Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng: Cơ hội thành tăng trưởng khi quốc gia đủ năng lực để nắm bắt

Chiều 28-10, trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026, các đại biểu bước vào phiên tham luận và đối thoại chuyên sâu với chủ đề "Nhận diện các động lực tăng trưởng mới" và "Khung hợp tác trong kỷ nguyên mới".

Xây dựng TP.HCM trở thành một cực tăng trưởng uy tín, có trách nhiệm

Phát biểu khai mạc, Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho rằng chúng ta đang cùng sống trong một giai đoạn chuyển dịch có tính bước ngoặt của kinh tế toàn cầu. Từ đó ông gợi mở ba xu hướng cần cùng làm rõ.

Một là chuyển đổi kép gồm chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, định hình lại cách thức sản xuất, tiêu chuẩn thị trường cùng lợi thế cạnh tranh.

Hai là dịch chuyển cực tăng trưởng. Các trung tâm sản xuất, đổi mới sáng tạo và không gian hợp tác Nam - Nam đang chuyển dịch về châu Á, châu Phi và Mỹ La-tin.

Ba là tái cấu trúc chuỗi cung ứng đa dạng hóa theo hướng vừa hiệu quả vừa an toàn.

Theo Phó thủ tướng, tác động của các xu hướng này là hai chiều. Với các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam, đó là cơ hội tiếp cận vốn, công nghệ và thị trường mới. Đồng thời là sức ép về năng lực hấp thụ công nghệ, chất lượng nhân lực và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn mới. 

"Cơ hội chỉ trở thành tăng trưởng khi mỗi quốc gia đủ năng lực để nắm bắt", Phó thủ tướng nhấn mạnh.

Trước bối cảnh chuyển dịch sâu sắc đó, bài toán đặt ra cho mỗi quốc gia không còn là thích ứng thụ động hay đứng bên ngoài quan sát, mà là chủ động định vị và nâng cao năng lực nội tại trong mạng lưới sản xuất toàn cầu.

Đối với Việt Nam, yêu cầu cấp thiết hiện nay không chỉ dừng lại ở việc kết nối và đưa nền kinh tế tham gia vào các chuỗi giá trị sẵn có hay đang hình thành. Phải tạo dựng môi trường, cơ chế và năng lực để Việt Nam cùng các đối tác quốc tế tham gia sâu hơn, trực tiếp hơn vào quá trình sáng tạo và kiến tạo giá trị trong những chuỗi giá trị mới. 

Huy động vốn dài hạn cho hạ tầng thực: Cơ hội lịch sử của Việt Nam

Theo ông Denis Depoux - Giám đốc điều hành toàn cầu của Roland Berger, tập đoàn tư vấn quản lý và chiến lược quốc tế - nền kinh tế thế giới không thiếu thanh khoản, nhưng nguồn vốn đang bị phân bổ lệch. 

Dòng vốn hiện bị "hút" mạnh vào nợ công của các nước phát triển và cuộc đua đầu tư hạ tầng AI của các tập đoàn công nghệ lớn. Hệ quả là lãi suất vay thương mại bị đẩy lên mức từ 8% trở lên, tạo áp lực nặng nề cho các dự án hạ tầng và sản xuất thực.

Trong bối cảnh chuỗi cung ứng châu Á tái cấu trúc mạnh mẽ, Việt Nam đã trở thành điểm đến nổi bật của dòng vốn đầu tư. Nhờ xu hướng đa dạng hóa, tự động hóa và khu vực hóa, từ năm 2018 Việt Nam nằm trong nhóm 15 nước đang phát triển thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) lớn nhất thế giới. 

Cơ cấu xuất khẩu cũng thay đổi căn bản khi điện tử và máy móc chiếm gần 60%, đưa Việt Nam vào nhóm dẫn đầu về tỉ trọng thương mại công nghệ cao. Tuy nhiên, thành công này cũng đặt ra những thách thức lớn về vốn lưu động, rủi ro tỉ giá và áp lực nâng cao năng suất.

Về cấu trúc tài chính, ông Depoux chỉ ra tỉ lệ tín dụng/GDP của Việt Nam đã lên tới 146%, khiến hệ thống ngân hàng quá tải, trong khi nợ công chỉ ở mức an toàn, khoảng 35% GDP. Vì vậy, Chính phủ có thể tăng vay dài hạn với chi phí thấp để tài trợ hạ tầng, qua đó giải phóng dư địa để ngân hàng tập trung cấp vốn cho doanh nghiệp.

Để thu hút dòng vốn bền vững, ông khuyến nghị Việt Nam phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp lên mức 20% GDP, đưa việc nâng hạng tín nhiệm quốc gia thành chiến lược trọng điểm, áp dụng mô hình luân chuyển tài sản hạ tầng, định vị TP.HCM và Đà Nẵng thành trung tâm tài chính chuỗi cung ứng, đồng thời xem hiệu quả ứng phó biến đổi khí hậu là lợi thế cạnh tranh mới. Theo ông, sự kết nối giữa nền kinh tế thực và nguồn vốn công nghệ sẽ là chìa khóa mở ra chu kỳ tăng trưởng mới cho Việt Nam.

Chuyên gia WEF: Việt Nam cần bước sang kỷ nguyên "kết nối thông minh"

Ông Devendra Jain, Trưởng nhóm trí tuệ nhân tạo và công nghệ tiên phong thuộc Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF), nhận định Việt Nam đã xây dựng thành công mô hình tăng trưởng ấn tượng dựa trên sản xuất, thu hút đầu tư và mở rộng hạ tầng kết nối.

Tuy nhiên, năng lực cạnh tranh trong giai đoạn mới không chỉ dừng ở số lượng nhà máy, cảng biển hay khu công nghiệp, mà nằm ở cách các tài sản này vận hành đồng bộ với nhau.

Hạ tầng thông minh chính là sự kết hợp giữa hạ tầng vật lý, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI). Chuyên gia WEF chỉ ra điểm khác biệt cốt lõi: nếu hạ tầng số chỉ giúp con người "nhìn thấy" hệ thống, thì hạ tầng thông minh giúp toàn hệ thống tự cảm nhận, ra quyết định và phản ứng linh hoạt theo thời gian thực.

Để hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng 10 - 11%/năm của TP.HCM, đại diện WEF đề xuất hai giải pháp hạ tầng thông minh trọng tâm:

Một là, xây dựng lớp điều phối dữ liệu tin cậy cho hành lang logistics từ nhà máy đến cảng biển. Việc tích hợp dữ liệu thời gian thực về tình trạng hàng hóa, phương tiện vận tải, kho bãi và lịch tàu sẽ giúp tối ưu hóa lộ trình, giảm thiểu thời gian chờ đợi tại cảng.

Hai là, phát triển hạ tầng thông minh dùng chung. Thay vì buộc từng doanh nghiệp, nhất là khối vừa và nhỏ (SME) tự đầu tư tốn kém, hệ sinh thái nên cung cấp sẵn các bộ dữ liệu mở, chuẩn kết nối và công cụ AI dùng chung để thúc đẩy sản xuất thông minh.

"Hạ tầng thông minh phải trở thành năng lực chiến lược quyết định sức hút đầu tư và lợi thế cạnh tranh công nghiệp của Việt Nam", ông Devendra Jain nhấn mạnh.

TP.HCM công bố 12 dự án đầu tư hơn 13 tỉ USD

Từ cảng biển, logistics đến phát triển đô thị và công nghệ cao, 12 dự án với tổng vốn đầu tư hơn 13 tỉ USD đã được TP.HCM công bố tại Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026.