Bộ trưởng Vũ Hải Quân: Từng đồng ngân sách giải ngân phải hiệu quả

Theo chương trình, sau phần trả lời chất vấn của Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân là Bộ trưởng thứ 2 trả lời chất vấn của đại biểu Quốc hội.

Phiên chất vấn với Bộ trưởng Vũ Hải Quân diễn ra trong thời gian còn lại của buổi sáng và dự kiến đến 15h20 cùng ngày.

Phát biểu mở đầu, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết sau gần 2 năm triển khai nghị quyết 57 của Bộ Chính trị, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã đạt nhiều kết quả, từ hoàn thiện thể chế, tăng nguồn lực đầu tư đến phát triển công nghệ lõi và hạ tầng số.

Ông nói riêng Bộ đã trình Quốc hội, Chính phủ ban hành hoặc ban hành theo thẩm quyền 195 văn bản quy phạm pháp luật, trong đó Quốc hội thông qua 11 luật và một nghị quyết đặc thù. 

Đến nay, thể chế phục vụ triển khai Nghị quyết 57 cơ bản được hoàn thiện. Nguồn ngân sách dành cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tăng từ 75.000 tỉ đồng năm 2025 lên 95.000 tỉ đồng năm 2026, dự kiến đạt 120.000 tỉ đồng năm 2027.

Về kết quả nghiên cứu và phát triển công nghệ, Việt Nam tăng một bậc trên bảng xếp hạng Chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) năm 2026, đứng thứ 43/139 quốc gia và thứ ba ASEAN. 

Bộ Khoa học và Công nghệ đã phê duyệt 19 nhiệm vụ công nghệ chiến lược với tổng kinh phí 6.600 tỉ đồng, trong đó vốn xã hội hóa chiếm 71,8%. Đồng thời, 11 nhiệm vụ nghiên cứu hợp tác Việt Nam - Nhật Bản về chip bán dẫn được phê duyệt đồng tài trợ với tổng kinh phí gần 500 tỉ đồng.

Doanh nghiệp Việt Nam đã bước đầu làm chủ một số công nghệ lõi như mạng 5G, robot, thiết bị bay không người lái (UAV), camera AI và công nghệ vắc xin.

Trong lĩnh vực viễn thông, tốc độ Internet di động của Việt Nam tăng 50 bậc, lên thứ 8 thế giới. Mạng 5G đã phủ sóng 93,4% dân số với 27,2 triệu thuê bao. Ngành viễn thông cũng đã phủ sóng thêm 483 thôn, bản thuộc vùng lõm sóng và triển khai Internet vệ tinh tại 196 điểm đặc biệt khó khăn. 

Đến nay, cơ bản toàn bộ thôn, bản trên cả nước đã được phủ sóng viễn thông. Việt Nam cũng được Hiệp hội Thông tin di động toàn cầu (GSMA) trao Giải thưởng Lãnh đạo Chính phủ năm 2026.

Về phát triển kinh tế số, doanh thu công nghiệp công nghệ số trong 10 tháng đầu năm 2026 ước đạt 254,6 tỉ USD, tăng 53% so với cùng kỳ. Việt Nam đã ban hành khung kiến trúc tổng thể quốc gia số và danh mục 79 nền tảng dùng chung. Đến nay, 70/104 cơ sở dữ liệu chuyên ngành và 8/12 cơ sở dữ liệu trọng yếu đã được đồng bộ với Trung tâm Dữ liệu quốc gia. Cả nước có hơn 36 triệu chứng thư chữ ký số được cấp.

Lĩnh vực trí tuệ nhân tạo cũng ghi nhận bước tiến khi Chỉ số AI toàn cầu của Việt Nam tăng 18 bậc, lên vị trí 40/93 quốc gia. Theo báo cáo xếp hạng năng lực cạnh tranh số và trí tuệ nhân tạo thế giới năm 2026, Việt Nam đứng thứ 36 thế giới và thứ ba ASEAN.

Bên cạnh những kết quả đạt được, Bộ trưởng cũng nhìn nhận vẫn còn một số điểm nghẽn chưa được tháo gỡ, đặc biệt là tiến độ giải ngân kinh phí khoa học công nghệ.

Đến 30-10, tỉ lệ giải ngân mới đạt 42,12% dự toán trong phạm vi thống kê của Kho bạc Nhà nước. Việc thương mại hóa kết quả nghiên cứu còn hạn chế, định giá tài sản trí tuệ hình thành từ ngân sách nhà nước gặp nhiều vướng mắc, một số nhiệm vụ công nghệ chiến lược triển khai chậm.

Cùng với đó, trong chuyển đổi số, việc xây dựng và kết nối dữ liệu chưa đồng bộ. Cán bộ cấp xã ở một số nơi vẫn phải sử dụng nhiều phần mềm, trong khi người dân phải cung cấp lại thông tin khi thực hiện thủ tục hành chính. Năng lực kiểm chứng AI, bảo vệ dữ liệu và ứng phó với nội dung giả mạo cũng cần tiếp tục được nâng cao.

Theo Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, đã có 49 đại biểu đăng ký chất vấn Bộ trưởng Vũ Hải Quân.

Người dân vẫn phải khai lại thông tin Nhà nước đã có

Tại phiên chất vấn, đại biểu Nguyễn Văn Huy (Hưng Yên) nêu nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu quốc gia đã ghi nhận gần 5 tỉ giao dịch, tuy nhiên vẫn còn 34/104 cơ sở dữ liệu chưa có dữ liệu đồng bộ về Trung tâm dữ liệu quốc gia. 7/8 cơ sở dữ liệu trọng yếu đã kết nối vẫn còn đồng bộ ngoại tuyến. Đáng chú ý, người dân vẫn phải cung cấp lại những thông tin mà cơ quan nhà nước đã có.

Đại biểu chất vấn: "Xin bộ trưởng cho biết trách nhiệm của Bộ trong việc bảo đảm hệ thống thực sự liên thông, dữ liệu được tái sử dụng. Có cơ chế nào để các cơ quan phải chấm dứt yêu cầu người dân kê khai lại những thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu Nhà nước?".

Trả lời câu hỏi của đại biểu Nguyễn Văn Huy, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết vấn đề dữ liệu thuộc trách nhiệm của Bộ Công an, nhưng ông chia sẻ một số khó khăn trong quá trình xây dựng cơ sở dữ liệu.

Theo bộ trưởng, thứ nhất, dữ liệu trải qua một thời kỳ rất dài, được lưu trữ ở nhiều nơi, nhiều đơn vị khác nhau nên việc đồng bộ, xây dựng lại cơ sở dữ liệu mới đòi hỏi có thời gian.

Thứ hai về vấn đề định mức, chi phí để tính toán, xây dựng từng loại dữ liệu còn khác nhau. "Không phải là một trang giấy mà chúng ta scan vào là có một định mức giống nhau mà độ phức tạp của trang giấy đó sẽ dẫn đến các định mức khác nhau", ông nói.

Thứ ba là nhân lực phục vụ việc xây dựng dữ liệu còn hạn chế. "Đây là 3 nguyên nhân chính dẫn đến việc chậm chạp xây dựng dữ liệu", bộ trưởng nêu.

Về tình trạng người dân phải đến nhiều lần khi thực hiện thủ tục hành chính, cán bộ xã phải sử dụng nhiều phần mềm, bộ trưởng cho rằng có 5 nguyên nhân.

Một là phần mềm chưa kết nối đồng bộ. Hai là quy trình, biểu mẫu, phần mềm chưa được điều chỉnh thống nhất. Ba là dữ liệu chưa đầy đủ. Thứ tư, là thiết bị, đường truyền và hỗ trợ kỹ thuật ở một số nơi chưa tốt. Thứ năm, là yếu tố con người, trong đó có một bộ phận người dân còn hạn chế về năng lực tiếp cận công nghệ số, đặc biệt một số nơi cán bộ xã cũng còn hạn chế về năng lực tiếp cận.

Về giải pháp, Bộ trưởng nói Bộ đã ban hành khung kiến trúc tổng thể quốc gia số và đang quyết liệt triển khai.

Trong đó, Bộ đã trực tiếp xuống một số xã ở các địa phương, thống kê được 29 bài toán nhỏ mà cán bộ xã đang gặp phải, từ đó hình thành các lời giải để hướng dẫn cho từng cán bộ xử lý từng vấn đề. Sau khi hướng dẫn xong sẽ được tổng quát hóa để nhân rộng.

Bộ cũng tiếp tục xuống cơ sở, lắng nghe công việc hằng ngày, hằng tuần của cán bộ cấp xã, những báo cáo phải thực hiện. Từ đó tích hợp và đề ra hệ thống bài giảng cập nhật kiến thức, nâng cao kỹ năng cho cán bộ cấp xã.

Việt Nam đã làm chủ được nhiều công đoạn sản xuất chip

Đại biểu Nguyễn Minh Tuấn (Phú Thọ) nêu Bộ trưởng vừa có nói là hiện nay chúng ta làm chủ được công nghệ lõi liên quan đến UAV, robot.

"Vậy trong nghị quyết 57, đề nghị bộ trưởng giải thích công nghệ lõi đây là lõi gì? Vật liệu chúng ta làm được chưa, công nghệ nghiên cứu vật liệu chúng ta làm được công nghệ gì, vật liệu gì? Sắt thép, nhôm, nhựa, tất cả chúng ta hiện nay đều đi nhập hết. Vậy chúng ta làm được gì?

Chế tạo động cơ chúng ta cũng nhập, về chỉ có đúc thôi. Thế thì chúng ta làm chủ là chủ cái gì? Nếu như chúng ta không nghiên cứu vào những lĩnh vực công nghệ vật liệu thì làm gì có phát triển bền vững được", ông nêu và đề nghị Bộ trưởng cho biết về quản lý Nhà nước có định hướng nghiên cứu công nghệ lõi như thế nào.

Trả lời câu hỏi này, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết vấn đề đại biểu đề cập rất thiết thực. Ông nói Bộ Chính trị đã ban hành thông báo kết luận về phát triển ngành công nghệ vật liệu.

Ông cho rằng cần xác định rõ Việt Nam làm chủ công nghệ ở những giai đoạn, công đoạn nào. Bộ trưởng lấy ví dụ với công nghệ 5G, chip bán dẫn, Việt Nam có thể làm bước thiết kế, nhưng khâu tạo ra con chip vẫn phải chuyển đi nước ngoài.

"Cái lõi ở đây để tạo ra được một sản phẩm về công nghệ chiến lược sẽ có nhiều công đoạn. Một số công đoạn chúng ta làm chủ như việc thiết kế về chip bán dẫn. Nhưng việc chế tạo như đại biểu nói đúng còn liên quan đến vấn đề vật liệu, rồi rất nhiều yếu tố khác nên chúng ta vẫn phải gửi ra nước ngoài", bộ trưởng nói.

Về chiến lược phát triển, Bộ trưởng nói Bộ chia thành hai nhóm tiếp cận. Nhóm thứ nhất, với những nhóm có thể áp dụng ngay trong công nghệ chiến lược sẽ tiến hành luôn. Bộ trưởng lấy ví dụ công nghệ vắc xin, Việt Nam có thể chuyển giao từ nước ngoài về để sản xuất trong nước. Đây là cách tiếp cận có thể đóng góp ngay cho phát triển kinh tế.

Với những nhóm công nghệ đòi hỏi thời gian dài, không thể làm ngay, cần chia thành từng nhóm vấn đề và đặt hàng nhiệm vụ để giải quyết.

Bộ trưởng lấy ví dụ UAV là hệ thống tích hợp nhiều công nghệ, từ chip bán dẫn, chip thu phát tần số, chip điều khiển, cơ khí, khoa học vật liệu và công nghệ vật liệu…

"Đối với những bài toán công nghệ lâu dài đó, đòi hỏi chúng ta phải chia ra thành từng nhóm vấn đề và đặt hàng nhiệm vụ cho từng nhóm vấn đề để giải quyết, chứ không thể cùng một lúc làm đồng hành rất nhiều công nghệ đó", ông nói.

Bộ trưởng đánh giá đây là định hướng Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ triển khai trong thời gian tới nhằm từng bước nâng cao năng lực làm chủ các công nghệ chiến lược.

Từng đồng ngân sách giải ngân phải hiệu quả

Đại biểu Hoàng Minh Hiếu (Nghệ An) nêu vấn đề ngân sách nhà nước năm 2026 bố trí 95.000 tỉ đồng cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, nhưng đến hết tháng 10 mới giải ngân 42,2%. Nếu tính trên tổng nguồn vốn hơn 104.000 tỉ đồng, số thực chi mới đạt khoảng 1/5. Ngoài ra, hơn 18.000 tỉ đồng chưa được phân bổ chi tiết và hơn 8.000 tỉ đồng được đề nghị hoàn trả hoặc hủy dự toán.

Đại biểu đề nghị Bộ trưởng làm rõ nguyên nhân giải ngân chậm và cơ sở đề xuất tăng ngân sách lên 120.000 tỉ đồng năm 2027.

Trả lời vấn đề này, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết việc phân bổ dự toán ngân sách cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được thực hiện qua 3 khâu.

Đầu tiên, các địa phương, bộ, ngành xây dựng dự toán và gửi về Bộ Khoa học và Công nghệ tổng hợp. Bộ Khoa học và Công nghệ rà soát sơ bộ, sau đó gửi Bộ Tài chính để cấp kinh phí.

Theo bộ trưởng, trách nhiệm liên quan đến ba bên. Đơn vị lập dự toán phải bảo đảm đầy đủ thông tin, có sản phẩm đầu ra. Bộ Khoa học và Công nghệ có trách nhiệm lớn nhất là tổng hợp, thẩm định, Bộ Tài chính thực hiện cấp kinh phí.

Bộ trưởng thừa nhận trách nhiệm của Bộ Khoa học và Công nghệ có thể nằm ở quá trình chậm trễ trong tổng hợp, phân bổ dự toán.

Để khắc phục, bộ trưởng đưa ra ba giải pháp. Thứ nhất, tiếp tục làm việc trực tiếp với các địa phương để hướng dẫn khâu đề xuất dự toán. Bộ đã tổ chức nhiều cuộc họp trực tuyến với Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ địa phương để hỗ trợ lập đề xuất.

Thứ hai, đang phát triển hệ thống thông tin giúp các địa phương, bộ, ngành lập dự toán trực tuyến, Bộ sẽ thẩm định, hướng dẫn thẩm định trực tuyến trên hệ thống. Qua đó, việc trao đổi thông tin qua lại được rút ngắn thời gian và nâng cao chất lượng.

Thứ ba, phải đặt vấn đề hiệu quả lên hàng đầu.

"Áp lực giải ngân là có, áp lực doanh nghiệp, đặc biệt là khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo cần kinh phí để phát triển công nghệ là rất lớn. Nhưng áp lực hơn nữa là từng đồng ngân sách giải ngân phải hiệu quả. Chúng tôi cũng không vì áp lực đó mà bằng mọi giá giải ngân kinh phí đó", Bộ trưởng nhấn mạnh.

Cán bộ, viên chức không được đưa dữ liệu mật lên hỏi AI

Đại biểu Ma Thị Thúy (Tuyên Quang) cho rằng trí tuệ nhân tạo (AI) mở ra nhiều cơ hội phát triển kinh tế và nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia, nhưng cũng đặt ra thách thức về bảo mật dữ liệu, quyền riêng tư, độ tin cậy của thông tin và trách nhiệm pháp lý.

Đại biểu đề nghị Bộ trưởng làm rõ giải pháp quản lý AI để vừa thúc đẩy đổi mới sáng tạo, vừa kiểm soát rủi ro.

Trả lời nội dung này, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết Việt Nam đã ban hành Luật AI và là một trong những quốc gia đầu tiên ban hành luật này. Khi xây dựng Luật AI, vấn đề liên quan an toàn rất quan trọng. Bộ trưởng đưa ra tình huống một cán bộ, viên chức đưa dữ liệu là tài liệu mật lên để hỏi AI thì có được hay không?

"Câu trả lời là theo quy định của pháp luật AI cũng như các nghị định, thông tư hướng dẫn là không được", ông nói.

Bộ trưởng cho biết có ba cấp độ rủi ro. Với cấp độ rủi ro cao, những dữ liệu bảo mật tuyệt đối không được đưa lên. Đối với dữ liệu phục vụ nghiên cứu, không phải thương mại hóa, ở chừng mực nào đó có thể được sử dụng.

Ông nhấn mạnh vấn đề an toàn dữ liệu rất quan trọng và Luật AI cùng các nghị định đã ban hành những hướng dẫn để hỗ trợ.

Về bài toán vừa quản lý, vừa thúc đẩy phát triển AI, bộ trưởng lấy ví dụ một tờ báo điện tử. Nếu cho phép AI vào lấy dữ liệu thì chỉ số về số lượng truy cập có thể tăng lên rất nhiều. Nhưng đổi lại dữ liệu của báo sẽ bị lấy đi. Song nếu không cho AI truy cập thì lượng truy cập có thể giảm đi rất nhiều.

"Đứng ở góc độ của một doanh nghiệp để kinh doanh hoặc hoạt động trên lĩnh vực AI thì việc dung hòa giữa việc bảo vệ dữ liệu hay bảo vệ sự an toàn cũng như việc phát triển là một bài toán mà người đứng đầu doanh nghiệp phải xử lý", ông nói.

Về vai trò của Bộ, bộ trưởng cho biết từ Luật Khoa học và Công nghệ, Luật AI và các thông tư, nghị định hướng dẫn, Bộ đã đưa ra khung đạo đức AI và đánh giá các mức độ rủi ro của AI, khuyến nghị cho doanh nghiệp, nhà phát triển trong một số trường hợp nên làm gì, khi nào nên làm.

Với câu hỏi về chính sách AI cho người cao tuổi và người yếu thế, bộ trưởng cho biết khi xây dựng Luật Chuyển đổi số và Luật AI, trong các mảng về xã hội số đã đưa nội dung về những người yếu thế, trong đó có người cao tuổi.

Về giải pháp, ông nói đối với những người yếu thế ở những vùng sâu vùng xa thì đầu tiên là họ phải có sóng. Như vậy đầu tiên là phải có giải pháp là mang sóng tới, mang đường truyền tới. Thứ hai nữa là phải có thiết bị để họ truy cập. Thứ ba nữa là phải có hướng dẫn.

Bộ trưởng đánh giá một hình thức hướng dẫn đặc biệt, hiệu quả trong thời gian qua là nền tảng Bình dân học vụ số do Quốc hội triển khai, tạo được sự lan tỏa tích cực trong nhiều cộng đồng.

Thủ tướng Lê Minh Hưng sẽ trả lời chất vấn của đại biểu Quốc hội

Theo chương trình, cuối phiên chất vấn và trả lời chất vấn tại kỳ họp thứ 2, Thủ tướng Lê Minh Hưng sẽ tham gia trả lời chất vấn của đại biểu Quốc hội.