nước đảm quyền lợi và chia sẻ rủi ro với nhà đầu tư. Theo Luật PPP, Nhà nước có thể tham gia hỗ trợ cho doanh nghiệp khoảng 50% tổng mức đầu tư, thậm chí trong những trường hợp đặc biệt có thể lên tới 70%.
Phó thủ tướng nhìn nhận trước đây, nếu doanh nghiệp phải bỏ ra 100% vốn đầu tư thì nhiều dự án PPP rất khó bảo đảm hiệu quả khi tính đúng, tính đủ chi phí. Đây cũng là nguyên nhân khiến nhiều dự án gặp khó khăn và hiện vẫn đang phải xử lý.
Vừa qua, Chính phủ đã trình Quốc hội ban hành Luật PPP với quy định phần vốn Nhà nước tham gia hỗ trợ được xác định tùy theo vị trí và hiệu quả của từng dự án, với mức từ 50-70%.
"Đây là quy định rất phù hợp. Hiện nay, chúng ta đang tích cực và tôi cho rằng với việc Nhà nước tham gia chia sẻ nguồn lực như vậy, hầu hết các dự án mới mà chúng tôi đánh giá đều rất hiệu quả", ông nói.
Bên cạnh đó, một hình thức khác là O&M (vận hành và bảo trì) đang được Bộ Xây dựng triển khai. Dự kiến thời gian tới, Nhà nước sẽ thí điểm đấu giá, đấu thầu quyền thu phí tại một số dự án, đặc biệt là một số đoạn tuyến trên cao tốc Bắc - Nam.
Theo Phó thủ tướng, Bộ Tài chính và Bộ Xây dựng đang triển khai nội dung này. Ông tin rằng doanh nghiệp sẽ hào hứng bởi hình thức này không phát sinh những rủi ro liên quan đến giải phóng mặt bằng, thi công hay biến động giá.
Trong quá trình vận hành, với trường hợp doanh thu khai thác thấp, Phó thủ tướng cho biết Luật PPP cũng đã có quy định về cơ chế chia sẻ. Nếu doanh thu thấp dưới mức 90%, trong khoảng từ 75-90%, Nhà nước có thể xem xét hỗ trợ, chia sẻ. Trong những trường hợp đặc biệt, Nhà nước có thể mua lại dự án.
Không còn vốn ODA giá rẻ, phải tính kỹ hiệu quả từng dự án
Về huy động nguồn vốn ODA, Phó thủ tướng cho hay Việt Nam hiện đang là quốc gia "đã tốt nghiệp ODA", tức không còn được tiếp cận những nguồn vốn vay ưu đãi giá rẻ như trước đây, trong khi nhu cầu vốn phục vụ phát triển vẫn rất lớn.
Ông khẳng định với dư địa của Việt Nam hiện rất thoải mái. Các chỉ tiêu về nợ công, trần nợ công, vay nước ngoài và mức vay của Chính phủ đều đang rất thấp so với trần Quốc hội cho phép.
Vì vậy, việc tiếp tục huy động vốn ODA cùng với các nguồn vốn khác để phục vụ nhu cầu phát triển kinh tế là rất cần thiết.
Dù vậy, Phó thủ tướng lưu ý Việt Nam không còn được nhận các khoản ODA với lãi suất thấp như trước, do đó phải tính toán đầy đủ chi phí và hiệu quả sử dụng vốn.
Đặc biệt, cần rà soát kỹ các điều kiện liên quan đến thi công, lựa chọn nhà thầu để bảo đảm khoản vay hiệu quả, an toàn.
Chính phủ cũng đã chỉ đạo đánh giá hiệu quả kinh tế của từng dự án, chỉ tập trung vay vốn cho những dự án mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội, kể cả hiệu quả tài chính. "Chúng ta chỉ tập trung vào một số dự án lớn thôi chứ không dàn trải như trước đây", Phó thủ tướng nhấn mạnh.
Nguồn ưu tiên trên Google
Tối đa: 1500 ký tự
Hiện chưa có bình luận nào, hãy là người đầu tiên bình luận