Vụ việc không chỉ thổi bùng làn sóng biểu tình dữ dội mà còn gây ra sự rạn nứt nghiêm trọng ngay trong nội bộ Đảng Cộng hòa, đẩy Chính phủ Mỹ tiến sát bờ vực đóng cửa.

Đảng Cộng hòa yêu cầu điều tra

Bất chấp thời tiết khắc nghiệt, cuối tuần qua, các cuộc biểu tình đã bùng phát trên khắp các đường phố Mỹ.

Nguồn cơn xuất phát từ cái chết của Alex Jeffrey Pretti (37 tuổi) - một y tá hồi sức tích cực. Theo nguồn tin, anh này đã ngã xuống sau loạt đạn của lực lượng Cơ quan Thực thi di trú và hải quan (ICE) vào sáng 24-1 trong một cuộc giằng co tại Minneapolis, bang Minnesota.

Đáng chú ý, chỉ mới hơn hai tuần trước đó, bà Renee Good - một nhà thơ 37 tuổi và là mẹ của ba đứa con - cũng đã thiệt mạng trong tình huống tương tự.

Trong khi Trưởng lực lượng biên phòng Greg Bovino khẳng định các đặc vụ ICE đeo khăn che mặt chỉ đang ngăn chặn một "vụ thảm sát" và họ mới là nạn nhân, thì những thước phim lan truyền trên mạng xã hội cho thấy Pretti chỉ cầm một chiếc điện thoại di động và đang cố gắng hỗ trợ một người biểu tình bị dính hơi cay.

"Cái chết của các công dân Mỹ và những hình ảnh trên truyền hình đang làm dấy lên những lo ngại sâu sắc về chiến thuật cũng như trách nhiệm giải trình của lực lượng liên bang" - Thống đốc bang Oklahoma Kevin Stitt chia sẻ trên chương trình Face the Nation của Đài CNN. Ông nhấn mạnh: "Người Mỹ không chấp nhận những gì họ đang chứng kiến".

Tại New York, hàng nghìn người xuống đường kêu gọi giải thể ICE. Các cuộc biểu tình tương tự cũng diễn ra ở Washington, Los Angeles và San Francisco. Riêng tại Minneapolis, đụng độ đã xảy ra khi cảnh sát dùng hơi cay và lựu đạn gây choáng để giải tán đám đông.

Ngay trong nội bộ Đảng Cộng hòa, nhiều nghị sĩ như ông Kevin Stitt, Bill Cassidy (bang Louisiana) hay Thom Tillis (bang North Carolina) cũng bày tỏ quan ngại sâu sắc, gọi vụ việc là "cực kỳ đáng lo ngại" và yêu cầu điều tra.

Thậm chí, Hiệp hội Súng trường quốc gia Mỹ (NRA) - vốn là "thành trì" ủng hộ Đảng Cộng hòa - cũng tỏ ra phẫn nộ. NRA tuyên bố việc coi một người là mối đe dọa chỉ vì họ mang súng (trong khi anh Pretti có giấy phép) là hành động "nguy hiểm và sai trái", xâm phạm quyền Tu chính án thứ 2 và quy trình pháp lý trước khi dùng bạo lực.

Nguy cơ đóng cửa chính phủ

Hai cựu Tổng thống Đảng Dân chủ, Bill Clinton và Barack Obama, cũng đồng loạt lên tiếng. Ông Obama mô tả vụ nổ súng là "hồi chuông cảnh tỉnh về sự xói mòn của những giá trị cốt lõi tại quốc gia này".

Từ đầu năm, Minneapolis đã trở thành tâm điểm của chiến dịch Metro Surge - cuộc trấn áp nhập cư quy mô lớn do ICE dẫn đầu. Nhiều người dân địa phương mô tả cảm giác như sống dưới sự chiếm đóng của lực lượng bán quân sự.

Được tiếp thêm ngân sách khổng lồ, ICE đang nhanh chóng thực hiện chương trình trục xuất lớn nhất lịch sử. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo cơ quan này có thể hoạt động bất chấp các ràng buộc pháp lý cần thiết.

Trong những tuần gần đây, nhiều người trong số 3.000 người mà ICE cho biết đã bắt giữ tại Minneapolis kể từ khi chiến dịch bắt đầu đã đệ đơn kiện vì bị giam giữ trái pháp luật.

Theo tờ Financial Times, hôm 25-1 lãnh đạo phe Dân chủ tại Thượng viện Mỹ Chuck Schumer cùng các cộng sự đã ra tối hậu thư sẽ chặn gói tài trợ quan trọng 64,4 tỉ USD cho Bộ An ninh nội địa (DHS), trong đó 10 tỉ USD dành riêng cho Cơ quan Thực thi di trú và hải quan (ICE).

Động thái này đẩy chính phủ liên bang trước nguy cơ đóng cửa ngay trong tuần tới - chỉ vài tháng sau đợt đóng cửa dài kỷ lục. Quốc hội Mỹ hiện đang đối mặt với hạn chót 30-1 để cấp ngân sách, nếu không Chính phủ Mỹ sẽ phải đóng cửa một phần.

Hiện Đảng Cộng hòa cần thêm phiếu bầu của Đảng Dân chủ để đạt đủ 60 phiếu cần thiết để thông qua dự luật. Tuy nhiên một số nghị sĩ Dân chủ vốn từng bỏ phiếu cùng Đảng Cộng hòa để tránh đóng cửa chính phủ nay tuyên bố sẽ không ủng hộ dự luật này nữa.

"ICE và các lực lượng trực thuộc đang không hành xử như những cơ quan hành pháp có trách nhiệm. Họ đang liều lĩnh kích động bạo lực theo ý muốn của Tổng thống", Thượng nghị sĩ Elissa Slotkin cáo buộc.

Bất chấp những bằng chứng video trái ngược, tối 25-1 Tổng thống Trump như đổ dầu vào lửa khi đáp trả làn sóng chỉ trích bằng tuyên bố "các thành phố trú ẩn" đang từ chối hợp tác với ICE và khuyến khích "những kẻ kích động cánh tả" cản trở việc bắt giữ tội phạm nguy hiểm.

"Thật đáng tiếc, hai công dân Mỹ đã thiệt mạng từ sự hỗn loạn do chính Đảng Dân chủ gây ra" - ông Trump cáo buộc trên mạng xã hội Truth Social, theo Hãng tin AP.

"Thành phố trú ẩn" là các thành phố hạn chế hợp tác với ICE trong việc bắt giữ và trục xuất người nhập cư bất hợp pháp, trừ khi liên quan tội phạm nghiêm trọng.

Đài PBS dẫn lời ông David Schultz, nhà khoa học chính trị tại Đại học Hamline, cho biết Minneapolis "chỉ là một hình ảnh thu nhỏ phản ánh nhiều căng thẳng trong xã hội".

Ông khẳng định vụ việc "khắc họa rõ nét hơn một nước Mỹ phân cực giữa Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa, giữa thành thị và nông thôn...".

Đặc vụ ICE bắn chết dân thường ở Minnesota có bị truy tố hình sự?

Hai vụ nổ súng khiến hai công dân Mỹ thiệt mạng tại Minneapolis trong thời gian qua đã đẩy Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ (ICE) vào tâm điểm tranh cãi pháp lý và chính trị chưa từng có.