Ông Jensen Huang có thể đối diện với rủi ro pháp lý ra sao?

Vụ việc đồng thời châm ngòi cho một cuộc điều tra của Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI), những lời kêu gọi tổ chức điều trần trước Quốc hội, một cuộc rà soát từ các giám đốc độc lập của công ty và một vụ kiện tập thể từ giới đầu tư.

Các cáo buộc hiện nay

Tháng trước, tờ New York Times đưa tin ông Huang có quan hệ tình cảm với bà Alice Huang, cựu giám đốc điều hành của Công ty Megaspeed có trụ sở tại Singapore. Giới chức Mỹ tình nghi bà này là một đặc vụ của tình báo Trung Quốc.

Ngày 8-11, ông Huang thừa nhận đã không chung thủy với vợ nhưng không cung cấp thông tin chi tiết về mối quan hệ này. Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông Huang nói không biết người phụ nữ này là gián điệp, và cho đến nay, ông Huang vẫn chưa bị cáo buộc về bất kỳ hành vi hình sự nào.

Phía Trung Quốc ít nhất hai lần bác bỏ cáo buộc tình báo, gọi đó là “vô căn cứ và nhằm bôi nhọ” Bắc Kinh.

Phía Nvidia thì tuyên bố hội đồng quản trị của họ "không có lý do gì để tin rằng" an ninh quốc gia Mỹ hay các bí mật thương mại của công ty bị ảnh hưởng. 

Dù vậy, hội đồng quản trị đã khẩn trương thành lập một ủy ban gồm các giám đốc độc lập để tiến hành điều tra, đồng thời chủ tịch của ba ủy ban thuộc Hạ viện Mỹ đã yêu cầu ông Huang tham gia một phiên giải trình kín vào ngày 18-11.

Ngày 12-11, ông Jensen Huang đã từ chức CEO Nvidia.

Vụ kiện lừa dối nhà đầu tư

Theo Hãng tin Reuters, một đơn kiện tập thể đã được đệ trình lên tòa án liên bang tại thành phố San Jose (bang California) vào ngày 10-11, cáo buộc Nvidia và ông Huang đã lừa đảo cổ đông thông qua việc che giấu mối quan hệ tình cảm nói trên.

Vụ kiện này đại diện cho những nhà đầu tư Nvidia đã mua cổ phiếu trong giai đoạn từ ngày 9-10 (thời điểm Nvidia phủ nhận các cáo buộc của New York Times) đến ngày 8-11 (khi hội đồng quản trị công bố cuộc điều tra và ông Huang thừa nhận ngoại tình).

Khoảng thời gian này gồm cả ngày 30-10, thời điểm ông Huang chia sẻ với Hãng tin Bloomberg rằng mối quan hệ giữa Nvidia và Megaspeed là "bình thường và không có gì bất thường".

Theo luật Mỹ, nguyên đơn trong các vụ kiện gian lận chứng khoán phải chứng minh được Nvidia và ông Huang đã cố ý đưa ra thông tin sai lệch cho nhà đầu tư, rằng nhà đầu tư đã dựa vào những tuyên bố sai lệch đó để ra quyết định, và chính những tuyên bố này đã thổi phồng giá cổ phiếu.

Đơn kiện được đệ trình trước khi ông Huang từ chức. Nếu việc ông Huang rời ghế CEO Nvidia xuất phát từ nguyên nhân ông đã nói dối về mối quan hệ với Megaspeed, điều này có thể củng cố hồ sơ pháp lý cho vụ kiện gian lận chứng khoán.

Ngoài ra, Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) có thể can thiệp, tiến hành điều tra nhằm xác định xem liệu Nvidia có đưa ra những thông tin công bố sai lệch hoặc bất cẩn, gây nhầm lẫn cho nhà đầu tư hay không.

Phần lớn các vụ gian lận chứng khoán chỉ bị xử phạt dân sự hoặc hành chính, rất ít vụ bị truy tố hình sự.

Tổng thống Trump đã xác nhận sự tồn tại của một cuộc điều tra từ FBI, nhưng các phát biểu của ông khá mơ hồ và không chỉ đích danh đối tượng bị điều tra hay bất kỳ chi tiết nào về phạm vi điều tra.

Trong trường hợp chứng minh được ông Huang đã biết về mối liên hệ tình báo bị cáo buộc của bà Alice Huang, cựu CEO này có thể phải đối mặt với trách nhiệm hình sự theo Đạo luật Gián điệp kinh tế năm 1996. 

Đây là đạo luật trừng phạt nghiêm khắc các hành vi chiếm đoạt bí mật thương mại nhằm mang lại lợi ích cho một chính phủ nước ngoài.

Hiện chưa có cơ sở nào cho thấy ông Huang hành động khi đã biết rõ bà Alice Huang là gián điệp của Trung Quốc cài cắm. Do đó, rủi ro pháp lý nổi cộm nhất có thể nằm ở các chế tài của luật kiểm soát xuất khẩu, gồm Đạo luật Cải cách kiểm soát xuất khẩu năm 2018 (ECRA) và quy định quản lý xuất khẩu (EAR).

Trong đó, hành vi vi phạm có thể bị phạt tù lên tới 20 năm.

Ông Trump sẽ ban lệnh ân xá?

Về mặt thẩm quyền, theo Hiến pháp Mỹ, một tổng thống có thể ân xá cho các cá nhân phạm tội danh liên bang ngay cả khi họ chưa bị buộc tội, điều tra hay kết án, theo Kênh Al Jazeera.

Phán quyết Ex parte Garland năm 1866 của Tòa án Tối cao Mỹ đã đặt nền tảng pháp lý cho quyền ân xá rộng lớn của tổng thống. 

Theo cách diễn giải của tòa, quyền này áp dụng với các tội danh liên bang ngay sau khi hành vi phạm tội xảy ra, không phụ thuộc vào việc quá trình tố tụng đã được khởi động hay chưa. Quốc hội cũng không thể dùng luật thông thường để hạn chế quyền ân xá của tổng thống.

Giới quan sát cho rằng khả năng ông Trump ân xá trước cho các đồng minh không phải là không thể xảy ra. 

Mới đây, ngay trước thềm bầu cử giữa kỳ đầu tháng này, nhà lãnh đạo Mỹ nói sẵn sàng ban lệnh ân xá trước cho tỉ phú Elon Musk và các đồng minh nếu Đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát Quốc hội, đề phòng nguy cơ những người thân cận với ông bị điều tra.

Ông Trump cũng từng ân xá cho nhiều cá nhân bị kết án vì các tội phạm tài chính, điển hình như ông Trevor Milton, nhà sáng lập Hãng xe điện Nikola, hồi 2025.

Cựu Tổng thống Mỹ Joe Biden cũng sử dụng quyền này rất rộng. Ngay trước khi mãn nhiệm, ông ân xá toàn diện cho con trai Hunter Biden, sau đó tiếp tục ban hành các lệnh ân xá đón đầu cho người thân và một số nhân vật như Anthony Fauci, Mark Milley... 

Ông Biden khi đó nói động thái này nhằm bảo vệ họ trước nguy cơ bị chính quyền ông Trump 2.0 truy tố vì động cơ chính trị.

Ông Trump từng gọi điện khuyên ông Jensen Huang đấu tranh giữ ghế CEO Nvidia

Ông Trump được cho là đã trực tiếp gọi điện động viên ông Jensen Huang tiếp tục đấu tranh giữ vị trí CEO của Nvidia, trước khi ông Huang quyết định từ chức.